“G20 dəvəti Azərbaycanın son illərdə qazandığı beynəlxalq mövqenin daha bir mühüm təsdiqidir” - ŞƏRH

“Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən 2026-cı il dekabrın 14–15-də Mayamidə keçiriləcək G20 Liderlər Sammitinə dəvət olunması ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun və geosiyasi çəkisinin artmasını göstərən mühüm hadisələrdən biridir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında deputat Jalə Əliyeva deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla yanaşı, bir sıra digər dövlətlərin liderləri də xüsusi qonaq qismində dəvət olunub:

“Azərbaycanın adının bu siyahıda yer alması isə özü-özlüyündə mühüm diplomatik göstəricidir.

G20 dünyanın aparıcı iqtisadiyyatlarını bir araya gətirən, qlobal iqtisadiyyat, enerji, maliyyə, ticarət və beynəlxalq təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunduğu ən mühüm platformalardan biridir. Buna görə də Azərbaycan Prezidentinin belə bir sammitə dəvət olunmasını yalnız protokol hadisəsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Azərbaycan son illərdə regional dövlət statusundan daha geniş geosiyasi və iqtisadi gündəliyə malik aktora çevrilib.

Ölkəmizin enerji təhlükəsizliyində rolu, Avropa ilə enerji əməkdaşlığı, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində mövqeyi, Xəzər hövzəsi ilə Mərkəzi Asiyanı Avropa bazarlarına bağlayan layihələrdə iştirakı Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artırır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi də bu baxımdan xüsusi üstünlük yaradır. Ölkəmiz Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və enerji bağlantılarının kəsişməsində yerləşir. Bu xüsusiyyət Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlar üçün əhəmiyyətini təkcə enerji ilə məhdudlaşdırmır.
Bu gün Bakı həm enerji, həm nəqliyyat, həm logistika, həm də regional təhlükəsizlik baxımından mühüm tərəfdaş kimi qəbul olunur.
Azərbaycanın diplomatik fəallığı artır.
G20 dəvətini Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi çoxvektorlu və fəal xarici siyasətin fonunda qiymətləndirmək lazımdır.
Azərbaycan bir tərəfdən Türkiyə ilə müttəfiqlik münasibətlərini inkişaf etdirir, digər tərəfdən Rusiya ilə əməkdaşlıq edir, Avropa İttifaqı ilə enerji və nəqliyyat sahələrində tərəfdaşlığını genişləndirir, ABŞ-la münasibətlərini yeni mərhələyə çıxarır, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələri gücləndirir.

Bakı müxtəlif güc mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edir, lakin xarici siyasət qərarlarını milli maraqlar əsasında müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir.
Məhz bu yanaşma Azərbaycanın beynəlxalq manevr imkanlarını genişləndirir.

Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasının digər mühüm səbəbi Cənubi Qafqazda formalaşdırdığı yeni siyasi reallıqdır.
Azərbaycan ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra regionda sülh və əməkdaşlıq gündəliyinin əsas təşəbbüskarlarından birinə çevrilib.
Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması, regional kommunikasiyaların açılması və nəqliyyat bağlantılarının inkişaf etdirilməsi artıq yalnız iki ölkənin münasibətləri çərçivəsində məsələlər deyil. Bu proseslər Avropa ilə Asiya arasındakı ticarət yollarına, enerji təhlükəsizliyinə və regional iqtisadi əməkdaşlığa birbaşa təsir edə bilər.
Azərbaycanın burada oynadığı rol onun beynəlxalq əhəmiyyətini artırır.

Vaşinqtonla münasibətlər də yeni mərhələdədir
G20 dəvətini Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində son dövrdə müşahidə olunan yeni dinamikanın fonunda da nəzərdən keçirmək lazımdır.
Azərbaycan və ABŞ arasında enerji, təhlükəsizlik, nəqliyyat, regional sabitlik və iqtisadi əməkdaşlıq istiqamətlərində münasibətlər inkişaf edir. Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyevin ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəvəti ilə G20 Liderlər Sammitində iştirak etməsi Vaşinqtonun Azərbaycanı mühüm regional tərəfdaş kimi gördüyünü nümayiş etdirən siyasi jest kimi qiymətləndirilə bilər.

Dəvətin əsas siyasi əhəmiyyəti Azərbaycanın mövqeyinin ABŞ tərəfindən yüksək səviyyəli beynəlxalq platformada eşidilməsi imkanının yaranmasıdır. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun artmasının səbəblərindən biri də ölkənin özünü qlobal gündəliyin müxtəlif istiqamətlərində təqdim edə bilməsidir.
COP29 bunun ən mühüm nümunələrindən biridir.
2024-cü ildə Bakıda keçirilən COP29-da 76 min iştirakçı qeydiyyatdan keçib, Liderlər Sammitində 80-dən çox dövlət və hökumət başçısı iştirak edib. Konfrans çərçivəsində 52 məsələ üzrə qərar qəbul olunub və inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün iqlim maliyyəsi ilə bağlı mühüm razılaşmalar əldə edilib. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında COP29-un ölkənin indiyədək təşkil etdiyi ən böyük beynəlxalq tədbir olduğu və Azərbaycanın qlobal miqyasda nüfuzunu nümayiş etdirdiyi vurğulanır.
Bu fakt göstərir ki, Azərbaycanın beynəlxalq rolu artıq neft-qaz və enerji diplomatiyası ilə məhdudlaşmır. Bakı iqlim diplomatiyası, yaşıl enerji, nəqliyyat, regional bağlantı və qlobal Cənubun problemləri kimi məsələlərdə də təşəbbüslər irəli sürür.

G20 dəvəti şübhəsiz ki, siyasi mesaj daşıyır. G20-nin əsas gündəliyində dünya iqtisadiyyatının gələcəyi, enerji və ərzaq təhlükəsizliyi, beynəlxalq ticarət, maliyyə sabitliyi, texnoloji inkişaf və digər qlobal məsələlər dayanır.

Azərbaycanın bu platformada təmsil olunması ölkəmizə öz mövqeyini dünyanın aparıcı iqtisadi və siyasi güclərinin liderləri qarşısında birbaşa ifadə etmək imkanı verir. Bu, həmçinin Azərbaycanın regional məsələlər üzrə mövqeyinin daha geniş beynəlxalq auditoriyaya çatdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Başqa sözlə, Azərbaycan artıq yalnız öz regionunda baş verən proseslərin iştirakçısı deyil. Ölkəmizin mövqeyi qlobal gündəliyin müəyyən məsələlərində maraq doğuran mövqeyə çevrilir.

Təbii ki, belə mühüm beynəlxalq hadisə Azərbaycanda siyasi müzakirələrə də səbəb olur.
Siyasi müxalifətin hakimiyyətin xarici siyasətini tənqid etmək hüququ demokratik siyasi rəqabətin normal elementidir. G20 dəvətinin mahiyyətini, ABŞ-Azərbaycan münasibətlərini, xarici siyasətin nəticələrini və hakimiyyətin bu hadisəni təqdim etmə formasını tənqid etmək siyasi plüralizmin bir hissəsidir. Lakin burada siyasi tənqidlə faktların məqsədli şəkildə təhrif edilməsini bir-birindən ayırmaq vacibdir. Əslində Azərbaycanın beynəlxalq uğurlarının daxili siyasi mübarizənin predmetinə çevrilməsi yeni hadisə deyil.
Məsələn, COP29 ərəfəsində Azərbaycan Prezidenti ölkəmizə qarşı “böhtan və qarayaxma kampaniyası” aparıldığını açıq şəkildə bildirmişdi. Lakin Azərbaycanın COP29 sədrliyi dövründə bu kampaniyalar uğursuzluğa uğradı və Bakı qlobal miqyasda öz nüfuzunu nümayiş etdirdi. Deməli, əsas məsələ müxtəlif siyasi mövqelərin mövcudluğu deyil, faktın təhrif edilib-edilməməsidir. G20 dəvətinin özü konkret faktdır. Azərbaycan G20 üzvü deyil, lakin Prezident İlham Əliyev 2026-cı ildə Mayamidə keçiriləcək Liderlər Sammitinə dəvət olunmuş liderlər sırasındadır. Bu faktın siyasi qiymətləndirilməsi fərqli ola bilər, lakin faktın özü mübahisə mövzusu deyil. Bunu da qeyd etməliyik ki, Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu yalnız G20 ilə ölçülmür. G20 dəvətini Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun yeganə göstəricisi kimi təqdim etmək doğru olmaz.

G20 dəvəti həmin prosesin mühüm elementlərindən biridir. Azərbaycanın diplomatik imkanları genişlənir. Bu gün Azərbaycanın qarşısında mühüm imkanlar açılır. Bir tərəfdən ölkə Avropa üçün etibarlı enerji tərəfdaşıdır.
Digər tərəfdən Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarında strateji mövqeyə malikdir. Eyni zamanda Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında bağlantıların inkişafında mühüm rol oynaya bilər.
Bütün bunlara Cənubi Qafqazda sülh prosesində oynadığı rolu əlavə etdikdə Azərbaycanın beynəlxalq əhəmiyyətinin niyə artdığı daha aydın görünür.

Bir daha qeyd etməliyik ki, cənab Prezident İlham Əliyevin G20 Liderlər Sammitinə dəvət olunması Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və geosiyasi çəkisinin artmasının mühüm göstəricilərindən biridir. G20-yə üzv olmayan Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin dünyanın aparıcı iqtisadi və siyasi güclərinin liderlərinin toplandığı belə mühüm platformaya dəvət olunması ölkəmizin beynəlxalq mövqeyinə verilən siyasi əhəmiyyətin göstəricisidir.
Daha vacibi isə odur ki, bu dəvət təkbaşına baş vermir. Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyində rolu, nəqliyyat və logistika layihələri, Cənubi Qafqazdakı yeni geosiyasi mövqeyi, Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin genişlənməsi, COP29 kimi qlobal tədbirlərə uğurla ev sahibliyi etməsi və müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətləri balanslı şəkildə inkişaf etdirməsi bu nəticəni tamamlayan amillərdir. Bu baxımdan G20 dəvəti Azərbaycanın son illərdə qazandığı beynəlxalq mövqenin daha bir mühüm təsdiqidir”.