Aleksey Naumov: Ermənistanla Qərb vahid anti-Azərbaycan mövqedədirlər - MÜSAHİBƏ

“Ermənistan hakimiyyətinin bu sonsuz təxribatları yalnız Rusiyanın öz mövqelərini Azərbaycana daha da yaxınlaşdırmasına səbəb olur”

Rusiya Beynəlxalq Məsələlər Şurasının eksperti Aleksey Naumov “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində Laçın dəhlizindəki vəziyyətin Cənubi Qafqazın gələcəyi uğrunda mübarizənin növbəti əksi olması və bu prosesin necə olacağı ilə bağlı deyib.

- Ermənistanın təşəbbüsü ilə Laçın dəhlizi ətrafında yaranmış vəziyyətlə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclası çağırıldı. Ümumiyyətlə, ölkələr vəziyyətin həllinə dəstək olaraq ümumi tezislərlə çıxış ediblər. Rusiya tərəflərlə konstruktiv iş gördüyünü, o cümlədən Azərbaycanın Qarabağda qeyri-qanuni mədənlərin monitorinqi ilə bağlı razılığa gəldiyini açıqlayıb. Amma bir sıra Qərb ölkələrinin səsləndirdiyi balanssız mövqelər də var idi...

- Laçın dəhlizi ətrafında vəziyyət sadə deyil. Hər şeyin necə başladığını xatırlayırıq. Erməni separatçıları azərbaycanlı mütəxəssislərin yataqlara baxışını pozublar. Bundan başqa, Ermənistan tərəfinin dəhlizdən hərbi yüklərin, eləcə də minaların daha sonra Azərbaycan ərazilərində yerləşdirilməsi məqsədilə gizli daşınması üçün istifadə etdiyi məlumdur.

Nəticədə bütün bunlar Azərbaycan cəmiyyətinin və Azərbaycan hakimiyyətinin müvafiq reaksiyası ilə nəticələndi. Münaqişənin genezisi həm də Ermənistanın 2020-ci il noyabrın 10-da Rusiya və Azərbaycan liderləri ilə Nikol Paşinyanın imzaladığı üçtərəfli bəyanatı və ondan sonrakı üçtərəfli sənədləri ardıcıl olaraq yerinə yetirməməsindədir. İrəvan prosesi gecikdirmək üçün özünün ənənəvi oyununu oynayır. Nikol Paşinyanın rəhbərliyi altında erməni tərəfi bu məsələdə ustalaşıb və Cənubi Qafqazda sülh üçün ağrılı, lakin yeganə mümkün qərarların qəbulunu təxirə salmağa çalışır. Və cavab olaraq o, Qarabağda Azərbaycan ərazisində yaşayan etnik ermənilərlə bağlı vəziyyətin kəskinləşməsini alır. Təbii ki, bu məsələdə də həqiqətin, hər şeydə olduğu kimi, Azərbaycanın tərəfində olduğu göz qabağındadır.

Ermənistan Azərbaycanı, o cümlədən beynəlxalq platformalarda erməni əhalisini az qala “soyqırımı”nda, “humanitar böhran” yaratmaqda ittiham edərək geniş təbliğat işi aparmağa çalışır. Amma aydındır ki, bu, “düşmən”lə mübarizə üçün informasiya vasitəsindən başqa bir şey deyil ki, beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanın tərəfini tutsun və erməni əhalisinin yaşadığı Qarabağda heç bir böhran yaşanmasın. Erməni tərəfinin Laçın dəhlizi ətrafındakı vəziyyəti təsvir etmək üçün dönə-dönə işlətdiyi “soyqırım” sözü isə ən güclü ideoloji, semantik və emosional yükü daşıyır və vəziyyəti təsvir etmək üçün obyektiv deyil. Təbii ki, erməni tərəfi müasir medianın və müasir media mənzərəsinin necə işlədiyini yaxşı bilir. Və o, onlara qarşı ədalətsiz hesab etdikləri vəziyyətə diqqət çəkmək üçün ən çox ittiham olunan sözlərdən istifadə edəcək.

Ona görə də mümkün qədər emosiyalardan uzaqlaşmaq, yalnız faktlara baxmaq və vəziyyətin necə həll oluna biləcəyi barədə düşünmək lazımdır. Laçın dəhlizində vəziyyətin həlli üçün vasitə mümkün qədər sadədir, başa düşüləndir və üçtərəfli bəyanatda açıqlanıb.

Ermənistan öz təbliğat məqsədləri üçün son aylarda beynəlxalq təşkilatlardan özünün “müdafiə” aləti kimi istifadə etməyə son dərəcə fəal cəhdlər göstərir. Sentyabrda Ermənistan-Azərbaycan şərti sərhədində vəziyyətin gərginləşməsi ilə bağlı ərazidə vəziyyəti düzəltmək üçün ATƏT-in qondarma missiyası Ermənistana göndəriləndə də belə olub. Nəzərinizə çatdırım ki, Azərbaycan bu missiyanın işinin legitimliyini qəti şəkildə rədd etdikdən, Bakı ilə razılaşdırılmadığını, hətta ATƏT-in özü də missiyanın rəsmi göndərilmədiyini etiraf etdikdən sonra bu addımın təşkilatın hazırkı sədri missiya kimi Polşanın şəxsi təşəbbüsü olduğu deyilir.

BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclası da bir daha göstərdi ki, ümumilikdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı hələ də siyasi alətdir və ayrı-ayrı ölkələrin milli və ya kollektiv maraqlarını əks etdirir. Biz çox yaxşı xatırlayırıq ki, onilliklər ərzində BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan qoşunlarını işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərini tərk etməyə, faktiki olaraq, işğalı dayandırmağa çağıran açıq-aşkar ədalətli qətnamələri necə yerinə yetirilməyib. 30 ilə yaxındır ki, bu sənədlər icra olunmur. İndi də Ermənistan ənənəvi olaraq əsas beynəlxalq strukturda özünü qurban kimi göstərməyə və hər şeyi erməni əhalisinə qarşı soyqırımdan istifadə edirmiş kimi təqdim etməyə çalışır. Və gördüyümüz kimi, Qərb tərəfdaşları tərəfindən dəstəklənir. Qərbli həmkarlar həqiqətən də Azərbaycanı tənqid edir, onu mövcud, görünür, onların təxəyyüllərindəki “aqressiv hərəkətlərdən” əl çəkməyə çağırırlar. Bu, özləri üçün çox əlverişlidir, öz maraqlarına uyğun olaraq, Ermənistanın Cənubi Qafqazda normallaşma ilə bağlı üçtərəfli bəyanatın bəndlərini obyektiv şəkildə yerinə yetirməməsinə diqqət yetirmirlər.

Düşünürəm ki, Azərbaycanın Qərb ictimaiyyətində heç bir dostu olmadığını anlamaq vaxtıdır. Ümumiyyətlə, beynəlxalq arenada dostluq ideyası olduqca nisbidir. Biz Avropa liderlərinin indi necə cəhd etdiyini gördük.

- Laçın vəziyyəti ilə bağlı Rusiyanın vasitəçi kimi mövqeyini necə görürsünüz?

- İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Rusiya Azərbaycanla Ermənistan arasında əsas vasitəçi kimi çıxış edəndə, Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşması üçün həqiqətən tarixi imkanlar açanda, əslində, 30 illik status-kvondan sonra. həll etmək üçün çox vacib, lakin son dərəcə çətin bir missiya götürdü. Sülhməramlı mövqeyi hamının narazı olduğu bir mövqedir. Yəni özlüyündə Rusiyanın belə bir rolu üzərinə götürməsi ona həm müsbət imic, həm də müəyyən problemlər yaradıb. Amma bu rol vacib və zəruridir. Rusiya olmazdı, başqası olardı. Və bu hamı üçün pis ssenari olardı.

Ermənistan Rusiyanın Qarabağdakı mövcudluğundan başqa şeylərlə yanaşı, sülhməramlılarla Azərbaycan arasında toqquşma cəhdləri üçün istifadə etməkdə davam edir. Azərbaycan ümumiyyətlə ədalət istəyir. Hər iki tərəf Rusiyanın Qarabağda sülhməramlı qüvvələrini yerləşdirməsi ilə razılaşıb. Və onların vəzifəsi tərəflər arasında yeni toqquşmaların qarşısını almaqdır.

Dünyanın ideal mənzərəsində, təbii ki, istərdim ki, Azərbaycan və Ermənistan bütün məsələləri özləri həll etsinlər, sülh müqaviləsi imzalasınlar. Amma reallıq daha mürəkkəbdir. Sülhməramlılar isə hər şeyə qadir deyillər. Ona görə də yeganə düzgün yol Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında üçtərəfli danışıqlardır. İşlədiyini sübut edən bir format. Gördüyümüz kimi, Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşması ilə bağlı vəziyyət uzanır. Amma Azərbaycan göstərir ki, onu sonsuza qədər süründürmək mümkün olmayacaq və Ermənistan hakimiyyətinin sevimli oyunu nəticə verməyəcək, onlar üçün problemlər yaranacaq və İrəvanın özünün imza atdığı məsələlərə uyğun qərar vermək lazımdır.

- Bəs rəsmi İrəvanın Rusiyaya qarşı davam edən “pisliklərini” necə şərh etmək olar. Bu həm Təhlükəsizlik Şurası katibinin Laçın dəhlizində yaranmış vəziyyətə görə Rusiyanın məsuliyyət daşıdığına istinad edir, həm də Ermənistan parlamenti sədri Qarabağ ermənilərinin müdafiəsinin mümkünsüzlüyünü deyir. İrəvan gələcəkdə Rusiya sülhməramlılarının beynəlxalq sülhməramlılarla əvəzlənməsinin zəruriliyi barədə düşünür. Amma sizin dediyiniz kimi, Qarabağ erməniləri üçün heç bir təhlükə yoxdur, bu, süni isteriyadır. Sülhməramlılar, bildiyiniz kimi, tarazlığı saxlamalı və toqquşmalardan qaçmalıdırlar ...

- Bu, yenə də Ermənistanın günahı başqasına çevirmək taktikasıdır. Azərbaycana da, Rusiyaya da. Gördüyümüz kimi, Rusiya ehtiyatla, diplomatik yolla tarazlığı saxlamağa çalışır. Amma Ermənistan zaman-zaman çətin vəziyyətlərdən isterika və ittihamlar üçün zəmin yaratmağa çalışır. İddia edir ki, Rusiya özünü müttəfiq kimi aparmır, KTMT kömək etmək istəmir. Amma bu məntiqsizdir. Nə Rusiya, nə KTMT, nə də heç bir MDB ölkəsi vəziyyəti gərginləşdirməyə ehtiyac duymur. Sülhməramlı yanaşmanın mahiyyəti budur. Lakin İrəvanın buna ehtiyacı yoxdur. İrəvan müharibədən sonrakı üçtərəfli razılaşmalara yenidən baxmaq istəyir. Ermənistan üçtərəfli sazişin şərtlərinə əməl etməlidir, o zaman hər şey yaxşı olacaq, o zaman heç bir dəhlizlə bağlı problem olmayacaq. Amma Ermənistan bunu etmir, məqsədi hərəkətsizliyə görə öz xalqı qarşısında özünü doğrultmaqdır. Deyir ki, problem bizdə deyil, Rusiyadadır, Rusiyadan soruşun. Xarici arenada isə dəstək almaq, Azərbaycanın qərbli həmkarlarının dili ilə danlanmasını təmin etmək. Bizim gördüyümüz budur. Ermənistanla Qərbin vahid anti-azərbaycan mövqeyi. Bu, beynəlxalq aləmdə də kifayət qədər adi haldır.

Və burada, mən inanıram ki, yalnız Rusiya Qarabağda regionda mövcud olan ölkə kimi müsbət rol oynaya bilər. Düşünürəm ki, Ermənistan hakimiyyətinin bu sonsuz təxribatları yalnız Rusiyanın öz mövqelərini Azərbaycana daha da yaxınlaşdırmasına səbəb olur.

- Bunun fonunda Avropa Şurası bu yaxınlarda Aİ-nin Ermənistanda Azərbaycanla sərhəddə monitorinq missiyasının başa çatması ilə bağlı bəyanat yayıb, lakin eyni zamanda deyilir ki, “Aİ-nin Cənubi Qafqazda keçid qrupu ilə qarşılıqlı fəaliyyətinin yeni mərhələsinin son məqsədi regionda davamlı sülhü təşviq etməkdir və bu Aİ-nin Ermənistanda mümkün uzunmüddətli missiyasına yol açacaq”. Onlar qətiyyyən ayrılmaq istəmirlər...

- Geosiyasətdə vəziyyət elə inkişaf edir ki, hər bir ölkə bu və ya digər əks tərəf tutmalı olur. Əksəriyyət üçün neytral və balanslı mövqe saxlamaq çox çətindir. Aİ-nin uzunmüddətli missiyasının Ermənistana göndərilməsi respublikanın Avropa İttifaqının Cənubi Qafqazdakı forpostuna çevrilməsi demək olacaq. Avropa İttifaqının hansı mövqe tutduğunu biz sizinlə çox gözəl görmüşük. Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üçün hazırladığı budur- anti-Azərbaycan, anti-Türkiyə, anti-Rusiya cəbhəsi, nizə başında Ermənistan olacaq. Çünki avropalı həmkarlarımız bizə deyir ki, Ermənistan demokratik və sağçıdır, Azərbaycan isə avtoritar və yanlışdır- Rusiya kimi. Avropa İttifaqı və anti-Avropa-İttifaq dünyasının bölünməsinin sərhəddi budur. Həm Rusiya, həm də Azərbaycana Avropa İttifaqında sülhün əleyhdarları rolu verilir. İndi qərar vermək lazım olanda Avropa Birliyi siyasətini belə qurur. Onların indi formalaşdırdıqları dövlətlərin uzunmüddətli mövqeləri son nəticədə yaxın onilliklər üçün regionda və dünyada qüvvələr balansını müəyyən edəcək.

Tərcümə - Elçin Bayramlı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “İşğaldan azad olunmuş ərazilərə “Böyük Qayıdış” istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb.