Rus politoloq: Yerevanın siyasəti siyasi fahişəlikdir - MÜSAHİBƏ

Vitali Arkov: Ermənistan sülhməramlıları Azərbaycanla qarşı-qarşıya qoymaq üçün təxribat etməyə çalışır- hamısı bunun üçün nəzərdə tutulub.

Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri tərəfindən üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından sonra ikinci il başa çatır. İlin sonuna qədər Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişinin əldə olunmasına ümidlər sıfıra enir. Ermənistan hələ də Zəngəzur dəhlizi layihəsinin həyata keçirilməsinə razılıq verməyib. Delimitasiya prosesində də irəliləyiş yoxdur. Rəsmi Bakının son həftələr “siqnal verdiyi” üçün Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması istiqamətində irəliləyişlər, üçtərəfli bəyanatların icrası kifayət qədər məhdud olaraq qalır.

Müəyyən qüvvələr prosesi ilin sonuna qədər qızışdırmaq qərarına gəliblər. Belə görünür ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması məntiqi çərçivəsində, Qarabağda qanunsuz mədənlərin monitorinqi məsələsini erməni separatçıları Rusiya və Azərbaycanı sıxışdırmaq üçün növbəti şouya çevrilmək qərarına gəliblər.

Gərginliyi azaltmaq üçün nə etmək olar? PolitRUS portalının rəhbəri, politoloq Vitali Arkov Moskva-Baku portalına müsahibəsində MDB dövlət başçılarının Sankt-Peterburqda keçiriləcək qeyri-rəsmi görüşü çərçivəsində dekabrın sonu Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin potensial üçtərəfli görüşü ola biləcəyini deyir.

- Rəsmi İrəvan müxtəlif qüvvələrin təsiri altında bütün ili yenidən nəzərdən keçirməyə, üçtərəfli bəyanatların icrasına mane olmağa, Qarabağın statusu ətrafında isterikanı gücləndirməyə çalışıb. Bu, qədim erməni ənənəsidir. Robert Köçəryanın və Serj Sarkisyanın dövründə Ermənistan beynəlxalq səviyyədə hansı sənədləri imzalamadı. Və sən bunları yerinə yetirmisən? Yox. Hər zaman bəzi bəhanələr olurdu, yeni şərtlər irəli sürülürdü. Ermənistanın liderləri dəyişir, lakin rəsmi Yerevan öz ənənələrinə sadiqdir. Ən mənfi şəkildə.

Ermənistan müxalifəti üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından iki il sonra öz gündəmini həyata keçirə bilmədi, Paşinyanı devirə bilmədi. İndi Bakı və İrəvan tərəfindən sülh müqaviləsi məsələsi işlənəndə separatçılar fəallaşaraq aksiyalar təşkil edərək Rusiya ilə Azərbaycanı bir-birinə sıxışdırmağa çalışır, süni şəkildə neqativ fon yaradırlar.

Bu günlərdə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Moskvada azərbaycanlı həmkarı Ceyhun Bayramovla danışıqların yekunlarına dair mətbuat konfransında həmkarı ilə Qarabağda qeyri-qanuni hasilat məsələsini müzakirə etdiyini və Azərbaycan idarələrinin nümayəndələrinin Rusiya sülhməramlı kontingentinin iştirakı ilə ərazidə işlədiyini deyib. Aşağıdakılar diqqətəlayiqdir: Rusiya diplomatiyasının rəhbəri vurğulamışdır ki, “Azərbaycan və qonşuları tərəfindən sazişlərin həyata keçirilməsi ilə bağlı verilən üçtərəfli bəyanatlar Rusiya Federasiyası üçün prioritet əhəmiyyət kəsb edir”.

Bəzi qüvvələr, o cümlədən erməni diasporu informasiya məkanında ən ağrılı şeylərlə - Qarabağın statusu, erməni birləşmələrinin Qarabağdan çıxarılmaması ilə uğraşır, bundan Rusiya ilə Azərbaycan arasında sülhməramlılar səviyyəsində toqquşma üçün alət kimi istifadə etməyə çalışırlar.

Bildiyiniz kimi, Moskvanın öz ətrafında başqa qaynar nöqtəyə ehtiyacı yoxdur. Moskva çalışır ki, müharibə baltaları yenidən qazılıb çıxarılmasın. Nə Ermənistan, nə də Azərbaycan tərəfindən. İki xalqın onilliklər ərzində düşmənçilik etdiyi, maraqların həddən artıq çox olduğu, o cümlədən üçüncü qüvvələrin regionda gərginliyi qeyri-müəyyən müddətə saxlamaqda, müxtəlif qüvvələr arasında toqquşmaların yaşandığı bir vaxtda sülhü qorumaq kifayət qədər çətindir. Yalnız sənəddəki imzalar bütün bunları dayandırmayacaq. Çox səviyyəli işə ehtiyacımız var. Və Moskva bu məsələ ilə məşğul olmaqda davam edir.

Vəziyyətlə bağlı bu günlərdə Paşinyan və Əliyevlə aparılan danışıqlarda, əminəm ki, Putin vəziyyətə baxmaq təklifini irəli sürüb. Aydındır ki, hər kəsin öz həqiqəti var, amma İrəvan həddi aşır, inamdan, xeyirxahlıqdan sui-istifadə edir. Və buna son qoymaq lazımdır. Ermənistan imzalanmış sənədləri özünəməxsus şəkildə şərh edir ki, bu da onlarda yazılanların tam əksinədir.

Rusiyanın hər an prosesin nəbzini tutması, tərəflərlə daimi dialoqunun olması müsbət haldır. Həm də regiondakı vəziyyətə və Moskvanın vasitəçi statusunu təsdiqləməsinə görə. Məsələlər həll olunur. Mən tam etiraf edirəm ki, MDB-nin qeyri-rəsmi sammitində Sankt-Peterburqda görüş təşkil olunacaq. İndi görünür, bütün detallar üçtərəfli formatda razılaşdırılır. Və Ermənistanın liderlərin Brüssel danışıqlarını pozması fonunda belə bir görüş nizamlanma üçün çox vacibdir.

Moskva da erməni revanşizmini, manipulyasiya cəhdlərini, “yox, Qarabağdan əl çəkməyəcəyik” bəyanatlarının aktivləşməsini görür. Erməni tərəfi Moskvanın və Bakının səbrindən sui-istifadə edir, həm də çox sui-istifadə edir.

Aydındır ki, Qarabağ de-yure Azərbaycandır, lakin de-fakto indi Qarabağın bir hissəsi Ermənistanın nəzarətindədir, orada erməni əhali yaşayır. Separatçılar, diaspor və İrəvan bununla manipulyasiya edirlər. Orada sülhməramlıların olmasından istifadə edirlər. Görünür, yalnız Bakı məsələni güc yolu ilə həll edəndə başa düşəcəklər. Amma Ermənistan Azərbaycanın sülhməramlılara qarşı olduğunu göstərmək üçün təxribat etməyə çalışır. Hamısı bunun üçün nəzərdə tutulub.

Yeri gəlmişkən, bir çox Rusiya erməniləri başa düşürlər ki, Qarabağ məsələsinin həlli uzanıb və bu, erməni xalqına ziyan vurur, Ermənistan ölkənin inkişafına imkan vermir, onu geri çəkir.

Bu il İrəvan öz maraqlarını ifadə etməyə başladı, bunun arxasında Fransa, ABŞ, İran dayandı və bu istiqamətdə fəal oyunlar oynamağa başladı. Ermənistanın əli ilə bölgəni çirkləndirməyə çalışırlar.

Qərbin məqsədi dəyişməz olaraq qalır - Rusiyanı Ermənistan-Azərbaycan nizamlanmasından çıxarmaq, Moskvanın başlatdığı sülh prosesini alt-üst etmək və onu öz himayəsi ilə yenidən başlatmaq, regionda möhkəmlənmək. Bütün il ərzində bunun üçün nə qədər zəhmət çəkdi. Brüsselin, Parisin cəhdlərini görürük. Ermənistan Qərb müşahidəçilərinin öz ərazisinə daxil olmasına icazə verib. Məhz Ermənistan Qərbin Cənubi Qafqazda maraqlarının dirijoruna çevrildi. Ermənistan baş nazirinin KTMT sammitində son demarşı da buna işarə edir.

Görünən odur ki, Paşinyan sadəcə olaraq əlində olan imkanlardan istifadə edir- o, ənənəvi olaraq vəziyyətin Ermənistanın xeyrinə dəyişəcəyi ümidi ilə çalışır. Bunun fonunda separatçılar Qarabağı Ermənistanın nəzarətində saxlamaq kimi vəzifələrini həll edirlər. Bunlar millətçiliklə yaşayan qisasçılardır, Azərbaycanla barışmaq istəmirlər. Lakin 10 noyabr 2020-ci ildə üçtərəfli bəyanatın imzalanması ilə bölgədə vəziyyət dəyişdi.

Üçtərəfli bəyanata yenidən baxmaq mümkün deyil, 44 günlük müharibənin nəticələrinə yenidən baxmaq mümkün deyil. Bu sənədin imzalanması ilk növbədə Ermənistanın özünə inkişaf imkanları açdı. Revanşizm, üçtərəfli bəyanatın icrasına mane olmaq isə Ermənistan üçün yeni – hər cəhətdən– insani, reputasiya itkilərinə gətirib çıxaracaq. Revanşizm, daxili və xarici qüvvələrin təzyiqi ilə üçtərəfli bəyanata yenidən baxılması cəhdləri Ermənistanı iflasa gətirib çıxaracaq, vəziyyəti daha da gərginləşdirəcək.

Bu gün gördüyümüz kimi, Qarabağın statusu məsələsi mahiyyətcə həll olunmuş məsələdir. Rusiya hər zaman Qarabağın Azərbaycan olması mövqeyindən çıxış edib. Azərbaycan heç vaxt Qarabağın qalan hissəsinin separatçılar tərəfindən saxlanmasına razı olmayacaq. Rusiya bütün bunları başa düşür, bütün buna müxtəlif qüvvələrin Moskva və Bakını sıxışdırmaq cəhdlərini görür.

Paşinyan bütün “çoxtərəfliliyinə” baxmayaraq, hələ də Moskva ilə qısa əlaqədədir. Əgər icazə veriləndən kənar bir şey etməyə çalışarsa, Rusiyaya real ziyan vurarsa, mən inanıram ki, bu, artıq Moskvanın dialoq aparmayacağı lider olacaq. Ermənistan rəhbərliyinə ciddi və məsuliyyətli insanlar gəlməlidir. Bəli, bu gün də respublikada radikalların hakimiyyətə gələ bilməsi təhlükəsi qalmaqdadır. Bütün bunların fonunda Paşinyan iki şərdən ən kiçiyidir.

Bu gün Moskva Ermənistanı radikal hərəkətlərdən çəkindirir. Bəlkə də Paşinyan Moskvada and içib ki, müqavilələri yerinə yetirəcək, amma bildiyimiz kimi, Ermənistanın baş naziri öz sözünün ağası deyil. Putinlə, Əliyevlə görüşəndə ​​bir şey deyir, İrəvana qayıdanda isə tamam başqa şey deyir. Bəlkə də bu, bipolyar pozğunluğa bənzəyir. Amma əslində bu, hamının xoşuna gəlmək, hamıya satmaq istəyidir – Qərbə də, Rusiyaya da, İrana da, Türkiyəyə də. Əksər ölkələr çoxvektorlu siyasət yürüdürlər. Biz bunu eyni Azərbaycanın timsalında görürük. Bakı həm Rusiya, həm də Qərblə tərəfdaşlıq əlaqələri qurub. Amma o, bacarıqla, müdrikliklə qurulub, belə bir siyasətin əsasında onun öz milli maraqları dayanır. Bakı isə öz milli maraqlarına xəyanət etməyəcək. Yerevanda isə onun siyasəti daha çox siyasi fahişəlikdir.

Rusiya İrəvandan baş nazirin imzaladığı sənədlərin ciddi şəkildə icrasını tələb edəcək. Mövzu ətrafında oynamayın, öz tərzinizlə şərh etməyin, ancaq sənədlərin tələbinə əməl edin. Biz dəfələrlə İrəvandan, o cümlədən Paşinyandan qeyd-şərtlə də olsa, eşitmişik ki, Ermənistan hakimiyyəti sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır, Qarabağın statusu ilə bağlı təzyiqi aşağı salmaq lazımdır. Bu müsbət siqnaldır.

Tərcümə - Elçin Bayramlı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “İctimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi” istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb.