"Neokolonializmə qarşı beynəlxalq dialoq qlobal ədalət üçün vacibdir" - ŞƏRH EDİLDİ

"Bakıda “Neokolonializm və qlobal bərabərsizlik” mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfrans müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində getdikcə aktuallaşan bir problemin – müstəmləkəçilik irsinin davam edən təsirlərinin – geniş müzakirəsi baxımından mühüm platforma kimi qiymətləndirilə bilər. Bu tədbir yalnız tarixi məsələlərin xatırladılması deyil, həm də müasir dövrdə siyasi, iqtisadi və sosial bərabərsizliklərin köklərinin analizi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Tofiq Abbasov deyib.

Onun sözlərinə görə, neokolonializm klassik müstəmləkəçilikdən fərqli olaraq birbaşa idarəetmə deyil, iqtisadi asılılıq, siyasi təsir, informasiya və mədəni dominantlıq vasitəsilə həyata keçirilən təsir mexanizmlərini əhatə edir: "Bir çox regionlarda formal müstəqillik əldə olunsa da, iqtisadi model, təhlükəsizlik sistemi və siyasi qərarvermə proseslərində xarici təsir amillərinin qalması qlobal bərabərsizlik problemini daha da dərinləşdirir. Bakıda keçirilən konfransın əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bu platforma müxtəlif regionlardan olan siyasətçiləri, alimləri və ictimai xadimləri bir araya gətirərək neokolonializm məsələsinə multidissiplinar və qlobal yanaşmanın formalaşdırılmasına şərait yaratdı. Panel müzakirələrində müstəmləkəçilik irsinin yalnız siyasi və iqtisadi deyil, həm də psixoloji, mədəni və hətta nəsillərarası sosial təsirləri geniş şəkildə müzakirə olundu. Bu yanaşma göstərir ki, dekolonizasiya yalnız siyasi müstəqilliklə yekunlaşmır, eyni zamanda kimlik, dil, mədəni yaddaş və sosial ədalət məsələlərini də əhatə edir. Konfransın digər mühüm tərəfi qlobal bərabərsizlik probleminin tarixi köklərlə əlaqələndirilməsi oldu. Bu gün dünya iqtisadiyyatında müşahidə olunan inkişaf fərqləri, resursların qeyri-bərabər bölüşdürülməsi və bəzi regionların struktur asılılıq vəziyyətində qalması bir çox hallarda məhz müstəmləkəçilik dövründə formalaşmış iqtisadi və siyasi modellərin davamı kimi qiymətləndirilir. Bu kontekstdə beynəlxalq əməkdaşlıq və kollektiv yanaşmaların vacibliyi xüsusi vurğulanır.

Eyni zamanda, belə beynəlxalq platformalar Azərbaycanın qlobal humanitar və siyasi təşəbbüslər mərkəzi kimi mövqeyinin güclənməsinə də xidmət edir. Müxtəlif regionlardan olan iştirakçıların Bakıda bir araya gəlməsi ölkənin beynəlxalq dialoq, əməkdaşlıq və qlobal problemlərin müzakirəsi üçün etibarlı platforma kimi qəbul edildiyini göstərir. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq imicinin güclənməsi və çoxtərəfli diplomatiya imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu cür təşəbbüslər həm də yeni geosiyasi reallıqlar fonunda inkişaf etməkdə olan ölkələrin səsinin daha güclü eşidilməsinə imkan yaradır. Qlobal Cənub ölkələrinin problemlərinin gündəmə gətirilməsi, tarixi ədalət məsələlərinin müzakirəsi və beynəlxalq münasibətlər sistemində daha balanslı yanaşmaların təşviqi uzunmüddətli perspektivdə daha inklüziv və ədalətli dünya nizamının formalaşmasına töhfə verə bilər. Bakıda keçirilən bu konfrans neokolonializm və qlobal bərabərsizlik kimi mürəkkəb məsələlərin beynəlxalq səviyyədə müzakirəsi, elmi və siyasi dialoqun genişləndirilməsi, həmçinin dekolonizasiya proseslərinə yeni yanaşmaların formalaşdırılması baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər".

Müəllif: Ziya Hikmətoğlu

Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə