Amerikanın sükanı kimdə olacaq? - RAKURS

Bu gün dünyanı “ABŞ-ın prezidenti kim olacaq” sualı düşündürür. Görəsən, alman əsilli, iş adamı, tikinti maqnatı, keçmiş prezident, respublikaçı, 78 yaşlı Donald Tramp, yoxsa honduras-hindli cütlüyündən törəyən, vitse-prezident, demokratların namizədi, 59 yaşlı Kamala Harris seçki marafonunda ən son gülən olacaq? İndiki seçimdə hər ikisinin şansı var. Kamala Harrisin çıxışları internet istifadəçiləri üçün əsl hədiyyədir. ABŞ-ın vitse-prezidenti imzalı gülüşü və unikal yumor hissi sayəsində mem həvəskarları arasında populyardır. Təkcə hindistan cevizi ağacı haqqında hekayə buna dəyər.

ABŞ vitse-prezidentinin ictimai çıxışları gülməyi sevən internet istifadəçiləri üçün cənnətdən gələn əsl mannadır. Bəs siz, kokos ağacından düşmüsünüz? Bazar ertəsi Co Baydenin seçki yarışından geri çəkilməsini öyrəndikdən və namizədliyi Ağ Evin hazırkı sakini tərəfindən xeyir-dua alan vitse-prezident Kəmalə Harrisin fiquru ətrafında sosial şəbəkələrdə yaranan həyəcanı gördükdən sonra siz də məhz bu cür hiss etmiş ola bilərsiniz. Yumoristik skeçlərdən tutmuş, nüfuzlu siyasətçilərin dəstək bəyanatlarına qədər hər yerdə eyni görüntü təkrarlanır: kokos ağacı.

Populyar mədəniyyət və siyasi fəallığın toqquşması ilə bağlı daha bir hadisə vitse-prezidentin 2023-cü ilin mayında Ağ Evdə baş tutan “ispan əsilli amerikalılara qarşı ayrı-seçkiliyə qarşı” tədbirdəki çıxışının sonunda baş verdi. Harris izah etdi ki, dəstəklədiyi təşəbbüs gənclərin imkanlarına diqqət yetirəcək, eyni zamanda ailələri, məktəbləri və icmaları da əhatə edəcək, çünki "heç kim bataqlıqda yaşamır" və "hər şeyin bir konteksti var".

Sonra o, artıq məşhurlaşan bir hekayə danışıb. “Bəzən anamla çətin olurdu, o, mənə və bacıma deyirdi ki, “mən bilmirəm sənə nə olub ki, indicə kokos ağacından düşmüsən?””. Ardınca "Siz sizi əhatə edən və sizdən əvvəl burada olan hər şeyin kontekstində varsınız" deyirdi. Bununla belə, bu videonun internetdə yayılması təxminən bir il çəkdi. İlk dəfə 2024-cü ilin fevralında mem olaraq ortaya çıxdı. Co Baydenin Donald Trampa qarşı ilkin debatda uğursuzluğu Harrisi ölkədəki ən yüksək vəzifəyə qaçılmaz namizəd kimi diqqət mərkəzində saxladıqdan sonra, hətta musiqinin də yer aldığı video interneti bürüdü. Hətta Demokrat Partiyasının müşavirləri jurnalistlərlə söhbətlərində kokos meyvəsinə olan sevgilərini etiraf etdilər - simvol demək olar ki, gizlədilməz bir koda çevrildi.

Görünməmiş mem aktivliyi

Bəs niyə bu hekayə bu qədər böyüdü? İstənilən bir şeyin digərlərindən daha uğurlu olacağını proqnozlaşdırmaq və ya dərhal qiymətləndirmək mümkün deyil. Bununla belə, Kamala Harrisin vəziyyətində bütün memlar onun yüksək gülüşü və çox vaxt yersiz yumoru ilə bağlıdır. Vitse-prezidentin siyasi rəqibləri onun qəzəbinə lağ edirdilər. Tramp onu “dəli” kimi təsvir edir. Proqressiv fəallar – çox vaxt gənc və aktiv internet istifadəçiləri – özlərinə ironiya ilə cavab verirlər.

Yaxşı mənalı cizgi filmləri Harrisin düşərgəsi arasında görünməmiş populyarlıq qazandı - hətta bəzən həddindən artıq açıq danışmaqda ittiham olunsa da. O, həm də siyasiləşdirilmiş memlar fenomeninin heç vaxt olmadığı qədər çiçəkləndiyi dövrünün məhsuludur. Ölkənin tarixi 21 iyul hadisələrinin əsasən sosial şəbəkələrdə cərəyan etdiyini nəzərə alsaq, “kokos ağacı”nın simvol kimi populyarlığında partlayış daha məntiqli görünür – Baydenin prezidentlik yarışından imtina etmək qərarı ilə məktubu məhz orada idi.

Bununla belə, kokos xurması da bataqlıqda böyümür. Vitse-prezident təyin olunmasından sonra Kamala Harrisin ətrafında bütöv bir mem qalaktikası yarandı. Yəqin ki, Harris "biz bunu etdik, Joe!" ifadəsini 2020-ci il prezident seçkilərinin nəticələrini öyrəndikdən sonra deyib. Bununla belə, daha çox klassik memlar var - Harrisin gülüşü və rəqsi də daxil olmaqla.

Harrisin tərəfdarlarının fikrincə, cəmi bir neçə saat ərzində sözün əsl mənasında “xuliqana” çevrilən vitse-prezidentin yumor hissi bu estetikaya tam uyğun gəlir. Yeni mem müğənninin özü tərəfindən də yüksək qiymətləndirildi.

Dünyanın ən varlı adamı İlon Mask isə Kamala Harrisin namizədliyini tez dəstəklədiklərinə görə Corc Soros və oğlunu ələ salıb. X-in sahibi İlon Mask Corc Sorosun oğlunun Kamala Harrislə çəkdirdiyi şəklini belə şərh edib: “Mən Aleksandr Sorosa təşəkkür etmək istəyirəm ki, növbəti kuklanın kim olacağına heç kəsdə şübhə yaratmır”.

İyulun 21-də ABŞ prezidenti Co Bayden noyabrın 5-də keçiriləcək seçkilərdə Demokratların namizədliyi uğrunda mübarizədən geri çəkildiyini və Harrisi dəstəkləmək niyyətində olduğunu açıqladı. Baydenin açıqlamasından sonra milyarder maliyyəçi Corc Sorosun oğlu Aleks Soros da Harrisi dəstəkləyib və onu Demokratların Donald Trampı məğlub etmək üçün “ən yaxşı” şansı adlandırıb. Aleks Soros özünün X (keçmiş Twitter) səhifəsində qeyd edib: “Bizim Kamala Harrisin arxasında birləşmək və Donald Trampı məğlub etmək imkanımız yaranıb. Yaşasın Amerika Arzusu!”.

WallStreet Journal-a görə Corc Soros da şəxsən Harrisi dəstəkləyir. Amerikalı milyarder ABŞ Demokratik Partiyasının aparıcı donoru kimi 2022-ci il ara seçkiləri zamanı namizədlərə və təşkilatlara təxminən 128 milyon dollar verib. Bundan əlavə, Soros Baydeni dəstəkləyən əsas siyasi fəaliyyət komitəsinə beş milyon dollar bağışlayıb.

Harris Avropa üzərində qələbə qazanmağa cəhd edir

Aİ rəsmiləri bağlı qapılar arxasında Demokratların yeni namizədi, ehtimal ki, Kamala Harrisin Trampı məğlub etmək üçün lazım olan hər şeyə sahib olduğuna şübhələrini ifadə ediblər. Beləliklə, ECB ABŞ-ın vitse-prezidentini “görünməz”, onun çıxışlarını isə “banal” adlandırır.

Vitse-prezident Harris noyabrda keçiriləcək seçkilərdə Donald Trampla üz-üzə Demokratların namizədliyinə əsas namizəddir. Səmimi söhbətlərdə mərkəzçi Avropa siyasətçiləri və rəsmiləri deyirlər ki, Harrisin onu məğlub edə biləcəyinə hələ də inanmırlar. Avropa Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin üzvü İzabel Şnabel bu il vitse-prezidenti tənqid edərək, onu "görünməz" adlandırıb və onun qalib gələ biləcəyinin heç bir yolunun olmadığını təxmin edib. Şərhləri ilk dəfə bu nəşrdə bildirilən Şnabel Demokrat Partiyasının seçim prosesinin "fəlakətli uğursuzluq" olduğunu söyləyib. "Onlar əvvəldən Kamala Harrisin yerinə başqa bir namizəd hazırlamalı idilər", - Şnabel fevral ayında panel müzakirəsindən əvvəl şəxsi söhbətində Harrisin seçkidə qalib gəlməsinin heç bir yolu yoxdur, ümidsizdir”. Deyib. Görünür, onun sözlərinin efirə getdiyindən xəbəri yox idi. Şnabelin növbəti açıqlaması xüsusilə sərt olub: "O, tamamilə görünməz olduğu üçün onu heç tanımıram".

Münhen Təhlükəsizlik Konfransında Harrislə görüşən iki məmur POLITICO-ya onun tədbirdə qarışıq təəssürat yaratdığını söyləyib. Bir tərəfdən onun çıxışları diqqətlə hazırlanırdı. O, öz çıxışlarını heç bir kortəbiilik elementi olmadan teleprompterdən istifadə edərək etdi. Onun 2023-cü ildə Münhen Təhlükəsizlik Konfransındakı çıxışı tamaşaçılar tərəfindən xüsusilə pis qarşılanıb, çünki Harris onlarla əlaqə qura bilməyib və alqış almaq üçün nəzərdə tutulmuş sözləri heç bir reaksiya yaratmayıb.

Onun uğursuz çıxışının başqa bir nümunəsi 2023-cü ildə Britaniyada keçirilən süni intellekt konfransıdır. Harris prezident musiqisi sədaları altında səhnəyə gec çıxdı və bir iştirakçının dediyi kimi, "xeyirxah" bir çıxış etdi. O, çıxışı ilə sadəcə olaraq konfransın əsas mövzusunu pozdu. O zaman Rişi Sunakın rəhbərlik etdiyi Britaniya hökuməti vitse-prezidentin iştirakını müsbət hal kimi qiymətləndirdi, lakin pərdə arxasında ingilislərin öz tədbirində kənarda qalmalarından məyus oldular. Onlar Ağ Ev rəsmilərinə hissləri barədə məlumat verməkdən yayınmayıblar.

Amma, planlaşdırılmamış görüşlərdə Harris Avropa siyasətçiləri ilə görüşəndə və məqsədi əlaqələri gücləndirmək olan Amerika Üç Dəniz (Baltik və Adriatik ölkələri və Qara dəniz hövzəsi arasındakı ölkələr) Təşəbbüsü çərçivəsində keçirilən tədbirlərdə şərhlər edərkən özünü daha xarizmatik və düşüncəli lider kimi göstərdi. Brüssel Bayden illərində Aİ-nin ABŞ ilə əlaqələrinin gücünə həddən artıq arxayın və özündən razı idi. Prezident Tramp dövründə baş verən iğtişaşlar və qeyri-sabitlikdən sonra Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynada genişmiqyaslı hərbi əməliyyatına başlaması ilə transatlantik əlaqələr əhəmiyyətli dərəcədə gücləndi və Vaşinqton Vladimir Putinə qarşı birləşmək üçün Brüssellə sıx əməkdaşlıq etdi. Baydenin komandası Aİ liderləri ilə sıx əməkdaşlığı bu gün də edir.

Belə bir fikir var ki, AB Baydenin yaşını nəzərə alaraq Harrislə münasibətləri inkişaf etdirmək üçün daha çox səy göstərməli idi. Britaniya liderləri də bu adamı anlamağa çalışırlar. Onlar ümid edirlər ki, namizədin seçilməsi Harrisin seçildiyi təqdirdə özünü necə aparacağına dair fikir verəcək. Yəni, Kəmalənin prezidentliyinin necə olacağını, onun nə düşündüyünü və hiss etdiyini, onunla və ətrafındakılarla necə davrandığımızı anlamaq üçün çox iş görüləcək, onun vitse-prezident kimi fəaliyyətini və sonra bütün platformasını təhlil edə və onun bütün komponentlərini anlaya bilərik.

Yeni beşillik müddətə yenidən seçilən Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen Harrislə yalnız bir ikitərəfli görüş keçirib. Bu, 2022-ci ildə Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində baş verdi. Düzdür, onlar digər beynəlxalq tədbirlərdə dəfələrlə görüşüblər. Belçikanın xarici siyasət rəhbəri Hadja Lahbib xarici işlər nazirlərinin bazar ertəsi Brüsseldə keçirilməsi planlaşdırılan görüşündən əvvəl jurnalistlərə deyib: "Mən Kamala Harrisə ən yaxşısını arzulayıram, o, qadındır, güclü qadındır və ona ən yaxşısını arzulayıram". Bu bəyanat ən çox Avropa siyasətçilərinin dəstək və bəyənmə ifadəsinə bənzəyirdi.

"Mən Vitse-prezident Harrisi Münhen Təhlükəsizlik Konfransındakı bütün çıxışları zamanı gördüm. Mən onu transatlantik inanclarına sadiq olan çox xarizmatik, ağıllı və yumoristik bir qadın kimi gördüm", - Bundestaqın Xarici Əlaqələr üzrə CDU-dan olan tanınmış deputatı Roderich Kiesewetter bildirib. Avropa isteblişmentinin nümayəndələri bunu ucadan demirlər, lakin onların bir çoxu üçün vacib sual onun Ağ Evdə özünü necə aparacağı deyil, Trampı məğlub edib ora çatmaq üçün onun nəyə ehtiyacı olub-olmamasıdır.

Yunanıstanın baş naziri Kiriakos Mitsotakis bazar ertəsi POLITICO-ya müsahibəsində prezident Baydenə hörmətlə yanaşdığını deyib və Harrisin namizəd kimi mümkün irəli sürülməsi ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib, çünki proses hələ başa çatmayıb. "Onun namizəd olacağını fərz etsək, mən avropalıların Amerika seçkilərinə müdaxiləsini yersiz hesab edirəm" deyib.

V.VƏLİYEV