Fransanın Makronla itmiş nüfuzu - RAKURS

Fransa prezidenti Emmanuel Makronun son vaxtlar gah Ukrayna, gah da Cənubi Qafqazla bağlı irəli sürdüyü fikirləri, iddiaları onun ölçüləri ilə heç uyğun gəlmir. Çünki Makronun bu işlərin öhdəsindən gəlməsi üçün tək Fransa və hətta 3 Fransa yetərli deyil. V respublikanın başçısı qədim Fransa tarixinin küllüklərində eşələndikcə özünü keçmiş liderlərlə bir sırada görür və hissə qapılaraq ağılasığmaz iddialar irəli sürür. Əlbəttə, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı son bəyanatları Avropada liderliyi ələ keçirmək istəyi ilə bağlıdır və həm də daxili siyasi səbəblərlə izah olunur. Bu barədə “Teleqraf” qəzeti Yelisey sarayındakı və Bundestaqdakı çoxsaylı mənbələrə istinadən məlumat yayıb.

Qəzet ritorika dəyişikliyini Makronun “göyərçindən şahinə” çevrilməsi ilə əlaqələndirir. Bunun səbəbləri Fransa və Almaniya arasında Avropada liderlik uğrunda rəqabətlə əlaqələndirilir. Fransa prezidentinə yaxın mənbə bildirib ki, Berlin ölkələr arasında Fransa-Almaniya münasibətlərinin əsası kimi götürülən “Almaniya Avropada iqtisadi liderliyi, Fransa isə strateji liderlik edir” kimi “centlmen razılaşması”nı pozub.

Qəzet bunu belə izah edib ki, tərəflər “bir-birinin ərazisini işğal etməyə” çalışırlar. Makronun liderliyini bərpa etmək cəhdləri Avropanı “əsl Franko-Alman duelinin ortasında” tərk edir. Qəzetin yazdığına görə, buna səbəb Almaniya kansleri Olaf Şolzun Ukraynaya tədarükdə Almaniyanın ABŞ-dan sonra ikinci yerdə olması barədə açıqlaması olub. Cənab Şolz həmçinin müttəfiqləri Ukraynaya yardımda daha fəal olmağa çağırıb. Bundan əlavə, Berlin Amerika və İsrail texnologiyalarından istifadə edərək Avropanın raketdən müdafiə layihəsinə rəhbərlik edir, Paris isə buna qəti şəkildə qoşulmur. Mənbələrin bildirdiyinə görə, Berlin Makronun Ukraynadakı NATO qoşunları ilə bağlı gurultulu bəyanatından iki gün əvvəl xəbərdarlıq edilib və bu, Olaf Şolzun “sürpriz kimi görünməsinə” mane olmayıb və belə bir ssenarini dərhal istisna edib. Həmçinin, Emmanuel Makron Ukraynanı dəstəkləmək üçün ritorikasını sərtləşdirib.

Qəzetin adını çəkdiyi digər səbəb seçkilər, Marin Le Penin prezidentlik ambisiyaları və onun partiyasının bu yay keçiriləcək Avropa Parlamenti seçkilərində Makronun partiyası üzərində qələbəsi perspektivləridir. Mənbənin sözlərinə görə, o, uzun müddətdir ki, “Moskva ilə bağlı qeyri-müəyyənliyə” görə tənqid edilib və Emmanuel Makron öz mövqeyini kəskin bəyanatla açıqlayıb.

Fevralın sonunda Emmanuel Makron Avropa ölkələrinin başçıları ilə görüşdən sonra Ukraynaya qoşun yeritməyə icazə verəcəyini açıqlamışdı. Martın 17-də müsyö Makron Ukraynada quru əməliyyatı keçirməyi mümkün hesab etdiyini açıqlayıb. Bir müddət sonra isə o, bunu istəmədiyini və "bu işə başlamayacağını" bəyan edib. Beləliklə, Makron həmişə olduğu kimi ikibaşlı oyun oynamaqda davam edir.

Makrondan geri addım

Fransa prezidenti Emmanuel Makron rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə Ukrayna böhranının deeskalasiya yollarını müzakirə etməyə hazır olduğunu bildirib. “Mən Putin zəng edərsə telefonu götürəcəm. Çünki hiss edirəm ki, bu, mənim məsuliyyətimdir və onun nə təklif edəcəyini dinləyəcəm”, o, şənbə günü vahid Ukrayna telemarafonunun aparıcılarına müsahibəsində deyib: “Bir tərəfdən, Ukraynaya onun müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün lazım olan hər şeyi ötürmək, eyni zamanda deeskalasiyanı təşviq etmək lazımdır. Biz oturuşmuş, ədalətli dünyaya çatmalıyıq”. Bundan əvvəl Putin bildirib ki, Fransa tərəfinin belə bir marağı olarsa, Moskva Parislə qarşılıqlı əlaqəyə hazırdır. Bununla belə, həmin gün dərc olunan “Le Parisien”-ə müsahibəsində Makron Ukraynada qoşun yerləşdirmək niyyətini təkrarlayıb. "Rusiya qüvvələrinə qarşı çıxmaq üçün" nə vaxtsa "yerdə əməliyyatlar" lazım ola bilər", - deyən Fransa prezidenti bunu istəmədiyini və təşəbbüs göstərməyəcəyini bildirib. Makron əmin edib ki, Ukraynaya yardım məsələlərində Paris və Berlin arasında praktiki olaraq heç bir fikir ayrılığı yoxdur.

Qeyd edək ki, Makron və kansler Olaf Şolz martın 15-də Polşanın baş naziri Donald Tuskun iştirakı ilə “Veymar üçbucağı”nın fövqəladə sammitinin keçirildiyi Berlində Fransa və Almaniyanın mövqelərinin yaxınlaşdırılması yollarını müzakirə ediblər. Şolz və Macron arasında barışıq simvolik əlaməti kanslerin "uzaqmənzilli artilleriya üçün yeni imkanlar koalisiyasının" yaradılmasını təsdiqlədiyi barədə bəyanatı oldu - bu barədə fevralın 26-da Fransa prezidenti ilk dəfə olaraq Parisdə Ukraynaya dəstək konfransında danışıb. Eyni zamanda, kansler heç vaxt Ukraynaya “Taurus” qanadlı raketlərinin tədarükü barədə açıqlama verməyib.

Makron hədələyir və qaçır

Fransa prezidenti Emmanuel Makron sərsəmləyib: “Bu il mən öz əsgərlərimi Odessaya göndərməli olacağam”. Yelisey sarayında bir ovuc qonağın qarşısında deyilən bu ifadə məşhurlaşaraq Avropada qalmaqala səbəb olub. Əslində, Makron hələlik qeyri-rəsmi də olsa, fransız qoşunlarını Odessaya göndərməklə hədələyir. Bununla bağlı Makrona xatırladılır ki, bir vaxtlar fransızlar Odessanı necə işğal ediblər. Bu, 105 il əvvəl baş verib. Və cəmi altı aydan sonra onlar Qara dənizdəki bu şəhərdən biabırçı şəkildə qaçmalı olublar.

Birinci Dünya Müharibəsi illərində Fransa və İngiltərə Rusiya İmperiyasının müttəfiqləri idilər. Almanlara qarşı birlikdə vuruşdular. Fransa hərbi ehtiyaclarını ödəmək üçün Rusiyaya çoxlu kreditlər verirdi. Lakin Oktyabr inqilabından sonra bolşeviklər 1918-ci ilin martında almanlarla sülh bağlayaraq müharibəni davam etdirməkdən imtina etdilər. Fransa bolşeviklərdən tələb edirdi ki, ya almanlarla müharibəni davam etdirin, ya da kral borclarını qaytarın. Həmin vaxt Fransa qəti imtina aldı. "İtkiləri" kompensasiya etmək üçün fransızlar Odessanı işğal etmək qərarına gəldilər. Bolşeviklər o dövrdə keçmiş Rusiya imperiyası ərazisində yaranmış hökumətlərdən yalnız biri idi. Məsələn, Kiyevdə Hetman Ukrayna (Almaniyanın nəzarəti altında) elan edildi. Qırmızı Ordu təzəcə formalaşırdı, Ağlar güc toplayırdı. Və 1918-ci ilin noyabrında ingilislər Sevastopola, fransızlar və yunanlar isə Odessaya gəmi göndərdilər.

O vaxt Kiyevdə Hetman rejimi süqut etdi və Ataman Nikifor Qriqoryevin qoşunları Odessaya getdi. Odessaya yaxınlaşıb ətraf kəndləri işğal etdi. Fransızlar son nəticədə ağqvardiyaçılara arxalandılar - onlara bolşevikləri məğlub edəcəklərini, almanlarla mübarizəni davam etdirəcəklərini, ən əsası isə çarın borclarını qaytaracaqlarını vəd etdilər. Ağ hərəkatı dəstəkləmək üçün 12 dekabr 1918-ci ildə fransızlar hətta Odessaya 20 Renault tankı gətirdilər. Ağ Qvardiyaçılar şəhərdə asayişi bərpa etməyə çalışırdılar, lakin basqınçı və cinayətkar dəstələrin müqaviməti ilə qarşılaşırdılar. Yeməyə ehtiyac duyan fransızlar Kiyevdən qoşunları Odessadan Dnepr çayının ağzına çıxarmağı, Tiraspol və Xersonu da tərk etməyi tələb etdilər. Bunun üçün fransızlar bolşeviklərə qarşı mübarizədə Kiyevə kömək edəcəklərinə söz verdilər. Ukrayna bölmələri bu şərtlərlə razılaşdı, lakin Pan-Ataman Qriqoryev incidi və qırmızıların tərəfinə keçdi. Bundan sonra cəbhələr dağılmağa başladı. Fransız batalyonları spirtli içkilərin və Odessa yeraltı döyüşçüləri tərəfindən rus və fransız dillərində nəşr olunan "Kommunist" qəzetinin təbliğatı altına düşərək sürətlə parçalandı. Qəzetin təşviqatçıları və müəllifləri arasında Fransa vətəndaşı, sonradan fransızlar tərəfindən əsir götürülən və yəhudi qəbiristanlığının darvazalarında güllələnən keçmiş müəllim Jeanne Labourbe də var idi.

1919-cu ilin mayında ruhdan düşmüş fransız qoşunlarının qalıqları geyimlərinin qırmızı yaylarını düzəldərək Odessadan Bessarabiyaya getməyə məcbur oldular. Fransızlar bir şeydən də qorxurdular, kommunist təbliğatı Odessadan qaçan fransızların hesabına paytaxtda hakimiyyətə qarşı iğtişaşlara səbəb ola bilərdi. Yunanları da eyni aqibət gözləyirdi. Odessa dənizçiləri tətilə başladılar. Şahidlərin yazdığı kimi, “...Liman tərk edilmiş avtomobillərlə dolu idi, doldurma qutuları, ipək parçaları, şampan şüşələri, qalaq-qalaq konservlər və başqa mallar yerə səpənənmişdi”. Odessalılar dişlərinə qədər silahlanmış 18 minlik Avropa kontingentini kimin qovduğunu görəndə çox təəccübləndilər. Fransızlara gəlincə, hələ 1919-cu ilin aprelində Krım sahillərində lövbər salmış fransız gəmilərində artıq bolşevik bayraqları dalğalanırdı. Görünür, indiki fransızlar 105 il əvvəl Odessada başlarına gələnləri unudublar. Və Makron onu xatırlamalıdır.

İspaniyanın müdafiə naziri: NATO Ukraynaya qoşun göndərməyəcək

İspaniya, əksər NATO ölkələri kimi, Rusiya ilə münaqişəni gərginləşdirmək istəmədiyi üçün Ukraynaya öz ordusunu göndərmək niyyətində deyil. Bu açıqlama ilə ölkənin Müdafiə Nazirliyinin rəhbəri Marqarita Robles çıxış edib. "Biz, əksər NATO ölkələri kimi, Ukraynaya qoşun yeritməyin yersiz olduğunu başa düşürük, çünki bu, münaqişənin gərginləşməsi deməkdir", - nazir “La Vanguardia”-ya müsahibəsində vurğulayıb. Robles qeyd edib ki, nəyin bahasına olursa-olsun, münaqişənin genişlənməsinin qarşısı alınmalıdır.

Bundan əvvəl Fransa prezidenti Emmanuel Makron NATO qoşunlarının Ukraynaya göndərilməsi ehtimalını şərh edərkən bu ssenarini istisna etməyib. Daha sonra Alyansın baş katibi Yens Stoltenberq bildirib ki, NATO-nun belə planları yoxdur. Digər ölkələrin hökumət başçıları da oxşar bəyanatlarla çıxış ediblər. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova Makronun sözlərini şərh edərkən bildirib ki, o, Fransa prezidentinin prinsipcə nə tabeliyində olanların, nə də özünün nə dediyindən xəbərsiz olduğunu hiss edir.

Cnews: Makronun reytinqi düşüb

Bu barədə Cnews.fr portalı yazıb ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Ukraynaya hərbi dəstək verməyə hazır olması ilə bağlı bir sıra bəyanatlarından sonra onun populyarlığı xeyli azalıb. Dövlət başçısının qərarları fransızlar arasında yekdil dəstək görmür. Sorğunun nəticələrinə görə... Fransızların 28%-i Emmanuel Makrondan razı (fevralda 29%), 72%-i isə narazıdır. Nəşr hesab edir ki, Fransa lideri xarici siyasətinə görə hörmətini itirir. Qeyd olunub ki, Makronun reytinqində eniş fevralın 26-da Ukraynaya dəstək konfransından sonra qeydə alınıb.

V.VƏLİYEV