Almaniya Fransadan qisas alır - RAKURS

Paris Orta Asiyada, Berlin isə Afrikada özünə “dost” axtarır

Almaniyanın federal kansleri Olaf Şolz və Nigeriya Prezidenti Bola Tinubu, ölkələri arasında enerji sektorunda əməkdaşlığı dərinləşdirmək mövzusunda razılaşıb. Bu, müstəmləkəçi Fransanın Afrikadan qovulması ilə eyni vaxta düşür. Almaniyanın Fransa ilə müttəfiq olduqlarını, NATO, Avropa Birliyi və digər təşkilatlarda birgə olduqlarını düşünsək, Berlinin bu addımı iki ölkə arasındakı problemin daha dərində olduğunu anlaya bilərik.
Almaniya kansleri Olaf Şolzun Qərbi Afrika ölkələrinə rəsmi səfəri başlayıb, o, federal daxili işlər naziri Nensi Feserin müşayiəti ilə gedib. Onun yolunda ilk ölkə, alman mətbuatının “Afrikanın ən böyük iqtisadiyyatı” adlandırdığı Nigeriya olub. Öz növbəsində, Federal Prezident Frank-Valter Ştaynmayer çərşənbə axşamı Tanzaniyaya uçub. Hər iki sosial-demokrat siyasətçinin vəzifəsi regionla ilk növbədə iqtisadi əlaqələr qurmaqdır.

Maraqlıdır, görəsən, Berlini bu addım atmağa vadar edən, Parisi arxadan xəncərləyən bu niyyətin arxasında nə dayanır. Əlbəttə, Fransanın II Dünya müharibəsində Almaniyaya qarşı etdiyi xəyanət, torpaqlarının ələ keçirilməsi almanların yadından çıxmayıb. Fransa Afrikadan qovulur və bunu fürsət bilən Almaniya onun yerini tutmaq üçün əlini cəld tutub. Çox güman ki, alman liderləri Qərbi və Şərqi Afrika ölkələrini öz aralarında bölüblər. Amma kanslerin və prezidentin yollarının Zambiyada kəsişəcəyini də istisna etmək olmaz.
Ştaynmayerin səfərinin məqsədlərindən birinin müstəmləkə keçmişini aradan qaldırmaq olduğu bildirilir. Söhbət ötən əsrin əvvəllərində Almaniyanın Şərqi Afrikası ərazisində məskunlaşan 20-yə yaxın tayfanın iştirak etdiyi Maji-Maci üsyanının yatırılması zamanı müstəmləkə ordusunun 300 min qurbanının xatirəsindən gedir.

Almaniya kansleri Nigeriyanın "The Punch" qəzetinə Abuja ilə "daha çox əməkdaşlıq və investisiya" potensialının olduğunu söyləyib. Söhbət hidrogen istehsalı üçün əlverişli perspektivlərin yaradılması perspektivindən infrastruktura və elektrik enerjisinə investisiyadan gedir. Şolz bu baxımdan Almaniyanın hidrogenin gələcəkdə kritik rol oynaması ilə "hidrogen bazarını genişləndirmək üçün birgə təşəbbüsləri" nəzərdən keçirdiyini söyləyib.

Almaniya hazırda Nigeriyadan böyük həcmdə xam neft idxal edir, lakin qaz idxal etmir. Almaniyanın iqtisadiyyatını və enerji keçidini dəstəkləmək üçün təbii qaza və gələcəkdə hidrogenə ehtiyacı var. Nigeriyalı qaz istehsalçıları və alman qaz treyderləri arasında aparılan danışıqlarda konkret həcmlər razılaşdırılmalıdır. Alman mətbuatının məlumatına görə, Almaniya Nigeriyadan həm mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) şəklində tankerlə, həm də boru kəmərləri ilə təbii qaz idxal etməyi düşünür.

Bu, Almaniya kanslerinin Nigeriyaya yeni prezident Bola Tinubunun inauqurasiyasından sonra ilk səfəridir. Onunla danışıqlar zamanı Şolz vurğulayıb ki, Almaniya Nigeriyaya “Afrikada əsas tərəfdaş – siyasi və iqtisadi” kimi baxır. O əlavə edib ki, o, iqtisadi əməkdaşlıq, investisiyalar, qlobal problemlər, miqrasiya və təhlükəsizliyi vurğulayaraq “ölkənin açılmasına və tərəfdaşlıqların gücləndirilməsinə və dərinləşdirilməsinə sadiqdir”.

Kanslerin sözlərinə görə, Nigeriya Almaniyanın Saharadan cənubda Afrikada ikinci ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. 2021-ci ildə Almaniyanın Nigeriyaya birbaşa investisiyası isə 150 milyon avro təşkil edib.
Daxili işlər naziri Fezerin də iştirak etdiyi danışıqların ikinci mühüm mövzusu miqrasiya siyasəti olub. Müzakirə nigeriyalı mütəxəssislərin Almaniyaya cəlb edilməsi üçün şərait yaradılması və Almaniya qanunvericiliyinə görə bu və ya digər səbəbdən bu statusa uyğun gəlməyən miqrantların geri qaytarılması ilə bağlı olub. Xüsusilə, kansler Almaniyadan olan repatriantlara dəstək məqsədilə Nigeriyada miqrasiya mərkəzlərinin genişləndirilməsini təklif edib. Bu mərkəzlər həmçinin Almaniyada işlə təmin olunmaq üçün ixtisaslı işçilərə məsləhət vermək üçün istifadə edilə bilər. "Bu, hər iki tərəfdən müəyyən miqdarda hazırlıq və investisiya tələb edir" deyə Şolz bildirib. Federal kansler Nigeriyadan Qanaya gedəcək.

Qazaxıstanın Avropa ölkələri ilə qarşılıqlı əlaqələri də siyasi şərhçilər arasında daha çox hallandırılır. Bildirirlər ki, Qazaxıstan Avropa ölkələri ilə əlaqələri inkişaf etdirir ki, bunun da tarixi köklər var. Qazaxıstan maraqları olan dövlətlərlə əlaqələri inkişaf etdirir.

Bir gün əvvəl Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Qazaxıstana səfəri və burada həmkarı Kasım-Jomart Tokayevlə görüşünə münasibət bildirib. O, Qazaxıstanın suveren dövlət olduğunu və bütün ölkələrlə münasibətləri öz mülahizəsinə uyğun inkişaf etdirdiyini vurğulayıb. Bundan əvvəl Reuters xəbər vermişdi ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makron qazaxıstanlı həmkarı Qasım-Jomart Tokayevlə Astanada keçirdiyi görüşdə respublikanın Ukraynadakı münaqişəyə yanaşmasını dəstəkləyib. Qeyd edək ki, əvvəllər Makronun Qazaxıstana səfəri tarixi hesab olunurdu.

Makron Astanadan Daşkəndə gedib. Özbəkistan və Fransa birgə ticarət palatası açıblar. Bu barədə Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyevin mətbuat xidməti məlumat yayıb. Palatanın yaradılması barədə razılıq Mirziyoyev və Fransa prezidenti Emmanuel Makron arasında geniş tərkibdə danışıqların yekunu üzrə əldə olunub. Tərəflər Daşkənddə Business France agentliyinin ofisinin açılması barədə də razılığa gəliblər.
Bundan əvvəl Fransa prezidenti Emmanuel Mikronun Mərkəzi Asiya ölkələrinə turnesinin sonunda Özbəkistana gəlişi barədə məlumat yayılmışdı. Bu, Fransua Mitteranın 1994-cü ildə ölkəyə səfərindən sonra son 30 ildə Fransa liderinin Özbəkistana ilk səfəridir. Eyni zamanda, Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyev təyinatından sonra iki dəfə - 2018 və 2022-ci illərdə Fransaya səfər edib.

Oktyabr ayında Fransa və Özbəkistan investisiyaların təşviqi və qorunmasına dair hökumətlərarası saziş imzalayıblar. Yelisey sarayının nümayəndələrinin sözlərinə görə, Daşkənddəki danışıqlar zamanı Makron əməkdaşlığın daha da dərinləşdirilməsi, o cümlədən iqtisadi və enerji əməkdaşlığı, həmçinin 30-a yaxın fransız şirkətinin artıq fəaliyyət göstərdiyi Özbəkistanda Fransanın mövcudluğunun genişləndirilməsi barədə razılığa gəlmək niyyətindədir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makron Qazaxıstan və Özbəkistana səfərləri ilə ABŞ-dan müstəqilliyini nümayiş etdirməyə çalışır. Bununla belə, Fransanın beynəlxalq gündəmdə müstəqilliyi yoxdur və MDB ölkələri çətin ki, Parislə əməkdaşlıqdan faydalana bilsin. Fransanın Özbəkistan və Qazaxıstanla münasibətlərinin intensivləşməsi Makronun Ermənistanla flörtünün bir hissəsidir. Məsələn, praktikada silah tədarükü vədləri silah satışına çevrilir.

Bununla yanaşı, Rusiyanın qonşuları Rusiya üçün düşmənə çevrilmiş Avropa ilə əməkdaşlığı davam etdirməkdə maraqlıdırlar. ABŞ hakimiyyəti Makronun müstəqillik nümayiş etdirmək cəhdlərini boğur. O, Fransa liderini “Amerika peyki” adlandırıb. Görünür, Makron beynəlxalq məsələlərdə özünə geyindirməyə çalışdığı papağı bəyənmir.

V.VƏLİYEV