Ciddi sınaq - BAXIŞ BUCAĞI

Türkiyədə keçiriləcək may seçkiləri həm də ölkənin gələcək taleyini həll edəcək

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan televiziya jurnalistlərinə müsahibə verən zaman özünü narahat hiss edib. Qısa fasilədən sonra ekran qarşısına çıxıb və tamaşaçılara vəziyyəti anladıb. Seçki marafonu zamanı mədəsinə soyuq dəydiyini bildirb. Bu izaha baxmayaraq Ərdoğanın əsas müxalif rəqibi sayılan Kılıçdaroğlu seçicilərə yanlış məlumat verməyə, prezidentin xəstə olması səbəbindən seçkilərdə qələbəsinin mümkünsüz olduğunu izah etməyə çalışıb. Bir sözlə fürsətdən yararlanmaq istəyən “Bay Kemal”ın dərdi Ərdoğanı növbəti illərdə də prezident görmək istəyənlərin yanlış yolda olduqlarını demək olub və eyni zamanda məqsədi onları öz tərəfinə çəkməklə qələbəsini indidən legitimləşdirməkdir.

Buna baxmayaraq, cənab Ərdoğan seçki kampaniyasını dayandırmaq niyyətində deyil, çünki hadisələrin hər biri həlledici ola bilər. Digər məsələlər sırasına Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə Ərdoğanın telefon danışığı daxildir. Bu, Ərdoğanın rəqibi Kamal Kılıçdaroğlunun qərbyönlü namizəd hesab edildiyini nəzərə alsaq, əhəmiyyətli olacaq. Bununla belə, müxalifətçinin özü imicini düzəltməyə çalışır. Məlum olduğu kimi, Kılıçdaroğlu Rusiyanın ekspert icmasına Türkiyədə hakimiyyət dəyişikliyinin ikitərəfli əməkdaşlığa xələl gətirməyəcəyi ilə bağlı mesaj da göndərib.

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın səhhəti sonuncu dəfə təxminən iki il əvvəl diqqət mərkəzində olmuşdu. Ümumiyyətlə, Qərb mediası Ərdoğanın səhhətini diqqətdə saxlayır. Ona görə yox ki, Türkiyə Prezidentinin səhhəti onları dərindən qayğılandırır, sadəcə, bu xəbəri tirajlamaq, Ərdoğan haqqında passiv, xəstə dövlət başçısı obrazı yaratmaq onların əsas işi sayılır. Amerikanın “Foreign Policy” jurnalında məqalə dərc edilib və orada video çəkilişlərə əsaslanaraq Türkiyə prezidentinin sağlıq durumunun yaxşı görünmədiyi, pis yeridiyi və rabitəsiz danışdığı bildirilib. Buna cavab olaraq Türkiyə liderinin Telegram kanalında onun həmyaşıdları, o cümlədən bir neçə nazir və prezident administrasiyasının yüksək vəzifəli üzvləri ilə basketbol oynadığını göstərən video yerləşdirilib. Videoya “Məşq etmək sağlamlıq üçün vacibdir və mən bunu həftədə üç dəfə edirəm” başlığı ilə müşayiət olunub.

İndi prezidentin səhhəti ilə bağlı istənilən məlumat xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Efirdəki insident Türkiyədə həm prezident, həm də parlamentin seçkilərinin keçiriləcəyi mayın 14-nə təyin edilmiş ümumi seçkiyə üç həftədən az qalmış baş verib. Xatırladaq ki, prezidentliyə 4 namizəd var. Bunlar Rəcəb Tayyib Ərdoğanın özündən başqa, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) lideri, 74 yaşlı Kamal Kılıçdaroğlu, Ana Vətən Partiyasının (Memləket) başqanı 58 yaşlı Məhərrəm İncə və 55 yaşlı sağçı Ata Koalisiyasının (Ata) namizədi Sinan Oğan. Hazırkı prezidentin əsas rəqibi ən böyük müxalifət partiyalarının dəstəklədiyi Kılıçdaroğludur.

Avropanın “Euronews” telekanalı on müxtəlif şirkət tərəfindən aparılan ictimai rəy sorğularının nəticələrinin orta göstəricisini hesablayıb. Onu da qeyd edək ki, Qərb öz namizədinin – Kılıçdaroğlunun hakimiyyətə yolunu açmaq üçün bütün imkanlarını səfərbər edib. Ərdoğan haqqında mənfi rəy formalaşdırmaq niyyətini gizlətməyən kanal indiki prezident haqqında deyilənlərin ən pisini tirajlayır. “Euronews” Türkiyədə sorğu keçirən bütün agentliklərin əldə etdiyi nəticələrlə tanış olsa da yalnız Ərdoğanın reytinqinin az olduğu rəqəmlərə üstünlük verir, onu müxtəlif media orqanlarında dərc edir, təbliğat maşınları vasitəsilə bütün ölkə seçicilərinə göndərir.

“Euronews”un “qərarı” belədir ki, guya seçicilər seçkilərin I turunda Kılıçdaroğluya 47,5%, prezident Ərdoğana 44,4% səs verməyə hazırdır. Üçüncü yerdə 6 faizlə Məhərrəm İncədir. Sinan Oğan isə təxminən 2% səs alacaq. Həqiqətdə isə seçicilərin böyük əksəriyyəti Ərdoğana səs verəcək. Kılıçdaroğluya kimsə səs verməyəcək demirik, onun da tərəfdarları, ona rəğbəti olanlar var. Amma hazırda dövlətin başında duran, Türkiyəni dünyada təsəvvür olunmayacaq dərəcədə söz sahibinə çevirən, ölkənin bütün sahələrində yalnız uğurlara imza atan, Türkiyəni dünyanın ən nüfuzlu ölkələri sırasına çıxaran Ərdoğanın komandasını yox, indiyədək hakimiyyət komandasında təmsil olunmayan, qatıldığı bütün seçkilərdə məğlubiyyət acısı dadan birisini prezident seçmək Türkiyəyə yaraşan bir iş deyil. İnsanlar inkişafdan, nüfuz sahibi olmaqdan, dünyada sayılıb-seçilməkdən niyə imtina etməlidir.

Xatırladaq ki, 2018-ci ildə keçirilən əvvəlki prezident seçkilərində Rəcəb Tayyib Ərdoğan ilk turda səslərin 52,4 faizini qazanmışdı. Onun əsas rəqibi o zaman Məhərrəm İncə idi. İki il əvvəl oradan çıxıb öz partiyasını yaratdı. Bu arada hakim elitanın nümayəndələri hər şeyin qaydasında olduğuna inandırmaqda davam edirlər. “Cənab prezidentimiz ən azı 52 faizlə qalib gələcək. Minimum”, - Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bazar ertəsi Türkiyənin TV100 telekanalına müsahibəsində deyib.

Ərdoğanın özü də gələcək üçün inamla planlar qurur. Belə ki, Rusiyanın Türkiyə üçün tikdiyi Akkuyu AES-in birinci bloku üçün ilk nüvə yanacağının təhvil verilmə mərasiminə onlayn şəkildə qoşulub. Rusiya prezidenti Vladimir Putin də videobağlantı vasitəsilə tədbirə qatılıb. Bundan əvvəl iki ölkə prezidenti arasında telefon danışığı olub və Türkiyə prezidentinin nümayəndəsi İbrahim Kalının sözlərinə görə, Ukraynadakı vəziyyət və ikitərəfli münasibətlərin inkişafı üçün gələcək addımlar müzakirə olunub.

Atom elektrik stansiyasının tikintisi kifayət qədər simvolikdir. Ekspertlər prezident Ərdoğanın seçkilərdə məğlub olacağı təqdirdə Ankara ilə Moskva arasında isti münasibətlərin davam edib-etməyəcəyi ilə maraqlanır. Kamal Kılıçdaroğlu qərbyönlü namizəd adlandırılır. Eyni zamanda, məlumatlı mənbələrə görə, onun özü də Moskva ilə mübahisə etmək istəmir. Kılıçdaroğlu seçkilər ərəfəsində Rusiyanın ekspert icmasına ikitərəfli münasibətlər problemi ilə bağlı mesaj göndərib. Xüsusilə, siyasətçi etiraf edib ki, münasibətlər həmişə çətin olub, lakin tərəflər çətinliklərin öhdəsindən gəlib, qarşılıqlı maraqlara hörməti qoruyub saxlaya biliblər. Bildirib ki, Türkiyə Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin sağlam və layiqli saxlanmasında maraqlıdır. Cənab Kılıçdaroğlu onu da vurğulayıb ki, onun siyasi alyansı “dünyada anti-Rusiya yanaşmalarını” düzgün hesab etmir: “Qısa müddətdə bizim siyasi prioritetimiz Ukraynadakı münaqişəyə son qoymaq və Qara Dəniz Taxıl Təşəbbüsü sazişinin təhlükəsiz davamını təmin etmək olacaq. Bundan əlavə, biz iki qonşumuz (Rusiya Federasiyası və Ukrayna) arasındakı fikir ayrılıqlarına son qoymağa kömək etməyə davam edəcəyik”.

Prezidentliyə namizəd əlavə edib ki, qələbə qazanacağı təqdirdə Rusiya və Türkiyənin bir çox sahələrdə, xüsusən də terrorla mübarizədə əməkdaşlığı gücləndirə və inkişaf etdirə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib. Beynəlxalq media açıq şəkildə mayın 14-də keçiriləcək seçkilərdə tərəflərini nümayiş etdirir. “Ərdoğana qalib gələ bilən adam” başlıqlı təhlilin dərc olunduğu “Time” jurnalı Ərdoğanın indiyə qədər girdiyi heç bir seçkidə uduzmadığını, Kılıçdaroğlunun isə hələ seçkini qazanmadığını yazıb.
“Time” jurnalında “Ərdoğana qalib gələ bilən adam” başlıqlı məqalə yazılıb. Mayın 14-də keçiriləcək seçkilərin təkcə Avropa ilə Yaxın Şərqin qovşağında yerləşən Türkiyə üçün deyil, həm də günümüzün ən mühüm qlobal problemlərindən bəziləri üçün önəmli olduğu bildirilərkən, etiraflarla dolu yazı da yazılıb.

“France24”-dən sonra bu dəfə “Time” jurnalı qavrayış oyununu təqdim etdi. 7 masalı masanın sözçüsü kimi çıxış edən “Time” jurnalı “Ərdoğana qalib gələ bilən adam” başlıqlı xəbərdə 14 may seçkilərinin nəticələrinin Qərbin də maraqları üçün əhəmiyyətli nəticələri olacağını bildirir. Məqalədə İsveç xarici işlər naziri Tobias Billiström “PKK ərazimizdən baza olaraq istifadə edir” etirafına baxmayaraq, İsveçin NATO-ya üzvlük prosesinin Türkiyə tərəfindən siyasi məqsədlərlə girov götürülməsi kimi təkəbbürlü ifadələr işlədilib.

ABŞ-ın F-35-ləri Türkiyəyə verməməsinin səbəblərini Qərbin maraqlarına uyğun olaraq izah edən jurnal Kılıçdaroğlunundur”. “Türkiyəni yenidən sivil dünyanın bir parçası etmək” üçün ABŞ, NATO və Avropa Birliyi ilə münasibətləri bərpa edəcəyi yazılıb. 15 iyul üçün “uğursuz dövlət çevrilişi cəhdi” ifadəsinin işlədildiyi xəbərdə prezident Ərdoğan və Türkiyəyə qarşı qalmaqallı ifadələr işlədilib.

Kamal Kılıçdaroğlunun vəzifəyə gəldikdən sonra parlamentli idarəetmə sistemini geri qaytarmaq istədiyi, Prezident kimi öz səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdıqdan sonra işini qoyub bir küncdə oturub nəvələri ilə oynayacağına söz verdiyi yazılıb. “Yeganə problem odur ki, qısa boylu, mülayim 74 yaşlı Kılıçdaroğlu Türkiyə hökuməti bir yana qalsın, izdihamlı kassa rəhbərinə qarşı mübarizə apara bilmir”, deyəqeyd edilib.

Digər tərəfdən, xatırladılıb ki, “Ərdoğan 1989-cu ildən bu yana seçkilərdə uduzmasa da, Kılıçdaroğlu 2011-ci ildə partiya lideri olduqdan sonra sol mərkəzçi CHP-yə daha çox yer qazandırıb. Digər tərəfdən, jurnal yazıb ki, Kılıçdaroğlunun üstünlüyü ondan ibarətdir ki, qəzəbli müxalifətin əksəriyyəti Ərdoğana qarşı Kılıçdaroğlu ilə birləşiblər.

6 partiyalı koalisiyanın prezidentliyə namizədi Kamal Kılıçdaroğlunun “Üç aya Avropaya vizasız girəcəyik” vədi Almaniya tərəfindən rədd edilib. Almaniyanın Avropa, Xarici işlər naziri deyib ki, "CHP-nin başçısı Kılıçdaroğlu Almaniyaya və AB-yə vizasız girişi təsdiqləyən açıqlaması olduğu deyilir. Belə bir açıqlama varmı?" sorğusuna Almaniya hökuməti "Belə bir şey yoxdur" deyib. İştirak etdiyi televiziya proqramında da Avropa Birliyi (AB) ölkələrinin 3 ay ərzində vizanı ləğv edəcəyini və türklərin vizasız gedə biləcəyini iddia edən Kamal Kılıçdaroğlu Almaniya tərəfindən rəsmən təkzib edilib.

Bəli, seçkilər günü yaxınlaşdıqca əsəblər də gərilir, rəqiblər arasında mübarizə daha da amansızlaşır. Amma bütün mübarizələrin sandıq başında bitdiyini qəbul etsək, Türkiyədə də son söz xalqın olacaq. Türk xalqı isə böyükdür, seçimində yanılmayacağı bəllidir.

V.VƏLİYEV