VULKAN

Valeh Sefiyev

VULKAN

(Poema))

Milli Qəhramanımız Mübariz İbrahimovun əziz xatirəsinə ithaf edirəm.

Mübariz İbrahimov bütün gənclərimiz üçün örnəkdir, nümunədir.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan.

Seyid nəvəsi olaraq bunu etməliyəm.

Mübariz İbrahimovun

anasına məktubundan

Söz də,

Meydan da

Mübarizindir

(cəbhədən məktub)

- Ana, bu ermənilər -

Başına kül ələnib,

Qapısı kilidlənib

Bu yerə girməlilər

Nə murdar millət imiş !..

Başdan-başa rəzalət,

Çirkab, üfunət imiş.

Dəhşətə bax! Onların

Min cür sifətləri var.

Əxlaq tanımır onlar. –

Nə utanan üzləri,

Nə də qeyrətləri var.

Onların dünyasında

Yoxa çıxıb namus, ar.

Bəşərə yaraşarmı

Bu biyabırçılıqlar?!..

Müharibədir deyib

Dondan-dona girirlər. –

Körpəni şaqqalayib,

Qocanı öldürürlər.

Bizim gəlini, qızı

Əsir də götürürlər ...

Nə yaramazlıq desən

Çıxa bilər bunlardan –

Bu qansız məlunlardan.

Vicdansız məlunlardan. –

Lap iyrəndim onlardan.

Ürəyim bərk bulandı.

Ödüm ağzımdan gəldi,

Başım da gicəlləndi.

O, böyük yaradanın

Şükür məsləhətinə

Bizi salıb çətinə :

Yaranışdan, binadan,

Bu dünya qurulandan

Ilk saatdan, ilk andan

Bizimki gətirməyib –

Bu haylar hardan gəldi,

Bizə belə calandı?! –

Bizim qonşumuz oldu,

Vətəndaşımız oldu?!

Biz urfan işığında

Böyümüşük bəxtiyar.

Halaldır çörəyimiz,

Açıqdır ürəyimiz,

Xoş danışan dilimiz,

Xeyirxah elimiz var.

Qabar-qabar, mərd, təmiz,

Əl tutan əlimiz var.

Qardaş,sirdaş gəzmişik

Dünyaya göz açandan.

Budur bizi yaşadan,

Təqdim edən, tanıdan,

Çoxdur bizə güvənən,

Bel bağlayan, inanan. –

Yoxdur bizi unudan!

Mənfur qonşumuz kimi

Düşmən axtarmamışıq

Doğulanda anadan.

... Eralar yola salıb! –

Qocadır millətimiz.

Ali ruh sahibidir,

Ucadır millətimiz.

Çox imtahandan keçib,

Yüz dəfə ölçüb-biçib:

Yaxşı nədir, pis nədir?!

Adımızın rəhnidir

Insanlıq şöhrətimiz.

Gücsüzə qılınc çalıb,

Güclünün qabağında

Tir-tab uzanmamışıq.

O yanda qürrələnib,

Bu yanda sınmamışıq.

Insanlıq eşqimizi

Asan qazanmamışıq.

Xeyrimiz az olmayib,

Ziyana da getmişik.

Əsr-əsr can qoyub

Əzabkeşlik etmişik

Heç vaxt itirməmişik,

Ayağa verməmişik

Öz insanlığımızı ;

Bu ruhumuza hopan,

Bizim varlığımızada

Əbədi məskən salan,

Dinclik, rahatlıq tapan

Yüksək amalımızı –

Mehribanlığımızı,

Istiqanlığımızı.

Yaşayıb-yaratmışıq,

Işığa can atmışıq.

Dünyada daşdan keçən

Söz yiyəsi olmuşuq.

Ağlımız, tərbiyəmiz,

Əlçatmaz səviyyəmiz, -

Biz kamala dolmuşuq.

Alnımızda qırış yox.

Qəlbimizdə xainlik,

Həsəd, nifrət, qarğış yox.

... Düşmən tapdağındadır!

Torpağım dad eləyir.

Murdarlanmaq istəmir,

Bizdən imdad diləyir.

Torpağın da dili var. –

Qulaqlarım eşidir,

Amandayam, nə deyir.

Bəlalı torpağımız

Elə bil heç kəsə yox,

Mənə tutub üzünü,

Mənə dikib gözünü,

Nə deyir mənə deyir

Boynuma düşən yükdən,

Ağırlıqdan, çəkidən

Az qalır boynum sınsın,

Nəfəsim də dayansın ...

Gözlərim qaralıbdır.

Əziz Anam! Elə bil

Tək Azərbaycan deyil,

Bu boyda yer kürəsi

Boynuma sarılıbdır,

Inciməmişəm ondan,

Əli çıxıb hər yandan

Mənim sınıq qolumdur,

Boynumdan asılıbdır,

Şərdən, bəladan qaçan,

Şikəst, yaralı cahan

Qoynuma qısılıbdır,

Öz doğma balasından –

Məndən nicat istəyir,

Azad həyat istəyir.

***

Mənə öyüd-nəsihət

Verən adam çox olub.

Ay Ana! Mənim canım

Boğazıma yığılıb.

Səbir ilə iş aşmır,

Dözmək mənə yaraşmır,

Seyid nəvəsiyəm Mən!

Quş başı da kəsməzdim.

Qan tökmək istəməzdim.

Qurana and içmişdim.

Day belə deməmişdim.

Asimandan enmişəm!

Çıxıb yerin dibindən

Intiqam almaliyam

Mən bu şərəfsizlərdən.

...Dünyanın işlərindən

Tamam xəbərsiz oldum,

Bağışla, fərsiz oldum,

Bir az gecikdim, Ana!

“Böyüklərin” ağzına

Gözümü dikdim, Ana!

Onların kərəminə

Bel bağladım, inandım,

Güvəndim, arxalandım,

Əl saxladım, dayandım,

Çox əzab çəkdim, Ana!

Belə getməz!- deyirdim.

Ürəyim, döz!- deyirdim.

Dünyada haqq, ədalət,

Rəhim, insaf, mürüvvət,

Insanlıq var! – deyirdim.

Üfüqlər işıqlanıb

Tez-tez sökülürdü dan.

Gözümü yumurmuşam,

Xəyala dalırmışam.

Qaynar, qatı ilğımdan

Can, şəfa umurmuşam

Ləzzət, zövq alırmışam.

Az qalıb, qan-qadasız

Təhlükəsiz, xatasız

Torpaqlarım işğaldan

Azad olar!- deyirdim.

Insanlıq var!- deyirdim.

Illəri sovuşdurub

Arxayın, gülə-gülə, -

Belə də yaşayırdım,

Hələ də yaşayırdım.

...Yadımdadır, Ay Ana!

Səninlə vidalaşıb

Son dəfə ayrılanda

Göz yaşını silmişdin,

Boynumu qucaqlayıb

Üzümə də gülmüşdün.

“Oğul salamat gedib,

Salamat qayıdasan!” –

Kövrəlib doluxsunub

Yana-yana demişdin.

Yaxşı yuxu görmüşdün.

Sədəqə də vermişdin.

Xəbər də göndərmişdin,

Məni sevindirmişdin.

Ancaq, bilmirdin, Ana!

Həmin gün sağollaşıb

Cəbhəyə yollananda

Mənə olan olmuşdu.

Səbir kasam dolmuşdu

Mən sinəmi gərmişdim.

Qəti qərar vermişdim –

Bu mənim son səfərim,

Son gedişim olacaq.

Şəhidlik zirvəsinə

Yüksəlişim olacaq.

Sən arxamca su atdın;

Dönüb gözünə baxdım,

Ürəyimi qanatdın.

Mənim nə çəkdiyimi

Ana, çoxları bilmir.

Evimizə qayıdıb

Sənin nurlu üzünə

Baxmağa üzüm gəlmir

Daha fikir eləmə

Mən səni unutmuşam.

Ayrı bir səmtə, yana,

Dərgaha üz tutmuşam.

Yadımdadır o illər.

Yeri oldu-olmadı

Məni bağrına basıb

Yanağımdan öpərdin

Səhərdən axşamacan

Uşaq oyunlarından

Ayılmayan başıma

Tez-tez sığal çəkərdin

Yenə ehtiyacım var

O sığalına, Ana!

Sən nə iş tapşırsaydın,

Vuruşub əlləşərdim,

Haldan, dildən düşərdim

Yetirərdim yerinə;

Mən səni çox sevirəm,

O Mübarizəm yenə!

Canla, başla hazıram

Bir işinə yarıyam.

Axı yenə möhtacam

Bir “sag ol!”una, Ana!

Yadımdadır, əzizim

Elə oturub-durub

Məni əzizləyərdin, -

Yox idi başqa dərdin.

Elə burdan buraya

Qonşuya gedəndə də

Arxamca su atardın.

Ayağıma daş dəysə

Yenə də hamıdan tez

Sən dadıma çatardın.

Yadımdadır, son gecə

Qoyub təlaş içində

Yalvar-yaxar eləyib

Səni ovutmamışdım.

Özüm də yatmamışdım.

Oyaq idim, görürdüm

Bütün oturuşuna,

Duruşuna, əzizim

Baxıb fikir verirdim.

Heç nə, heç nə, Ay Anam,

Nəzərimdən qaçmırdı.

Sənin yanında idim,

Xəyalım da göylərə

Pərvazlanıb uçmurdu.

Əziz Anam! O axşam

Sübh namazına da

Hamıdan tez durmuşdun.

Namaz üstündə də Sən

Mənim üçün ürəkdən

Bol-bol dua edirdin.

Bəzən huş aparırdı,

Qəlbində, xəyalında

Hardan hara gedirdin.

Gözüm səndəydi, Ana!

Əl atsan da hər yana

Dərdin azalmamışdı.

Başqa bir ümid yerin,

Pənahın qalmamışdı

Yaman bərk darıxırdın.

Müsəllayə çıxırdın.

Göylərə əl açırdın,

Yalvarıb, yaxarırdın.

O gözəgörünməzi

Köməyə çağırırdın.

Ana, bunlar hamısı

Olub keçibdir, neynək.

Mənim torpaqlarımda

Düşmənim at oynadır,

Orda kefdə, damaqda.

Bükülüb bir bucaqda

Biz başımıza döyək,

Taleydən gileylənək?!..

Xəcalət çəkirəm mən.

Qapqara qanlar gedir

Ana, mənim qəlbimdən.

Doğrudur, həqiqətdir:

Igidəm, yaraşıqlı,

Dizim pəhləvan dizi,

Ürəyim də işıqlı,

Öyünməyinə dəyməz,

Güvənməyinə dəyməz.

Yoxdur məndə cəsarət,

O qeyrət, o qətiyyət.

Nifrət, nifrət, min nifrət!

Mənə bağışladığın,

Hələ də oxaşdığın

Bu boy-buxuna, Ana!

Mən daha yaşamıram.

Bu gəzib-dolanmağım,

Yeyib-içməyim haram.

Bu ağır, bəd rüzgarım

Heç xəyalına gəlməz,

Girməz yuxuna, Ana!

Dünya tamaşa edir, -

Bütün müqəddəratım,

Həyatım əldən gedir.

Qanlı 20 Yanvar –

Döğranan vicdanımız.

Xocalı faciəsi –

Yerdə qalan qanımız

Ana, bu nə yaşamaq,

Nə zülümdür düşmüşük?!

Ana, nə oğuluq biz? -

Tablaşır ürəyimiz.

Kim bizə edib yasaq?

Biz harda döyüşmüşük?..

Odlara atılmışıq

Namərd, murdar düşmənin

Ayaqları altında

Tapdanıb gedəcəyik. –

Yox olub itəcəyik.

Kim bizi tanıyacaq?

Bizdən seçilməyəcək

Yerdə gəzən böcəklər.

El bizi qınayacaq.

Sabah demiyəcəklər

Vətən, Millət yolunda

Canımızdan keçmişik,

Qanımızdan keçmişik.

Vətənim düşüb dara.

Sağ ciynimdə pulemyot,

Sol əlimdə qumbara

Düşmənimin üstünə

Mən tək gedirəm, Ana!

Haqqını halal elə!

Vətənimin yolunda,

Millətimin yolunda

Can qatdığın canımı

Fəda edirəm, Ana!

Şəhid olacağam Mən!

Atama da xəbər ver,

Onu da şərəfləndir.

Allah qoysa, cənnətdə, -

Rəbbimin hüzurunda

Biz görüşərik, Ana!

Yenə də can deyərik,

Can eşidərik, Ana!

Ana, qurbanın olum

Bilirəm körpəlikdən

Məni çox istəyirdin.

Dəcəllim də vardı –

Sən də bağışlayardın,

Atam da bağışlardı.

Mən evə gələnəcən,

Yatmayıb, səhərəcən

Yolumu gözləyirdin.

Ana, məni itirmək

Bilirəm sənin üçün

Yaman ağır olacaq.

Bütün həyatın boyu

Məni axtaracaqsan,

Məni gözləyəcəksən,

Gözün yolda qalacaq.

Səndən xahişim budur

Başını dik tut, Ana!

Qüssəni, qəmi, dərdi,

Ələmi unut, Ana!

Əhdimə çatmışam Mən!

Ağlama, ağı deyib.

Bayram libası geyib

Əksinə sevin, Ana!

Qalma ibadətindən,

Açılsın kefin, Ana !

Yaxşı yuxu görmüşdün.

Gözlərin aydın olsun,

Yuxun çin oldu, Ana!

Şadlanıb qürrələn ki,

Şəhidlik zirvəsinə

Oğlun ucaldı, Ana!

Düzdür, toy-bayram ilə

Insan dünyaya gəlir.

Beş gün oynayır, gülür.

Anacaq, kim olursan ol

Nə fərqi, ya müqəsir,

Ya hakim olursan ol,

Əzrail keşikçidir.

Soruşmur kim necədir,

Ağadır, dilənçidir?!..

Çıxıb getsən də hara,

Heyhat, qarabaqara

O da düşüb dalınca

Qovur, izləyir səni,

Gözdən qoymur bir an da.

Nişanda, hədəfdəsən,

Sırada, növbədəsən.

Yüz yerdən qıfıllanmış

Dəmir qapılardan da

Vaxt çatdı, bir addım da

O, geriyə çəkilmir.

Yaradanın əmridir,

Ölüm haqdır, kim bilmir?

Doğma Vətənimizin

Başı sağ olsun, Ana!

Xəcalətli qalmasın! –

Xalqım xalqlar içində

Şərəfli, alnı acıq,

Üzü ağ olsun, Ana!

...deyirlər

Mübariz o gecədə

Qorxmaz, məğrur, yenilməz,

Cəsur idi necə də?!..

Ruhumuz yüksəklərdə,

Qəlbimizdə şükranlıq. –

Çağır danışdır, dindir.

Uzaq qərinələri, -

Belə bir qəhrəmanlıq

Ilk yaranışdan bəri

Nə aşkarlıqda, nə də

Dərin, şirin royada

Hələ eşidilməyib,

Görünməyib dünyada.

Götürdüyü güllələr,

Gətirdiyi güllələr

Qurtarandan sonra da

Qaranlıq kazarmada

Mübariz qeyzə dolub,

Düşmənlərimiz üçün

Sehr, sehrkar olub,

Alovdan köynək geyib,

Bir də, “ya Allah!” deyib

Öz silahları ilə -

Öz barıtları ilə,

Avtomatları ilə

Düşmənə qan uddurub.

Düşmənin qışlasında –

Məlunlar yuvasında

Mübariz sağdan vurub

Gəlib soldan çıxırdı.

Nə yalvar-yaxarlara,

Nə hiddətə baxırdı.

Qabağı ayaqlayıb

Arxaları biçirdi.

Anasına yazmışdı,

Halallıq da almışdı. –

Vətən, millət yolunda

Qəti bir yol tutmuşdu, -

Özünü unutmuşdu,

Öz canından keçirdi.

Gözünü də qırpmırdı,

Qorxu nədir, bilmirdi.

Irəli! Bir addım da

Geriyə çəkilmirdi.

Vurduğunu vurmuşdu.

Qırdığını qırmışdı,

Artıq əli boş idi, -

Sonuncu, axrıncı

Gülləyə oturmuşdu.

Deyirlər, Mübarizin

Qurtaranda gülləsi

O, daha da sərtləşib,

Şiddətlənib nərəsi.

Qanlıymış əli, üzü.

Ağlı başında imiş,

Şölə saçırmış gözü.

Vur-çatlasın, sübhün də

Bu yandan sərin mehi

Oxşayırmış üzünü,

O yandan bülur şehi

Yuyub təmizləyirmiş

Müqəddəs, pak edirmiş

Əlini, ayağını,

Açıq-al yanağını. –

Günəş təzə doğurmuş,

Tanrı da izləyirmiş.

Izini, tapşırığı –

Bu günü gözləyirmiş.

Mübariz arxalanıb

Qollarının gücünə

Silahlı, oturuşmuş

Bir qoşunun içinə

Çox böyük qəzəb ilə,

Coşqu ilə girirmiş.

Möcüzə göstərirmiş, -

Dünyaya dərs verirmiş.

Yapışıb boğazından, -

Mənfur, murdar düşməni

Sərçə kimi boğurmuş.

Əskəri, generalı

Bir-birinə qatırmış.

Öldürüb, leş eləyib

Bir kənara atırmış.

...Rəvayət eləyirlər,

Öz qulaqlarım ilə

Eşitmişəm, deyirlər.

Mübariz döyüşəndə

Göydə uçan mələklər

O tablonu çəkiblər.

Orda aydın görünür

O məlunlar sürünür.

Erməni zabitləri –

Ərzin sümsək itləri –

Düşmənlər Mübarizin

Cansız bədəninin də

Yanında diz çöküblər,

Dərin köks ötürüblər.

Dəsmal da götürüblər,

Göz yaşı da töküblər.

Alıb özündən izin,

Qorxa-qorxa, birtəhər

Qəhraman Mübarizin

Qolunu bağlayıblar.

Yenə də ağac-ağac

Öz olduqları yerdən

Uzaqda saxlayıblar.

...Neçə qış ötüb keçdi,

Yaz gəlib gülə-gülə

Mənfur düşmənlərimiz

Qorxu, təlaş içində,

Vahimədədir hələ.

Dünya onların idi,

Dünyanı itiriblər.

Mübariz onlar üçün

Dəhşətli kabus idi –

Belə insan olmazdı

Bəlkə yuxu görüblər?!..

Belə bir söhbət də var. –

Tale üzünə gülüb

Qəhraman Mübarizin

Qəzəbli gözlərindən,

Hiddətli nəzərindən

O vaxt yayına bilib,

Yorulub, dayanmayıb,

Gecikib, yubanmayıb

Tülkü böğazlarını

Dartıb, dartıb, ha dartıb

Cəngavər Mübarizin

Dəmir, sərt barmaqları

Arasından çıxardıb

Salamat qurtaranlar, -

O, murdarlar, məlunlar

Bu gün yaşaya bilmir.

Burda axtarmayın sirr.

Amansız, qan donduran

Bir sarsıntı keçirir,

Bu dünyda ən ağır

Ömürlük cəza çəkir. –

Küfr, nasəza edib,

Dözülməz ağrılardan

Canını xilas edib

Ölmək istəyir onlar.

O, ölümə məhkumlar,

O kafirlər, məlunlar

Nə qədər faciələr,

Dərdlər yaşadıb bizə?!..

Bütün ləyaqətini,

Yaşamaq qismətini

Borcludur hər birimiz

Davada həlak olan

Mərd igidlərimizə

Burda sinəmə sığmır.

Yüksək, uca duyğular.

Mənim etirazım var –

Razı deyiləm buna :

Niyə bir vətən oğlu

Ömrünü borclu olsun,

Başqa vətən oğluna?!..

Nifrətlər yağdırıram.

Müqəssirin, baisin

Görbagor dünəninə -

777

Arxadan dönəninə, –

Murdar, yaramaz, qırıq

Zatına, əcdadına:

Niyə mənim yolumda

Qıyıb cavan canına, –

Sevgi, məhəbbət dolu

Gənclik həyacanına

Işıqlı dünya ilə

Əbədi vidalaşsın, –

Başqası həlak olsun

Son qoysun həyatına?!

Əlim haraya çatır?

Baxıram göyə, yerə.

Dalmışam intəhasız

Ağır düşüncələrə.

Qalmışam yana-yana.

Ölüm uzaq səfərdir

Sözün bitdiyi yerdir.

Ömür bir yol verilir

Axı hər bir insana!..

Elimizdə yaz, bahar.

O ərlər, o igidlər

Keşkə sağ olaydılar.

Yığışıb gedərdik biz

Onların toylarına.

Gözlərimiz dolusu

Baxardıq boylarına.

Onlara canım qurban! –

Varam, nə qədər sağam,

Hər yerdə, hər bir zaman

Hər qəhramanımızdan

Bir dastan açacağam.

Çox-çox narahatam mən.

Binadan, əvvəlindən

Dünya belə olmayıb.

Heç bir xalq, heç bir xalqa

Nökər, kölə olmayıb.

Xarabalıq görməyib,

Hər yan gülüstan olub

Həyat firavan olub.

Kasıblıq, aclıq, qıtlıq,

Dilənçilik olmayıb.

Insanlar arasında

Düşmənçilik olmayıb.

Başına yığışmışıq,

Nisyə danışmışıq. –

Qarası, ağı ilə,

Könül xoşluğu ilə

Tanrımızın əlindən

Götürmüşük dünyanı.

Iblisinə uymuşuq,

Gör nə günə qoymuşuq?!..

Sağımız, solumuz dərd.

Möhtacdır namərdə mərd.

Tamahımız iti, çox.

Təmiz, candan, ürəkdən

Bir ibadətimiz yox.

Nicat yolu qalıbmı? –

Arzumuz, diləyimiz

Bir saf, xoş niyyət ilə

Aça bilsin qol-qanad?!..

Bizi başlıbaşına

Nahaq yerə buraxıb.

Evlərimiz yıxılıb

Nahaq qanımız axıb. –

Uzaq eralar boyu

Yalın ayağımızın

Altı qaranlıq quyu.

Neçə-neçə Nəmrudlar,

Fironlar doğulub.

Dönmüşük qurbanlığa

Insana, insanlığa, -

Bizə olanlar olub.

Gecdir, gecikib Tanrı.

Od bürüyüb dünyanı. –

Onu eşidən hanı?

Ordan nalə yüksəlir. –

Kimə nə deyə bilir?

Onun qərarı ilə

Indi kim hesablaşır,

Kim geriyə çəkilir?

Silaha sarılmışdı,

Görmüşdü yağlı ovu.

Bonapartda, Hitlerdə

Var idi Allah xofu?

Torpaq da, asiman da

Cavab intizarında:

Qaz kameralarında

Boğulan insanları,

Qırılan milyonları

Hansı kitaba yazaq?

Kimdən hesab soruşaq?

Geriyə boylandıqca

Bağrımı nizə dəlir.

O böyük yaradanın

Bizdən acığı gəlir.

Xəyanət eləmişik

Onun əmanətinə.

Nankor, quduz olmuşuq.

Etinasız olmuşuq

Onun mərhəmətinə,

Əlçatmaz dərgahına,

Uca səltənətinə.

Öz qadir əlini də

Deyəsən, üstümüzdən

Əbədi çəkib Tanrı.

Gözlərini tutub qan.

Çox qəddarlaşıb zaman

Deyim?- Deməli deyil,

Bir mərtəbəli deyil,

Günahlarımız qat-qat.

Əlimizdə salamat

Saxlaya bilməmişik,

Itirmişik dünyanı.

Indi Diogen kimi

Gündüz, gün işığında

Milyonların qəlbində

Bir döğru söz, həqiqət,

Xeyirxahlıq, ədalət,

Bir xoş niyyət gəzirik.

Səmimiyyət gəzirik.

Əlimizdə şam, çıraq.

Nə vaxtdır üzümüzdən

Qaçaqdır şadlıq, sevinc.

Təmiz, xoş niyyət ilə

Başımıza əl çəkib

Qolumuza girmirlər. –

Imkan, aman vermirlər

Beş gün rahat, sakit, dinc

Yerimizdə oturaq.

Xalqımız çox uludur! –

Xəyanətkar olmaqdan,

Qisasçılıqdan uzaq.

Illər, əsrlər boyu

Biz üfürə-üfürə

Içmişik duru suyu.

Əldən buraxmamışıq

Öz ehtiyatımızı.

Qonşuya, dosta, yada

Ziyan yetirməmişik,

Bəla gətirməmişik, –

Şərdə axtarmamışıq

Müqəddəratımızı.

Cəsur adımız ilə

Dünyaya salmışıq səs

Bizimlə çilingağac

Oynaya bilməz heç kəs.

Itkisi az olmayıb, –

Başyolduda, şivəndə.

Ağlı başına gəlsin,

Unutmasın düşmən də,

Hesab itməyib hələ,

Onların mini belə

Bir Xudayarımızın. –

Şair ruhlu, mehriban,

Yazıb-yaradan insan

O nəğməkarımızın

Heç o çölə atılmış

Dırnağına da dəyməz.

Heyran idik biz onun

Ağlına, kamalına,

Nəğməli dünyasının

Hüsnünə, calalına. –

Onun əvəzi hanı?!..

Yoxluğu yıxdı bizi.

Yandırdı, yaxdı bizi.

Qəlbimizin ağrısı

Alabəzək elədi

Bütün ərzi, cahanı.

Bu gün bu dünya üzü

Burda işıqlı, cənnət

Orda qaranlıq, zülmət

Görünür gözümüzə.

Çətin, çətin ovunaq,

100 ilə, 300 ilə

Bütün varlığımızla

Oynayıb gülə-gülə

Qayıdaq özümüzə.

Deyilənlər doğrusa,

Mən də elə, ulusa

Qoşulub şad oluram.

Qara buludlar kimi

Boşalıram, doluram.

Qələbə bizimlədir! –

Burda toya gedirəm

Geriyə qayıdıram,

Orda xiffət edirəm.

Daşaltı dəhşətini

Necə unutmaq olar?

Mənim dünyam tarımar.

Başın sağ olsun Vətən!

Düşmənə əsir düşən,

Orda qaynar şiş ilə

Qolu bağlı, köməksiz

Arxaları üstündə

(Belə murdarlıq olmaz,

Belə qəddarlıq olmaz.

Aydındır, bilirik ki,

Ilanın zəhəri var.

Qandır, müharibədir,

Ölüm-itim də olar.

Ancaq bir təhəri var

Cəzanın da, qəsdin də.)

Uzandıqları yerdə

Ürəkləri deşilən,

Enli kürək, gen sinə –

Oğul deyirəm sənə

Seçmə, lay divar kimi,

Cəsur, canavar kimi

Xəyanətin qurbanı

(Bəs o xainlər hanı?

Möhtərəm xalqımızın

Hüzurunda onların

Bilindimi ünvanı?

Quruldumu divanı? –

Çətin, ağır suallar

Bizdən cavab istəyir.

Əl çəkmir yaxamızdan,

Qapımızı şər döyür.

Bu tərəf doğru deyir,

O tərəf işi əyir.

Qapımızı şər döyür.)

Öz elimin, obamın

Əziz balalarını

Vətən qalalarını,

O igidlərimizi,

O şəhidlərimizi

Hər an xatırlayıram,

Ürəyim olmur aram.

Yanır bağrımın başı.

Elə durduğum yerdə

Axır gözümün yaşı.

Mübariz...

Mənim əziz oxucum

Burda bir haşiyəm var.

Yazmasam bağrım çatlar.

Səndə onu oxuyub

Boylanıb dan yerinə,

Xoşbəxt gələcəyimiz,

Sabahımız xətrinə

Sözünü deməlisən.

Susmaq zamanı deyil.

Sinəni acmalisan,

Heç yorulmamalısan.

Səndə vardısa vicdan

Yalandan qaçmalısan.

Burda danışıq, söhbət

Kimdən gedir, bilirsən.

Burda qarşında durub –

Qoşa, yanaşı durub

Şəhid Mübariz- Vətən!

Burda baş əyməlisən.

Əlin sinən üstündə

Təzim eləməlisən.

Ruhunun qətiyyəti

Nəfsini yıxmalıdır.

Üzünə çıxmalıdır

Ürəyinin, canının

Bütün səmimiyyəti.

Doğrunu, həqiqəti

Düzünü deməlisən:

Qanına qəltan olub

Can verəndə Mübariz, –

Vətəndaşlıq borcunu

Şərəflə, ləyaqətlə,

Məhəbbətlə, qüdrətlə,

Məharətlə yerinə

Yetirəndə Mübariz

Bulvarda, restoranda

Xanımlarla əylənib

Kefə baxan “igidlər”

(Bacarmadım, nə edim?

Onlara igid dedim.

Bağışlasın şəhidlər!)

Qəhraman xalqımıza

Bu gün hesab verirlər?!

Yoxsa, başda oturub

Gözümüzü çıxardıb,

Başımızı kəsirlər?

Mübariz də canını

Kövşəndən tapmamışdı.

Haram qazanmamışdı,

Əllərdən qapmamışdı.

Mübariz təkbaşına

Çıxıb cəngə, savaşa

Qəddar düşmənimizin

Komunu qırıb-çatıb.

Həmin axşam, həmin gün

Büsbütün Ermənistan –

Bir ölkə yasa batıb.

Heyrət edənlər nə çox!..

Burda bir möcüzə yox!..

Burda bizim Mübariz

Öz ruhunu ovudub,

Qəzəbini soyudub.

O da vətəndaş idi!

Mənim qonşuluğumda

Əzizlərim, onu da

Sadə bir kənd qadını

Doğub, bələyib, büküb,

Sevə-sevə böyüdüb,

Çatdırıb boya-başa.

Ilk yaşlarından belə

Çox seçilib, fərqlənib

Yoldaşlarından belə.

Ovu gözündən vurub,

Heç zaman Mübarizin

Oxu getməyib boşa.

O, bir halal ocaqdan,

Ailədən çıxmışdı.

O da körpə olmuşdu.

Gözü yaşla dolmuşdu.

O da anası üçün

Beşikdə darıxmışdı.

Bəli, əziz oxucum

O, bir imanı kamil

Seyid ailəsində

Dünyaya göz açmışdı.

Körpə yaşında belə

O, haramdan qaçmışdı.

Bilməzdi yazdı, qışdı, –

Bütün günü bayırda

Kənd uşaqları ilə

Gülmüşdü, oynamışdı.

Nahaq bir sözə görə

Öz həddini aşmışdı, –

Küsmüşdü, dalaşmışdı.

Adi bir uşaq idi. –

Hamıya əziz bala.

Bəzən alınmaz qala,

Sınmaz, sarsılmaz ünvan,

Bəzən də çox mehriban,

Mülayim, yumşaq idi. –

Adi bir uşaq idi.

Sonra,.. sonra,.. sonra da

Böyük oğlan olmuşdu.

Kamala da dolmuşdu.

Bəlkə o da sevmişdi,

Bir qız da bəyənmişdi.

O bəxtikəm gözələ

Qəlbini də açmışdı.

Sevgisi dərya idi,

Gözündən oxunurdu. –

Yuxusu da qaçmışdı.

Bəlkə,.. bəlkə,.. bəlkə də,..

Mən Mübarizdən cəsur,

İgid, yenilməz, məğrur,

Arzuları işıqlı,

Mehriban, yaraşıqlı,

Cəsarətli qəhraman,

Mənə doğma bir İnsan

Tanımıram ölkədə.

Kim bunu dana bilər?

(Kimsə utana bilər!)

Bütün varlığım ilə,

Ruhum ilə şahidəm:

Bu Mübariz kim idi?!

Onun böyük qəlbində

Yüksək, şahin qanadı

Duyğular hakim idi.

Ən şirin royasında,

Müqəddəs dünyasında

Elinin dostu, yarı,

Vətənin xilaskarı.

Şərəfi, iftixarı. –

Öz bəxti, qədəriydi,

Dayandırmaq olmazdı

Saxlamaq, gecikdirmək,

Əhdi qirmaq olmazdı

O gün, o saat onun

Bir amalı var idi.

Qulaqları kar idi,

Başqa siqnalı, səsi

Eşitməzdi, calmazdı

Namus, qeyrət yeriydi,

Öz bəxti, qədəriydi,

Damarında qalmazdı.

Qanı seyid qanıydı. –

Əcdadlarından gəlmə

Cəsur igid qanıydı.

Vicdanında ləkə yox.

Bizim hamımızdan çox

Mübariz imiş sevən

Bu xalqı, bu milləti.

Əziz oxucum! Daha

Gəl burda başa vuraq,

Qurtaraq bu söhbəti.

Sabah nə desən olar.

Inciyən, küsən olar.

Əl-ayağa dolaşıb,

Çaşıb başından böyük

Qələt eləyən olar.

Azıb, həddini aşıb

Qəhrəmanımıza da –

Haqq uğurunda tökülən

Qızıl qanımız da

Tərs baxıb, dil uzadan,

Ağız büzüb şər atan,

Qulp qoyub, artıq-əskik

Danışıb-deyən olar. –

Çaşıb başından böyük

Qələt eləyən olar.

...Nə vaxtdır yol gəlirəm.

Gah irəli çixiram,

Gah geri çəkilirəm.

Mənim əziz oxucum,

Burda bir az karıxdım.

Qəribsədim, darıxdım

Əstəğfurullah! Bu gün

Kim bunu bilmir axı?!

Aslanlar yuvasıdır

Yurdumun hər bucağı.

Biz öz taleyimizin

Keşiyində durmuşuq

Həmişə ayıq-sayıq

Şanlı hədəfimizin

Hələ harasındayıq?!..

Yorulmur biləyimiz,

Ağır işdən qaçmırıq.

Heç kəsə əl açmırıq.

Yad qapılardan gəlmir,

Suyumuz, çörəyimiz.

Səngərdən çıxmamışıq,

Yuyunmamışıq hələ

Əsgər libasımızı

Soyunmamışıq hələ

Qolumuz çırmalanıb,

Yenə də meydandayıq.

Köç gedir, karvandayıq.

Yenə də güc alırıq

Bir olmaqdan, birlikdən

Dünyanın o başında

Səsimiz, sorağımız,

Düşmənin gözlərini

Çıxardan barmağımız

Hələ də ayrılmayıb

Bir düymədən, tətikdən.

Sənətin, ağır, çətin

Dolanbac yollarında

Duruş, tab gətirmişəm.

Kimin nə borcunadır,

Mən öz qəhrəmanıma

Nə təriflər yağdırıb,

Nə yaraşıq vermişəm?!

Doğrusu, mənlik deyil –

Heç cavab da vermirəm,

Cavab da gözləmirəm.

Öz ruhumdan süzülən

Bu etirazıma mən.

Qəsdimdir, ömrüm boyu

Nahaqqa yol vermərəm.

Vətənimin naminə

Hazıram, səfərbərəm

Dişimlə, dırnağımla

Dağı da dələm, oyam;

Qabarlı əlim girən,

Bizə şərəf gətirən

Nəyim var, hamısını

Çəkib ortaya qoyam.

***

Didilirik dörd yandan.

Üstümüzə şər-böhtan,

Yalan, iftira yağır.

Bizim yolumuz düzdür,

Ürəyimiz təmizdir,

Allah da göydən baxır.

Nahaq olan yerlərdə

Yoxdur bizim izimiz.

Çoxdan bəyan etmişik,

Sadədir devzimiz:

- Qardaş, deməyin bizə,

Biz də dəymərik sizə.

Biz maska taxmamışıq,

Heç zaman üzümüzə.

Ikibaşlı danışmaq,

Qonşu xaini olmaq

Əsla, yaraşmaz bizə.

Sınmayıb qələmimiz,

Dayanmışıq keşikdə

Biz gecəli, gündüzlü.

Qoy o üzlü, bu üzlü

Alçaqlar, şərəfsizlər

Ağzının zibilini

Bayıra tökməsinlər.

Çox mırıldamasınlar,

Hürməsinlər bu qədər.

Yekə-yekə danışıb,

Öz-özünə qızışıb,

Çox da baş aparmasın.

Bir istəkanlıq suda

Fırtına qoparmasın.

Nankor, ağzıgöycəklər.

Rəhbər bilir, hardadır

Həqiqətlər, gercəklər.

Siyasət meydanında

Dünən nə deyilmişdir,

Sabah nə deyəcəklər?!..

Sinənizi az cırın.

Bir az yavaş qışqırın,

Hürküb az qeyzə dolun.

Rahat, arxayın olun.

Qəsdən salmayın şuluq

Əlimiz boş deyildir,

Evimizdə məşğuluq,

Hələ işimiz çoxdur.

Tarixin kargüzarı,

Yaradanı, yazarı

Olmaq fikrimiz yoxdur.

***

Daş-kəsək deyilik biz,

Vuran, duyan qəlbimiz. –

Biz də ömür sürmüşük.

Fırtınadan doğulub

Susmuşuq, kirimişik.

Bizi atdan salıblar,

Piyada yerimişik.

Böhtançı olmamışıq.

Hesabımızı bilib,

Bir az geri çəkilib

Haqqı təbərrük kimi

Tapmışıq, itirmişik.

Harda, harda olsaq da, –

Zindanlarda olsaq da

Işığa can atmışıq,

Qurmuşuq, yaratmışıq.

Dağıtmışıq sədləri.

Boğmuşuq zülümləri,

Aydınlığa çıxmışıq.

Yıxılmışıq, yıxmışıq,

Bunları saxlamışıq

Onları ötürmüşük.

Qoymuşuq, götürmüşük. –

Biz də ömür sürmüşük

Xurcunumuz, cibimiz

Dolu olub, boş olub.

Əhvalımız, kefimiz

Meyxoş olub, xoş olub

Növbə-növ insanları, –

Haqqa ürəyi yanan

Mərd, bütöv insanlar,

Kişnəyən böhtanları,

Axan nahaq qanları,

Bucaqlarda bükülən

Lal, kar həqiqətləri,

Aya, ulduza hürən

Quduz, sümsək itləri,

Yaxşını da, pisi də,

Qurumu da, hisi də

Görə-görə gəlmişik.

Deməyin gözümüz kor,

Qulağımız da kardır.

Tünd rəng yoxdur qaradan.

Görüb meyanı dardır

Vicdan çıxıb aradan, –

Insanlığı sarsıdan

Qara saata, günə,

Qara yerə gəlmişik.

Bir addımlığımızda

Ağır günlər keçirir,

Iran odlar içində.

Bağlanıb çox kitablar.

Çox suala cavablar

Qapılar arxasında, –

Dərin qatlar içində.

Şəhərlər dağıdılır,

Körpə uşaqlar ölür, –

Ürəyimiz ağrıyır,

Dara, şişə çəkilir. –

Ölən, itən insandır! –

Bizim qəlbimiz qandır.

Orda haray salmayın,

Paslı bir tüfəng ilə

Bizi nişan almayın.

Iftiraya az uyun –

Havadan nəm çəkməyin.

Zəhləmizi tökməyin.

Qulağınızı qoyun

Arazın sinəsinə.

Ariflərin sözüdür,

Düşmənin yazdığını

Oxuyun tərsəsinə.

Başqası nə deyirsə

Hansı əfsanədir.

Zora haqq qazandıran,

Zorun əlindən tutub

Yolunda şam yandıran

Yalandır, bəhanədir.

Araz pərişan axır.

Qəlbinin işığında

Bu gen dünyaya baxır.

Yaxşı, yamanı görür,

Qatılaşan zülməti,

Sökülən danı görür.

Ah çəkib, köks ötürüb

Araz şahidlik edir:

Orda kimlər satqındır,

Qılınc, qalxan götürüb

Kimlər igidlik edir?!..

Şeir.

Arazın o tayında

Ölən Mübarizindir,

Itən Mübarizindir.

Gülü yarpıza dönən,

Iki yerə bölünən

Vətən Mübarizindir.

Ağıllı, qanacaqlı

Oğul idi Mübariz.

Yurd-yuvasına bağlı

Oğul idi Mübariz.

Ən qəti söz, son qərar,

Meydan Mübarizindir,

Iman yerimizdir O.

Daşan səbrimizdir O.

Müasirimizdir O.

Bu şən, işıqlı həyat,

Cahan Mübarizindir.

Çox götür-qoy eləyib,

Çox təlaş keçirmişdi.

Mübariz ölüm-dirim

Savaşına girmişdi.

O, yaxşı bilirdi ki,

Bu döyüş nə döyüşdü

Qoluna qüvvət gəldi,

Qeyrət oduna düşdü,

Ürəyi oldu rövşən. –

Ona, o qəhramana –

Cəsur, məğrur insana

Gün kimi aydın idi.

Girdiyi bu döyüşdən

Salamat çıxmayacaq.

Bu, heç eşidilməmiş,

Tarixdə görünməmiş,

Nadir bir döyüş idi.

Şanlı ölkəmiz üçün

Ruhi yüksəliş idi,

Pərvaz, pərvəriş idi,

Deyirəm, cürətə bax!

Hünərə, qeyrətə bax!..

O cür ağır döyüşdə

Mübariz özü idi

Komandan da, əsgər də,

Onun əzmi, hünəri

Coşdurdu könülləri, –

O gün bayram elədi

Bütün Turan elləri.

Adı bir dastan oldu

Ağızlarda, dillərdə.

Onda olan rəşadət,

Vətənpərvərlik ruhu

Darmadağın elədi

Dəşətli bir güruhu.

Öz torpaq sevgisindən

Güc alanda Mübariz,

Şəhidlik zirvəsinə

Ucalanda Mübariz

Kimin ağlı kəsərdi,

Kim gözləyirdi bunu?!..

Tarix onda tanıdı

Kimin kim olduğunu.

Vətəndaş

ə z ə m ə t i m

Qardaş, sirdaş görmürdü,

O yan mürgüləyirdi,

Quyruq ələ vermirdi,

Bu yan baş girləyirdi.

Əl üzmüşdük dünyanın

Şaxtalı şimalından,

Qaragüruh qərbindən.

Yumruğumun zərbindən.

Yer oynadı yerindən.

Kainat sirkələndi

Ulduzlar yandı, söndü,

Toplandı, səpələndi,

Doğrandı, ləpələndi

Doğdu Ayın təzəsi.

Boş, yiyəsiz qalmadı

Zülfüqarın qəbzəsi.

...Biz kimlərdən qorunub

Kimlərə inanmışıq?

Daim, əsrlər boyu

Qan qoxulu işlərdən

Qaçıb gen dolanmışıq.

Qorxaqlıqmı etmişik?

Yuxuyamı getmişik?

Günahımız nə idi? –

Xalqımız qatil deyil

Rahat, dinc işlərdə də

Qızğın döyüşlərdə də

Adil, mərdanə idi.

Nankor, azğın, kəmfürsət

Düşmənimizi adi

Qulağına dəymişdi.

Boynumuza gəlmişdi –

Boynumuzu əymişdi

Tökülən qanımızın

Bədəli, kəffarəsi.

Əsil-nəsəb, nəcabət,

Əcdad məfkurəsinin

Fırtınası, nərəsi

Vulkanı, fəvvarəsi

Balıq sevdası deyil

Dərin, dibsiz dəryada.

Min dörd yüz il sonra da

Ali bir doğmalığın

Əli əlimi sıxdı.

Kimliyin aydınlaşdı

Qüdrətim üzə çıxdı.

Günəş kimi parladı,

Dünyanın gözlərini

Yenə də qamaşdırdı.

Dostları sevindirdi,

Düşmənləri çaşdırdı.

Nə qədər bəxtiyaram!

Var idim, yenə varam!

Cansız bədənimdən də

Düşmən qorxur, çəkinir,

Əsir, titrəyir zağ-zağ.

Qasırğalar qoparan,

Yağı bağrını yaran

Vətəndaş əzəmətim,

Qamətim, qiyafətim

Əbədi yaşayacaq

Vətəndaş Mübarizin

Möhkəm-möhkəm “bağlanmış”

Pəhlivan qollarında,

Qəhrəman qollarında.

EPİLOQ

Sən mənə can dedin,

can Ermənistan!

Mikayıl Müşfiq.

Istədik, istəmədik,

Budur dünyanın işi. –

Mübarizin qeybdən

Şərəfsiz erməniyə

Qisa bir sifarişi:

-A köhnə kirvəm, qağam

Çox danışmayacağam.

Bilirəm, az da olsa,

Dərin, dayaz da olsa

Bu gün burda səninlə

Ağız-ağıza verib,

Özümə rəva görüb

Etdiyim bu ixtilat

Məni buraxmayacaq

Məzarımda da rahat.

O soyuq qış axşamı

Xocalı qətliamı, –

O qan olmamalıydı.

Dədə-babadan qalma

Bizim köhnə yurdumuz

Viran olmamalıydı.

Murdarlığın bu qədər

Açıq olmamalıydı.

O, nə faciə idi?

Zulm, işgəncə idi?

Orda bir koma belə,

Ev yıxılmamalıydı.

Öz isti ocağından

Qaçqın, didərgin düşüb

El dağılmamalıydı.

O, qarda, qiyamətdə,

Qaranlıqda, zülmətdə

Körpəm donmamalıydı.

Gözlərim yaşla dolub

Belim sınmamalıydı.

Axı tabağımız bir,

Dostumuz, düşmənimiz,

Əziz qonağımız bir, –

Cani bir qardaş idik.

Biz bir-birimizin

Gözlərinin üstündə

Bir gur çatmaqaş idik

Bir çətirin altında

Nur idik, işıq idik

Bütün dünya üzünə

Bəzək, yaraşıq idik.

Dost da, yad da görürdü,

Çırağının işığı

Mənə ilham verirdi.

Hər dəfə rastlaşanda

Hörmətlə, ehtiramla,

Mənə baş endirirdin,

Məni xöş dindirirdin,

Məndən tanış-bilişə

Salam da göndərirdin

Ziyanımız nə idi? –

Baban nə itirmişdi,

Özün nə itirirdin?!

Mənim sənin yanında

Günahım bu idi ki,

Bəxtim gətirməmişdi.

Şər izimə düşmüşdü.

Bir cəllad əyləşmişdi

Hökmdarlıq taxtında.

Əlimin boş vaxtında.

O cəlladın yanında

Sözün keçdi, qudurdun.

Vicdanı yelə verdin,

Min bəhanə gətirdin

Mənə min tələ qurdun.

Çox namərdlik elədin,

Kəmfürsətlik elədin,

Məni arxadan vurdun.

Niyə fitvaya getdin? –

Mənə xəyanət etdin?..

Abır, həya bilmirsən,

Daha sənə nə deyim?

Bu üz, bu sifət ilə

Sənin kimi əclafdan

Mən nə cavab gözləyim?

Bir də mənim üzümə

Necə çıxa bilərsən?

Qardaş deyib gözümə

Necə baxa bilərsən?

Özün ağırlığında

Qızıl olsan da, yenə

Lazım deyilsən mənə.

Xatırladımmı sənə? –

Gözümün qabağında

Bütün həyatın boyu

Sağa, sola vurnuxub,

Min bir oyundan çıxıb

Dır-deşik axtarmısan

Qorxaq bir sıçan kimi,

Təhlükədən qurtarıb

Başın açılan kimi

Yenə meydan vermisən

Eyibə, rəzalətə,

Cummusan xəyanətə.

Çıx get, boylanma bəri

Sovuşdur əsrləri

O murdar sifətini

Gözüm görməsin deyə

Başım sinəmə endi.

Bilirəm, bir də onun

Qalxmağı çox çətindi.