Makronun “Pirr qələbəsi” - RAKURS

Fransada fermerlər niyə etiraz edir?

Fransanın 5-ci respublikası, daha doğrusu marionet Makronun idarə etdiyi hakimiyyət bu ölkəni bütün dünyada rəzil edib və etməkdə davam edir. Merkelin Almaniyada hakimiyyətdə olduğu müddətcə onun buyuruq qulu olan Emmanuel Makron onun yoxluğundan və kansler Şoltsun fərsizliyindən istifadə edərək Avropanın baş diktatoru kürsüsündə əyləşib. Buna baxmayaraq Fransa dünyadakı müstəmləkələrində nüfuzunu itirir, Afrikadan qovulur. Bu gün isə həmin etirazlar Fransanın daxilinə sızıb, hakimiyyəti istefaya səsləyən kütlənin sayı hər gün artmaqdadır. Artıq fermerlər Fransanın hər yerində etiraz aksiyası keçirir, yolları bağlayır, dövlət idarələrinin qarşısına peyin tökür, başqa ölkələrdən meyvə və tərəvəz daşıyan yük maşınlarını yandırırlar. Gənc fermerlər Parisin blokadasına başlayıblar ki, bir yük maşını da paytaxta getməsin. Etirazçıların qəzəbini fermerin və onun 12 yaşlı qızının ölümü bir az da artırıb. Bu barədə bir az sonra.

Nəhəng və yöndəmsiz inzibati maşın – Makron hakimiyyəti kənd təsərrüfatı istehsalçılarına təzyiq göstərir. Məsələn, elə qaydalar tətbiq olunub ki, onları yerinə yetirməyən fermer yüksək məbləğdə cərimə olunur. Fermerlərdən Aİ standartlarına uyğun olaraq kənd təsərrüfatında ekoloji təmizlik, o cümlədən herbisid və pestisidlərdən xilas olmaq tələb olunur. Ancaq onlarsız, fermanı ayaqda saxlamaq üçün daha çox pul lazımdır. Misal üçün, kartofdan Kolorado böcəklərini əllə toplamaq tələb olunur. Qiymətlər isə təbii ki, qalxır - elektrik enerjisi və yanacaq bahalaşır, vergilər artır. Makron hökumətinin dəstəklədiyi Ukrayna münaqişəsi oradan taxıl, quş əti və şəkərin ixracına təsir edib. Bu mallara indi fransız mallarından daha aşağı tələblər qoyulur. Bəli ukrayna malları daha ucuzdur. “Məktəb yeməkxanalarında uşaqlarımız xaricdən gətirilən məhsullarla qidalanır” deyə fermerlər hiddətlənirlər.

Makron və Attal fermerlərə nə vəd edir?

Fransa prezidenti Emmanuel Makron və yeni baş nazir Qabriel Attal xalqı sakitləşdirməyə çalışıblar. Fermerlərə vəd edilmişdi ki, alış-verişdən yayınan supermarketləri cilovlayacaqlar və inzibati icazələr üçün bir pəncərə prinsipini tətbiq edəcəklər. Bədnam “14 qayda” deyil, vahid qaydalar toplusu tətbiq edəcəklər. Fermerlərin tam istifadə edə bilmədiyi bataqlıq və torf sahələrindəki məhdudiyyətləri aradan qaldıracaqlar. Lakin bütün bunlar tətilçiləri sakitləşdirmədi. Üstəlik, onların maliyyə problemlərinin həlli ilə bağlı demək olar ki, heç nə deyilməyib. Gənc Fermerlər təşkilatının rəhbəri Maksim Buizard Fransanın BFM telekanalında deyib ki, bazar günündən bazar ertəsinə keçən gecə onun yoldaşları Parisi blokadaya alacaqlar ki, oradan bir dənə də olsun ərzaq maşını keçməsin. Fermerlər ətrafda yol blokları qurmaq niyyətindədirlər. Beş gün ərzində Fransanın paytaxtına heç bir ərzaq məhsulu buraxılmayacaq. Bu, parislilərə təsərrüfat məhsulları olmadan yaşaya bilməyəcəklərini başa düşməyə vadar edəcək, deyə Buizard deyib. Və bütün parislilərə gələn həftəyə qədər ərzaq mallarını uzaqdan daşımağı tövsiyə ediblər, çünki yollar bağlanacaq.
Etirazçının ölümündə erməni izi
Etirazçılar öz yoldaşlarının ölümündən kədərləniblər. Ariegedə yolda quraşdırılmış keçid məntəqəsində fermer Aleksandra Sonak və onun 12 yaşlı qızını maşın vuraraq öldürüb. Həlak olan qızın atası isə xəstəxanada ağır vəziyyətdədir. Sürücü Sonak ailəsinin oturduğu brezentlə örtülmüş saman bağlamalarını maşınla vuraraq blokadanı yarmaq istəyib. Magistral yolun girişini bağlayan “barrikada”nı vuran maşının sürücüsü Ermənistan vətəndaşı olub. O iddia edib ki, maneəni görməyib. Erməni sürücünün maşınında olan sərnişinlər Ermənistana deportasiya olunacaqlar, sürücü isə həbsdədir. Pamiers şəhərində 12 yaşlı qızın xatirəsinə yürüş təyin edilib. Etirazların daha da şiddətlənəcəyi qaçılmazdır.

Fransa polisi Parisin blokadasının qarşısını almağa çalışır

Fransanın daxili işlər naziri Gerald Darmanin paytaxt regionunun hüquq-mühafizə orqanlarına Parisin tam blokadasının qarşısını almağı tapşırıb. Etirazçı fermerlər qərara gəliblər ki, yanvarın 29-dan paytaxtın tam mühasirəsi başlanacaq. Darmaninin sözlərinə görə, bu qərar bazar günü hüquq-mühafizə orqanları ilə keçirilən görüşdən sonra verilib. Polis və jandarmlar həmçinin paytaxt hava limanları və Avropanın ən böyük ərzaq bazarı olan Rungis ətrafındakı ərazinin mühafizəsinə diqqət yetirəcəklər. Lakin nazir vurğulayıb ki, hüquq-mühafizə orqanları yalnız ekstremal hallarda müdaxilə etməklə çox təmkinlə hərəkət etməlidir.

Fermerlər Parisi “partladır”

Fransada kənd təsərrüfatı işçilərinin etirazları bir həftədən çoxdur ki, davam edir. Cümə günü onlar Paris bölgəsi də daxil olmaqla bir sıra əsas nəqliyyat arteriyalarını bağlayıblar. Bildirilir ki, sonuncu aksiyalara 41 mindən çox traktor və 72 mindən çox fermer cəlb olunub. Onlar avropalı məmurların direktivlərinə, iri pərakəndə satış şəbəkələrinin diktələrinə və azad beynəlxalq ticarətin amansız rəqabətinə qarşı çıxır, həmçinin hökumətdən təcili yardım tələb edirlər. Bunun üçün ölkənin hər yerində iğtişaşlar törədilir. Qəzetlər indi hava hesabatları kimi magistral yolların bağlanması cədvəllərini çap edirlər. Traktor və kombaynların tutduğu magistral yolların görüntüləri bütün xəbər buraxılışlarında görünür.

Bu, bəzən etirazçıların özləri üçün təhlükəli olur. Yanvarın 23-də postlardan birində bütün ailə avtomobilin təkərləri altında qalıb, 14 yaşlı qızı və 35 yaşlı ana dünyasını dəyişib, ata reanimasiyaya yerləşdirilib. Maşında bir kişi və iki qadın olub, sürücü və sərnişinləri qeyri-qanuni mühacir, iki dəfə sığınacaq verilməmiş və iki dəfə Fransa ərazisini tərk etmək əmri verilmiş Ermənistan vətəndaşları olub. Məlumatlara əsaslanaraq, ölkədə əsl kəndli müharibəsinin başladığını düşünmək olar. Ancaq bu daha çox görünüşdür. Əslində fransız kəndlilərinin sayı o qədər də çox deyil. Müvafiq nazirliyin məlumatına görə, kənd təsərrüfatında 813 minə yaxın insan məşğuldur və onların sayı getdikcə azalır. Onlar məftunedici deyillər, onların 18%-i yoxsulluq həddinin altında yaşayır, 20%-i isə dolanışıqlarını təmin etmək üçün tarlalarda və fermalarda əsas işlərini başqa fəaliyyətlərlə tamamlamağa məcburdurlar.

Kəndlilər Avropa məmurlarının göstərişlərinə qarşı çıxır, onlar kənd sakinlərini bürokratik cəhənnəmə qərq edirlər. Etirazçılardan birinin BFM jurnalistlərinə izah etdiyi kimi, “vaxtın 60%-i sənədləşmə işlərinə, yalnız 40%-i traktor sürməyə sərf olunur. Buna cavab olaraq fermerlər dövlət qurumlarını samanla və hətta peyinlə doldururlar, məmurları öz ofislərində boş kənd həyatının bütün ləzzətlərini yaşamağa dəvət edirlər.

Böyük pərakəndə satış şəbəkələrinin diktəsinə etiraz da var. Ölkə daxilində əsas topdansatış-satıcılar (Carrefour, Lidl, E.Leclerc) və banklar hücuma məruz qalır, onlara kifayət qədər dəstək verilməməkdə ittiham olunur. Cümə günü nümayişçilər Narbonne şəhərində MSA bankının filialını yandırıblar. Kəndlilər hər şeydə Avropa azad ticarət müqavilələrini və xaricdən meyvə, tərəvəz və ət gətirən yük maşınlarını günahlandırırlar. Cümə günü Fransa Kənd Təsərrüfatı Həmkarlar İttifaqları Milli Federasiyası (FNSEA) elan edib ki, etirazlarda iştirak sürətlənir. Aksiyalar 85 bölgədə keçirilir, onlara 41 mindən çox traktor və 72 mindən çox fermer cəlb olunub. Cümə günü etirazın Parisə yaxınlaşdığı da bildirilib. Fermerlər bir sıra böyük nəqliyyat arteriyalarını bağlayıblar və ya onlar boyunca hərəkətə böyük maneələr törədiblər.

Fransada yeni miqrasiya qanunu və...

Baş verənlər haqqında daışan iqtisadiyyat naziri Bruno Le Maire milli kənd təsərrüfatına və yerli istehsalçılara dəstək vermək əvəzinə xarici bazara güvənən iri distribyutorları cəzalandıracağını vəd edib: “İndi kənd təsərrüfatı ilə bağlı baş verənlər Fransa cəmiyyəti və Avropa ictimaiyyəti üçün həyəcan təbili çalır”. Kənd təsərrüfatı naziri Marc Fenot ölkəni və biznes ictimaiyyətini “kənd təsərrüfatı vətənpərvərliyini” qəbul etməyə çağırıb. Bu arada, Baş nazir Qabriel Attal Yüksək Qaron departamentində etirazçılarla görüşə gedib. Onlarla görüşən o, fermerlərə qarşı inzibati təzyiqləri dərhal və kəskin şəkildə azaldacağını vəd edib.

İri şirkətlər qiymət dempinqinə görə əhəmiyyətli cərimələrlə üzləşirlər. Bundan əlavə, Qabriel Attal kənd təsərrüfatı maşınları üçün dizel yanacağının alınmasına endirim vəd edib. Onun sözlərinə görə, azad ticarət “cəngəllik qanunu”na çevrilməməlidir. Cümə günü səlahiyyətlilərin fermerlərə qarşı atdığı və ya vəd etdiyi çoxsaylı addımları sadalamaq çətindir. Onlar yəqin ki, bəzi etirazçıları sakitləşdirəcək.

Hakimiyyətin getməyə yeri yoxdur. Onlar kəndliləri ifrat sağçılarının qucağına sıxışdıra bilmirlər. Fransa kəndi siyasi mübarizə meydanına çevrilib və müxalifət onun narazılığından fəal şəkildə yararlanmağa çalışır. Hökumətə və yeni baş nazirə lazım olan son şey başqa bir “sarı jiletli” tipli böhrandır. Bu baxımdan hakimiyyət çox diqqətlidir və kəndliləri qəzəbləndirməməyə çalışır. “Sarı jiletlilər”lə amansız mübarizə aparan Daxili İşlər Nazirliyi bu dəfə etirazlara göz yumur, kəndlilərin qəzəbinin haqlı olduğunu etiraf edir. “Kəndlilərin tələb etmək hüququ varmı? Onlar əziyyət çəkirlər? Bəli, əziyyət çəkirlər və tələb etmək hüququ var. Onların üzərinə polisin göndərilməsinə icazə verməməliyik. Bəli, Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri Cerald Darmanin bu yaxınlarda TF1-ə müsahibəsində deyib ki, daxili işlər naziri kimi prezidentin və baş nazirin tələbi ilə fermerlərin etirazına müdaxilə etməyəcəyəm.

Fransanın daxili işlər naziri tətil edən fermerlərin Parisə yürüşünün qarşısını almaq üçün toplantı keçirib. Bundan əvvəl fermerlər yanvarın 29-da Fransa paytaxtında aksiya keçirmək niyyətində olduqlarını bəyan etmişdilər. İclasda Paris polisinə şəhərin hava limanlarının bağlanmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək tapşırılıb. Polisin həmçinin tətil edən fermerlərin paytaxta girişini məhdudlaşdırmaq və ya hətta qadağan etmək hüququ var. Qeyd olunur ki, polis yalnız tətil edənlərin hərəkətləri başqalarının həyat və sağlamlığı üçün təhlükə törətdiyi və ya şəxsi mülkiyyətə ziyan vurmaq təhlükəsi yarandığı hallarda güc tətbiq edə bilər.

Bundan əvvəl fransalı fermerlər Parisi blokadaya almaq niyyətində olduqlarını bəyan ediblər. Onların aksiyası yanvarın 29-u yerli vaxtla saat 14:00-a planlaşdırılıb. Qeyd olunur ki, Paris ətrafında yeddi nəzarət-buraxılış məntəqəsi quraşdırılacaq. Fermerlər yük maşınlarının paytaxta daxil olmasının qarşısını almaq niyyətindədirlər ki, “Paris sakinləri özlərini təmin edə bilmədiklərini və kənd yerlərindən asılı olduqlarını başa düşsünlər”.

Fransız fermerlərin tətilləri bir həftədən çoxdur ki, davam edir. Fermerlər Paris bölgəsi də daxil olmaqla bir neçə nəqliyyat arteriyasını bağlayıblar. Onlar Avropa rəsmilərinin direktivlərinə, iri pərakəndə satış şəbəkələrinin diktələrinə və azad beynəlxalq ticarətin amansız rəqabətinə qarşı çıxır, həmçinin hökumətin təcili yardımını tələb edirlər.

Parisdə eko-aktivlər La Gioconda üzərinə şorba töküblər

Ekologiya fəalları Luvr muzeyində Leonardo da Vinçinin məşhur “La Gioconda” tablosuna şorba töküblər. RİA Novosti bu barədə “Frans Press” agentliyinə istinadən xəbər verir. Qeyd edilir ki, insident bazar günü səhər saatlarında baş verib. "İki ətraf mühit fəalı Luvrdakı La Gioconda-nı qoruyan zirehli şüşənin üzərinə şorba töküblər. Etirazçılar öz hərəkətləri ilə "sağlam və davamlı qida hüquqlarını" təbliğ etmək istəyiblər.

Əvvəllər Almaniyada Lufthansa aviaşirkəti hava limanlarının işinə müdaxilə edən ətraf mühit fəallarına böyük bir qanun layihəsi təqdim etmişdi. Lufthansa Qrupunun üzvü olan Eurowings hava limanının fəaliyyətini bir neçə saat iflic edən xuliqanlardan 740 min avro tələb edib. 2023-cü ilin dekabr ayının əvvəlində Letzte Generation hərəkatının iqlim fəalları özlərini Berlin və Münhen hava limanlarının asfaltına yapışdırıblar. Bundan əvvəl isə italiyalı ətraf mühit fəalları Venesiya sularını yaşıl rəngə boyayıblar.

Üç ölkə ECOWAS ilə əlaqələri qəfil kəsdi

Burkina Faso, Mali və Niger dərhal qüvvəyə minərək Qərbi Afrika Dövlətlərinin İqtisadi Birliyindən (ECOWAS) ayrıldıqlarını bildiriblər. Bu barədə Reuters xəbər verir. "49 ildən sonra Burkina Faso, Mali və Nigerin cəsarətli xalqı təşkilatın (ECOWAS) qurucu atalarının ideallarından və Pan-Afrikaizm ruhundan uzaqlaşdığını təəssüf və böyük məyusluq hissi ilə qeyd edir" deyə Niger müdafiə nazirliyinin sözçüsü polkovnik Amadu Abdramane bildirib.

Onun sözlərinə görə, təşkilat açıq şəkildə bu dövlətlərə terrorizmlə mübarizədə və təhlükəsizlik vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasında kömək edə bilməyib. Keçən dekabrda Avropa diplomatiyasının rəhbəri Josep Borrell Nigerin ayrılma qərarından Avropa İttifaqının nəticə çıxaracağını bildirib. Nigerdəki missiya 2012-ci ildə “üsyan və digər təhdidlərlə mübarizə” məqsədi ilə fəaliyyətə başlayıb. Bu günə qədər Nigerdə təxminən 120 avropalı əsgər xidmət aparırdı.

Dekabrın 2-də Burkina Faso və Niger birgə qüvvələr də daxil olmaqla, Sahel Beşliyi (G5) regional assosiasiyasının bütün orqanlarından çıxmağa qərar verib. Daha əvvəl Niger Aİ ilə hərbi əməkdaşlığı kəsib.

Fransanın qalmaqallı miqrasiya qanunu geri dəyişdi

Ətrafında bu qədər nüsxələrin sındırıldığı Fransa immiqrasiya qanununun hekayəsi daha da qalmaqallı olub. Qanun parlament tərəfindən qəbul edilib; Marin Le Penin rəhbərlik etdiyi “ifrat sağçılar” bunu “böyük qələbə” adlandırıblar (söhbət ölkədə miqrantların hüquqlarını məhdudlaşdırmaq üçün son dərəcə sərt tədbirlərdən gedir). Yaxşı, "solçular" bunu irqçi adlandırdılar. Bu gün Fransa Konstitusiya Şurası qanunun 86 maddəsinin 35-ni tamamilə rədd edib.

Bu sənədin bir ay əvvəl parlamentdə təsdiqlənməsi fransız cəmiyyətini parçalayıb, “solların” etirazına səbəb olub və Elizabet Born hökumətinin istefası ilə nəticələnib. Makronyönlü çoxluq da çat verib: tərəfdarlar prezidenti və onun partiyasını azadlığı, bərabərliyi və qardaşlığı ayaqlar altına atmaqda, “sağa getməkdə” günahlandırıblar. Fransada müdrik adlandırılan Konstitusiya Məhkəməsi üzvlərinin bugünkü qərarı qanunun yekun mətnini ilkin variantına yaxınlaşdırıb.

Hökumətin təqdim etdiyi varianta parlamentdəki müzakirələr zamanı “sağçılar” tərəfindən xeyli əlavələr edilib. Bu əlavələr miqrantların həyatını daha da çətinləşdirəcəkdi. Şişirdilmiş formada da olsa, hələ də qanunu irəli sürmək istəyən Makronovun tərəfdarları “lehinə” səs veriblər, lakin bütün təqdim olunan məqamların qanuniliyinə əmin olmadıqlarına dair xəbərdarlıqla. Və onlar yeni tənqid dalğasına tuş gəliblər. Səhiyyə naziri Aurelien Rousseau etiraz olaraq istefa verib. Sonda, sənədin ideoloqu, daxili işlər naziri Cerald Darmanin öz postunu saxlasa da, kabinetin qalan üzvləri də qurban getməli olublar.

Qanunun son variantı sağçı qüvvələrin qələbəsi kimi qəbul edilib. Sosial sorğular təsdiqləyir ki, 52% prezident çoxluğunu bu vəziyyətdə məğlub və zəifləmiş hesab edir. Nəticədə Makronun təklifi ilə sənəd Konstitusiya Şurasına göndərilib. Hətta o zaman ekspertlər onun ən radikal məqamları əldən verməyəcəyini proqnozlaşdırırdılar. Nəticədə, qanun əslində sağçı deputatlar tərəfindən təqdim edilən demək olar ki, hər şeyi itirərək, "öz ilkin parametrlərinə qaytarılıb".

35 məqalənin hamısını sadalamayacağıq, lakin ən diqqət çəkənləri burada təqdim edirik. Vətəndaşlığın doğumla ləğvi: Fransada doğulmuş və yaşayan əcnəbi valideynlərin uşaqları artıq valideynlərinin tələbi ilə 13 yaşında və ya “avtomatik olaraq” 18 yaşında vətəndaşlıq almırlar, böyüyəndə dövlət orqanlarına vətəndaşlıq üçün müraciət etməlidirlər.

Tələbə depoziti: tələbələr yalnız böyük bir əmanət ödəməklə (ildə təxminən 7.000 avro) yaşayış icazəsi ala bilərlər - təhsillərini başa vurduqdan sonra Fransadan getmə zəmanəti kimi

Məcburi barmaq izi: polis miqrantların zorla barmaq izi və fotoşəkilini çəkmək hüququna malikdir. İmmiqrasiya kvotalarının tətbiqi və sosial müavinətlərin azaldılması ilə bağlı maddələr də ləğv edilib...

Konstitusiya Şurasından olan “müdriklərin” qərarından şikayət verilə bilməz. BFM TV yazır: Makron qanunun mümkün qədər tez qüvvəyə minməsində israr edir. Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri Darmanen tərəfindən təmsil olunan prezidentin tərəfdarları şuranın hökmünü öz qələbələri kimi təqdim edirlər.

PİRRİ QƏLƏBƏ

Lakin vətəndaşlar Makron hökumətinin hərəkətlərini hiyləgər addım kimi deyil, “sol” və “sağ” arasında qərarsızlıq və tərəddüd kimi qəbul etsələr, qələbə pirrik ola bilər. Sağçı qüvvələr miqrantların işğalından narazı olan daha çox insanı öz bayraqları altına toplamaqla zərbəni öz xeyrinə çevirə bilər. İyulda Avropa Parlamentinə keçiriləcək seçkilər üçün nəticələrini yaxşılaşdırmaq uğrunda mübarizə getdikcə qızışır.

Artıq bu istiqamətdə ilk addımlar atılıb. Etiraz aksiyalarının rəhbəri Jordan Bardella “immiqrasiya qanununu ölü doğulmuş mətnə çevirən” “məhkəmə çevrilişini” pisləyib. Və miqrasiya ilə bağlı referendum keçirilməsini tələb edir. Onun müəllimi Marin Le Pen hesab edir ki, əgər qanunun müddəaları konstitusiyanı pozubsa, deməli, hələlik dəyişdirilməlidir. Digər düşərgələrdən olan bəzi siyasətçilər də onunla razılaşırlar.

Məsələ burasındadır ki, Makron və onun komandası bütün cəbhələrdə uduzur. Daxili və xarici siyasətində uğursuzluqlar digər istiqamətlərdə də "uğurla" irəliləməkdədir. Makron isə baş verənləri məğlubiyyət yox, əksinə qələbə kimi təqdim edir. Fransa cəmiyyəti fermerlərin etiraza qalxmasını böyük təhlükə adlandırırlar. Bu təhlükə təkcə Makronu və onun komandasını yox, eyni zamanda Fransanı məhvə sürükləyir.

V.VƏLİYEV