Ermənistan seçkiyə doğru - ANALİTİK

Müxalifətin təxribat ssenarisi ifşa olunur

Bu gün regional siyasətdə Ermənistanda iyun ayında keçiriləcək parlament seçkiləri və ona hazırlıq önəmli mövzular sırasındadır. Paşinyanın Moskvaya səfəri, Kremldə Putinlə görüşü və hər iki tərəfin bir-birinə seçki mesajları mübadilə etmələri iyun ayının ilk həftəsində İrəvanda siyasi temperaturun hansı həddə olacağından xəbər verir. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra ilk dəfə rəsmi Moskva İrəvana qarşı açıq kartla oynadı, seçkilərdə rusiyapərəstlərin iştirakına münbit şərait yaradılmasını baş nazirdən yarımtələb edən Putin əks təqdirdə Ermənistanı nələr gözlədiyinə dair proqnoz verməkdən də çəkinmədi.
Bəs İrəvanda və ölkənin başqa bölgələrində seçkilərə hazırlığın hansı mərhələdə olduğunu söyləmək olar. Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası 7 iyunda keçiriləcək parlament seçkilərində iştirak etmək üçün Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyasına sənədlər təqdim edib. Sənədləri MSK-ya Baş nazirin aparat rəhbəri və Vətəndaş Müqaviləsi Partiyası İdarə Heyətinin üzvü Araik Harutyunyan, eləcə də Vətəndaş Müqaviləsi fraksiyasından olan deputatlar Vaaqn Aleksanyan və Arusyak Culhakyan təqdim ediblər.

Jurnalistlərə verdiyi müsahibədə Araik Harutyunyan MSK-ya 283 namizədin məlumatlarını daxil etdiyini qeyd edib. "Biz artıq bütün sənədləri elektron şəkildə yükləmişik və bu gün prosedura uyğun olaraq kağız versiyalarını da təqdim etdik. Xüsusilə vurğulamaq istərdim ki, proses açıq idi və siz də müəyyən dərəcədə iştirak etdiniz. Siyahını ötən ilin sonunda tərtib etməyə başladıq və demokratik sistemlərə xas olan bütün mümkün vasitələrdən istifadə edərək tətbiq etdik", - deyə Harutyunyan qeyd edib.

Arayik Harutyunyan hansı siyasi qüvvələri əsas rəqib hesab etdikləri soruşulduqda, onların hamısına eyni münasibət göstərdiklərini bildirib. "Düzünü desəm, biz bütün siyasi qüvvələrə hörmət və diqqətlə yanaşırıq. Lazım gəldikdə və siyasi proseslərdən asılı olaraq, birinə daha çox diqqət yetirib digərinə az diqqət yetiririk, amma hamısını rəqib hesab edirik", - deyə Harutyunyan əlavə edib.

Rəqabət mühiti pozulurmu?

Seçki Məcəlləsi seçkilərdən bir ay əvvəl başlayan rəsmi seçki kampaniyası prosesi üçün qaydalar müəyyən edir. Lakin seçkilərdən sonrakı gündən etibarən hər bir partiya və siyasi xadim seçki kampaniyası çərçivəsində fəaliyyət göstərə bilər. Məlumata görə, Ermənistan Baş nazirinin aparat rəhbəri və Vətəndaş Müqaviləsi partiyasının seçki qərargahının rəhbəri Arayik Harutyunyan jurnalistlərin Vətəndaş Müqaviləsi partiyasının rəqabət mühiti yaradıb-yaratmadığı ilə bağlı suallarına cavab olaraq bunu bildirib. "Yəni, seçkilərdən sonrakı gün, 8 iyundan etibarən növbəti seçkilər üçün seçki kampaniyası keçirilə bilər. Qanun yalnız kampaniyanın özündə bərabər şərtlər müəyyən edir ki, böyük siyasi qüvvələr kiçik qüvvələrlə eyni məhdud resurslara malik olsunlar.

"Siz, ən azından, bu ifadədə vicdansızsınız: bu gün siyasi arenada Mülki Müqavilədən daha çox alətdən istifadə edən başqa bir qüvvə var, həm siyasi, həm insani, həm də maliyyə baxımından, amma siz bu barədə danışmırsınız", - deyə Harutyunyan bildirib.

Paşinyan: "Yeni Konstitusiya qəbul edilmədən…"

Məhkəmə sistemindəki bəzi problemlər yeni Konstitusiya qəbul edilmədən sadəcə həll edilə bilməz. Baş nazir Nikol Paşinyan bunu 16 apreldə Milli Məclisin iclasında Ermənistan Respublikası Hökumətinin 2025-ci il üçün 2021-2026-cı illər proqramının icrasının gedişi və nəticələri barədə hesabat təqdim edərkən bildirib. "Hesab edirəm ki, məhkəmə sisteminin problemlərinin əhəmiyyətli bir hissəsi yeni Konstitusiya qəbul edilmədən həll edilə bilməz, çünki bu ətalətlə durğunluq vəziyyəti davam edəcək. Buna görə də, bu süni qabığı atıb həqiqətlə üzləşməyə imkan verən konstitusiya normalarına ehtiyac var", - Paşinyan bildirib.

Müxalifətin arqumenti isə fərqlidir. Onlar düşünürlər ki, “Paşinyanın bu məsələ ilə bağlı nə deməsinin əhəmiyyəti yoxdur. Əsas olan Kremlin nəyə inanmasıdır”. Müxtəlif ölkələrdən bir çox siyasətçi və müxtəlif ekspertlər qlobal fəlakətlə üzləşən dünya haqqında danışıblar və danışmağa davam edirlər. Lakin uçurumun kənarında olan bu tarazlaşdırma hərəkətinin dəhşətli nəticələrini aradan qaldırmağa çalışdığımız hər zaman tamamilə əsassız nikbinliyimizin həddini göstərən hadisələr baş verir.

Bəs, reallıq nədir?

Nikol Paşinyan iddia edir ki, Ermənistan müxalifəti ölkəni və xalqını "dağıdıcı macəraya" sürükləməyə çalışır. O, bunu çərşənbə günü parlamentdəki çıxışında bildirib. "Bu gün qüvvələr Qarabağı və ətraf bölgələri təsvir edən xəritələr, eləcə də bunu simvolizə edən bayraqlar təqdim edirlər. Bu məntiqin inkişafı qaçılmaz bir müharibədir", - deyə o bildirib.

Onun fikrincə, müxalifətin hərəkətləri Ermənistanı və xalqını dağıdıcı bir macəraya sürükləməyə çalışır: "Məhz buna görə insanlar sülh üçün ayağa qalxmalıdırlar, çünki bu, onların dünyasıdır və ona qarşı hər hansı bir təcavüz fəlakətə bərabərdir". Paşinyan əvvəllər Ermənistan müxalifətinin parlament seçkilərində qalib gələcəyi təqdirdə qaçılmaz olaraq Azərbaycanla müharibəyə səbəb olacaq şüarlarla iştirak etdiyini bildirmişdi.

Paşinyan Azərbaycanın əzəli və əbədi torpağına - Qarabağa "artsax" deməyə belə cəsarət etmir. Ümumiyyətlə, o, qonşu dövlətlə müharibədən əvvəl özünü təhrik etdiyindən tamamilə fərqli davranır. Erməni mətbuatı artıq illərdir yazır ki, Paşinyanın "Qarabağ Ermənistandır, nöqtə" elan etməklə müharibəni faktiki olaraq qızışdırıb. Və onun buna qarşı heç bir arqumenti yoxdur. Çünki həqiqətə qarşı heç bir arqument yoxdur.

Paşinyanın rəqibləri təbliğ edirlər ki, onun menyüsündə spekulyasiya etmək və günahı başqasına ötürmək istəyi və bacarığı var. O, eyni zamanda bütün ölkəni, bütün milləti hazırkı parlament seçkilərində uduzacağı təqdirdə Azərbaycanla yeni müharibə ilə hədələyir. İran və İsrail arasında davam edən müharibə təhlükəsi Ermənistanın qonşuluğunda qaldığı bir vaxtda, Azərbaycanla təhdid edilən müharibəni kim anlamaz ki. Bəli, ABŞ və İran atəşkəsi daha iki həftə uzatmaq qərarına gəliblər.

Bu arada eşidirik ki, ABŞ-ın Ukrayna üzrə keçmiş xüsusi nümayəndəsi, təqaüdçü general Keyt Kelloq ABŞ prezidenti Donald Trampı İranı "sona qədər bitirməyə" çağırıb ki, "nəvələri də buna məcbur olmasınlar". Bundan əlavə, İsraildən ölkənin İranla sonuna qədər mübarizə aparmağa hazırlaşdığı barədə açıqlamalar gəlir. Onlar qonşu ölkəmizdə rejim dəyişikliyini belə bir müharibə hesab edirlər. İsrailin nüvə bombasından istifadə etməsi riski varmı? Bəs onları kim dayandıracaq və bütün digər arqumentlərin tükəndiyinə qərar versələr, onları necə dayandıracaqlar? Heç kim, heç nə. İndi isə müxalifətin təhdidlərinin bu fonda nə qədər axmaq səsləndiyini düşünün.

Amma başqa, eyni dərəcədə əhəmiyyətli bir təhlükə var. Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedev Avropa ölkələrini Ukraynaya etdikləri yardımla bağlı açıq şəkildə təhdid etməyə başlayıb. Bundan əvvəl Rusiya Müdafiə Nazirliyinin bəzi Avropa ölkələrinin Ukraynaya pilotsuz təyyarə təchizatını artırmaq planlarının "gözlənilməz nəticələrə və hərbi-siyasi vəziyyətin kəskin şəkildə gərginləşməsinə səbəb olacağı" barədə açıqlaması olub. Nazirliyin məlumatına görə, Ukrayna şirkətlərinin filiallarının Böyük Britaniya, Almaniya, Danimarka, Latviya, Litva, Hollandiya, Polşa və Çexiyada yerləşdiyi iddia edilir. Rusiya Müdafiə Nazirliyi Ukrayna üçün silah istehsal etdiyi iddia edilən Avropa şirkətlərinin ünvanlarını dərc edib və "nəticələr" ilə hədələməyə başlayıb.

Medvedev bildirib ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin Ukrayna üçün PUA və digər avadanlıq istehsal etdiyi iddia edilən Avropa ölkələrindəki fabriklərin siyahısını dərc etməsi "Silahlı Qüvvələr üçün potensial hədəflərin siyahısı" kimi başa düşülməlidir: "Zərbələrin nə vaxt reallaşacağı bundan sonra nə baş verəcəyindən asılıdır".

İndi isə Paşinyan bütün dünyanı yer üzündən silməyə hazır olan bu qaniçən imperiyaya qarşı çıxır. Bəli, o özü Rusiyadan uzaqlaşmaq istəyini inkar etməyə çalışır. Lakin Paşinyanın bu məsələ ilə bağlı dedikləri əhəmiyyətsizdir. Əhəmiyyətli olan Kremlin nəyə inanmasıdır. Və onlar dəfələrlə fərqli bir Ermənistan görmək istədiklərini bildiriblər, daha proqnozlaşdırıla bilən və sadiq olan bir Ermənistan. Nikol özü bunu çox yaxşı başa düşür. Məhz buna görə də Paşinyan bütün erməniləri Azərbaycanla sülhə səsləyir.

Erməni mətbuatı onu da yazır ki, Rusiya Cənubi Qafqaza qayıdıb. Və o, İranla birlikdə burada yeni oyun qaydalarını müəyyən edəcək. Bu müharibə üçün yer yoxdur, Paşinyana da yer yoxdur.

V.VƏLİLİ