Türkiyədə ard-arda baş verən məktəb hücumları cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaradıb. Qısa müddət ərzində bir neçə məktəbdə silahlı hücum baş verməsi bu hadisələrin artıq təkcə kriminal yox, həm də sosial-psixoloji problem olduğunu göstərir.
Baş verən hadisələrdə azyaşlı və yeniyetmələrin məktəbdə silahla hücum etməsi, hətta bir neçə nəfərin həyatına son qoyması diqqət çəkir. Bu hücumların bəzilərində silahların ailə üzvlərinə məxsus olması, motivlərin isə tam aydın olmaması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.
Bu kimi hadisələr fonunda əsas suallar ortaya çıxır:
Bu davranışın arxasında nə dayanır?
Zərərli oyunlar və sosial şəbəkələr bu prosesdə nə qədər rol oynayır?
Qarşısını almaq üçün nə etməliyik?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Hadisələrin arxa planı: tək səbəb yoxdur
Araşdırmalar göstərir ki, məktəb hücumları adətən bir neçə faktorun birləşməsi nəticəsində baş verir:
-Psixoloji problemlər (depressiya, aqressiya)
-Sosial təcrid (ünsiyyətin azalması)
-Ailə nəzarətinin zəif olması
-Rəqəmsal mühitdə radikallaşma
-Silaha çıxış imkanının olması
Məsələn, Türkiyədə son hadisələrdə hücum edən şəxslərin bəzisinin sosial mediada aktiv olduğu, bəzən isə əvvəlcədən mesajlar paylaşdığı qeyd olunur.
Zərərli oyunlar: təsiri varmı?
Bu mövzu çox mübahisəlidir. Sadə dillə desək, oyunlar təkbaşına insanı qatil etmir, amma risk faktorunu artıra bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, rəqəmsal oyunlara həddindən artıq bağlılıq aqressiya ilə əlaqəli ola bilər. Uzun müddət oyun oynayan uşaqlarda sosial təcrid və emosional problemlər artır və bəzi oyunlar zorakılığı normallaşdıra bilər.
Digər tərəfdən hər oyun oynayan uşaq aqressiv olmur. Əsas problem nəzarətsiz və uzunmüddətli istifadədir
Sosial şəbəkələrin “görünməyən” təhlükəsi
Sosial media bu prosesdə daha ciddi rol oynayır.
Əsas risklər:
1. “Copycat effekti” (təkrarlama sindromu)
Araşdırmalar göstərir ki, məktəb hücumları sosial mediada yayıldıqca yeni hücum ehtimalı artır
.jpg)
Zorakılığın romantikləşdirilməsi
Bəzi platformalarda hücum edənlər “qəhrəman” kimi təqdim olunur
Radikallaşma və gizli qruplar
Oyun platformaları və Discord kimi yerlərdə yeniyetmələr radikal ideologiyalara cəlb edilə bilir
Reallıqdan qopma
-Virtual həyat real həyatı əvəz edir
-Empatiya zəifləyir
Sosial medianın “kirli tərəfi”
Sosial şəbəkələrin təhlükəli tərəfləri açıq görünməsə də, təsiri dərin olur:
-Zorakılıq və nifrət kontentlərinin yayılması
-Anonimlik, məsuliyyətsizlik
-Uşaqların manipulyasiyaya açıq olması
-Psixoloji təsir (təzyiq, müqayisə, tənhalıq)
-Qapalı qruplarda təhlükəli ideyaların yayılması
Ekspertlər qeyd edir ki, yeniyetmələr xüsusilə bu təsirlərə daha həssasdır və nəzarətsiz istifadə aqressiyanı artırır.
Qarşısını almaq üçün nə etməliyik?
Bu problemi yalnız bir tərəf həll edə bilməz. Ailə, məktəb və dövlət birlikdə işləməlidir.
Ailə səviyyəsində:
-Uşağın telefon və oyun vaxtına limit qoymaq
-Onun izlədiyi kontentə nəzarət etmək
-Psixoloji vəziyyətini izləmək
-Açıq ünsiyyət qurmaq
-1694670265.jpg)
Məktəb səviyyəsində:
-Psixoloqların aktiv iştirakı
-Aqressiv davranışların erkən aşkarlanması
-Antibulinq proqramları
Dövlət səviyyəsində:
-Silaha çıxışın daha ciddi nəzarəti
-Rəqəmsal platformalara nəzarətin gücləndirilməsi
-Maarifləndirici kampaniyalar
Texnoloji səviyyədə:
-Sosial platformalarda təhlükəli kontentin filtrasiya edilməsi
-Yaş məhdudiyyətlərinin real tətbiqi
Türkiyədə baş verən məktəb qətliamları bir daha göstərdi ki, bu problem təkcə bir ölkəyə aid deyil, bu, qlobal təhlükədir.
Zərərli oyunlar və sosial şəbəkələr bu prosesdə rol oynasa da, əsas məsələ onların nəzarətsiz və yanlış istifadəsidir.
Ən vacib məsələ isə budur: problemi hadisə baş verdikdən sonra yox, ondan əvvəl görmək və qarşısını almaq.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
