“İpoteka ilə ev alanların sayının azalması daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin artması ilə də əlaqələndirilə bilər. Belə ki, bunun böyük hissəsini mənzil qiymətlərinin yüksək olması ilə izah etmək mümkündür”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında əmlak eksperti Anar Nəsirov deyib.
Onun sözlərinə görə, maksimum ipoteka məbləği olan 150 min manatla bu gün ən yaxşı halda Əhmədli və ya Günəşli kimi ərazilərdə sovet dövründə tikilmiş doqquzmərtəbəli binalardan ikiotaqlı köhnə mənzil almaq mümkündür:
“Şəhərin mərkəzində, mərkəzə yaxın ərazilərdə və ya yeni tikili binalarda bu məbləğə ipotekaya yararlı mənzil tapmaq demək olar ki, mümkün deyil.
Bu baxımdan, ipoteka fondu tərəfindən ayrılan vəsaitlə mənzil bazarındakı qiymətlər arasında ciddi uyğunsuzluq mövcuddur. Mövcud məbləğ vətəndaşların normal yaşayış üçün uyğun hesab etdikləri mənzilləri əldə etmələrinə imkan vermir.
Mənim fikrimcə, ipoteka ilə ev alanların sayının azalmasının əsas səbəblərindən biri də budur. Çünki 150 min manat məbləğində ipoteka krediti ilə nə yeni tikilidə, nə də şəhərin mərkəzi və ya mərkəzə yaxın ərazilərində münasib mənzil almaq mümkündür. Ən yaxşı halda şəhərin kənar hissələrində və ya köhnə doqquzmərtəbəli binalarda birotaqlı mənzil əldə etmək olar.
Bu isə vətəndaşları qane etmir. Çünki ipotekaya müraciət edənlərin böyük əksəriyyəti gənclər və gənc ailələrdir. Onlar da yaxşı bilirlər ki, bir neçə ildən sonra həmin mənzil onların ehtiyaclarını ödəməyəcək. Normal ailə həyatı üçün ən azı ikiotaqlı mənzil tələb olunur. Xüsusilə ailədə bir uşaq olduqda birotaqlı mənzil uzunmüddətli həll hesab edilə bilməz.
Digər tərəfdən, ipoteka ilə alınmış mənzili kredit tam bağlanana qədər satmaq və ya dəyişmək də çətindir. Buna görə də vətəndaşlar şəhərin kənarında yerləşən kiçik mənzillərə uzunmüddətli öhdəlik götürmək istəmirlər.
Məsələn, şəhərə nisbətən yaxın ərazilərdə çıxarışlı yeni tikilidə ikiotaqlı mənzil almaq üçün ən azı 300 min manat tələb olunur. Əgər ipoteka fondu maksimum 150 min manat ayırırsa, vətəndaş qalan məbləği öz vəsaiti hesabına ödəməlidir. Bundan əlavə, alqı-satqı xərcləri, bank rüsumları, xidmət haqları və digər ödənişlər də əlavə maliyyə yükü yaradır.
Bu səbəbdən, əgər vətəndaşın 150 min manat şəxsi vəsaiti varsa, o, ya şəhərin kənarında nağd şəkildə mənzil ala, ya da şəhərə daha yaxın ərazilərdə əlavə kredit yükü olmadan münasib mənzil əldə edə bilər. Belə olan halda, ipotekaya müraciət etmək onun üçün cəlbedici görünmür.
Yəni əsas problem ondan ibarətdir ki, ipoteka fondu tərəfindən ayrılan vəsaitlə bazarda satılan ipotekaya yararlı mənzillərin qiymətləri arasında böyük fərq mövcuddur. Buna görə də vətəndaşların ipotekaya marağı azalır.
Hazırda maksimum 150 min manat məbləğində kreditlə ikiotaqlı, normal şəraitə malik və ipotekaya yararlı mənzil tapmaq çox çətindir. Ən yaxşı halda Günəşli, Əhmədli, Xırdalan və buna bənzər ərazilərdə müəyyən variantlar tapmaq mümkündür. Lakin bu seçimlər də əksər vətəndaşlar üçün kifayət qədər cəlbedici hesab edilmir.
Məncə, problemin həlli üçün ya ipoteka məbləği artırılmalı, məsələn 200–250 min manat səviyyəsinə qaldırılmalı, ya da kreditin müddəti uzadılmalıdır. Məsələn, 25 il əvəzinə 35 il müddətinə verilən ipoteka kreditləri aylıq ödənişlərin azalmasına və vətəndaşların daha rahat mənzil əldə etməsinə şərait yarada bilər.
Ən optimal variant isə həm kredit məbləğinin artırılması, həm də müddətin uzadılmasıdır. Bu halda vətəndaşların həm daha yaxşı mənzil seçmək imkanı olar, həm də aylıq ödəniş yükü daha məqbul səviyyədə qalar.
Nəticə etibarilə, hazırda daşınmaz əmlak bazarındakı qiymətlərlə ipoteka fondunun ayırdığı maksimum məbləğ arasında ciddi fərq mövcuddur. Məhz bu səbəbdən vətəndaşlar ipoteka ilə mənzil almağa əvvəlki illərlə müqayisədə daha az maraq göstərirlər. Çünki bazarda 150 min manata onların ehtiyaclarına cavab verən mənzil tapmaq olduqca çətindir”.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB
