Qubadlı: Səfərdən Böyük Qayıdışa

Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində bu gün müşahidə olunan genişmiqyaslı quruculuq prosesi Böyük Qələbənin məntiqi davamıdır. Qubadlı da bu prosesin ən mühüm ünvanlarından biridir. 25 oktyabr 2020-ci ildə azadlığına qovuşan Qubadlı bu gün artıq yalnız keçmişin yaralarını sağaldan şəhər deyil, gələcəyə hesablanmış yeni inkişaf modelinin formalaşdığı məkan kimi diqqət çəkir.

Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu əsas məqsəd işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasını yalnız dağıdılmış tikililərin yenilənməsi kimi deyil, kompleks və uzunmüddətli inkişaf strategiyası kimi həyata keçirməkdir. Qubadlının timsalında bu yanaşmanı aydın şəkildə görmək mümkündür.
İşğaldan əvvəl 38 mindən çox əhalinin yaşadığı Qubadlı rayonunun yenidən məskunlaşdırılması və burada müasir həyatın bərpası mərhələli şəkildə həyata keçirilir. Bunun üçün ilk növbədə möhkəm infrastrukturun yaradılması vacibdir. Elektrik enerjisi, yollar, yaşayış məhəllələri, sosial obyektlər və digər infrastruktur layihələri Qubadlının gələcək inkişafının təməlini formalaşdırır.
2021-ci il oktyabrın 25-də “Qubadlı” 110/35/10 kV-luq yarımstansiyasının istifadəyə verilməsi bu baxımdan mühüm hadisə idi. Yarımstansiyanın yaradılması Qubadlının dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təmin olunmasına imkan verdi. Eyni zamanda, 76 kilometr uzunluğunda yüksək gərginlikli elektrik verilişi xətlərinin çəkilməsi rayonun Azərbaycanın ümumi enerji sisteminə inteqrasiyasını təmin etdi. Bu layihənin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də enerji infrastrukturu ilə yanaşı, fiber-optik rabitə imkanlarının yaradılmasıdır.
Beləliklə, Qubadlıya çəkilən xətt yalnız elektrik enerjisi xətti deyil, həm də müasir rəqəmsal imkanlara açılan bir yol oldu. Bu, yeni Qubadlının hansı prinsiplərlə qurulduğunu göstərir: burada məqsəd keçmişi sadəcə bərpa etmək deyil, daha müasir, texnoloji və dayanıqlı yaşayış mühiti yaratmaqdır.
Qubadlı şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planın təsdiq edilməsi də bu strateji yanaşmanın göstəricisidir. Proqnozlara əsasən, gələcəkdə rayonda 47 mindən çox insanın məskunlaşması gözlənilir. Bu isə Qubadlının sadəcə yenidən qurulan yaşayış məntəqəsi deyil, uzunmüddətli inkişaf perspektivləri müəyyənləşdirilmiş regional mərkəz kimi formalaşacağını göstərir.
Şəhərdə ilk yaşayış məhəlləsinin inşasına başlanılması bu prosesin ən mühüm mərhələlərindəndir. 3,34 hektar ərazidə 21 yaşayış binasının və 176 mənzilin inşası nəzərdə tutulur. Bu rəqəmlər ilk baxışdan tikinti göstəriciləri kimi görünsə də, onların arxasında daha böyük məna dayanır. Hər yeni mənzil Qubadlıya qayıdacaq bir ailə, hər yeni yaşayış binası doğma yurdda yenidən qurulacaq bir həyat deməkdir.
Qubadlının gələcəyi yalnız şəhərlə məhdudlaşmır. Rayonun kəndlərinin bərpası da Böyük Qayıdış siyasətinin mühüm istiqamətidir. Mahruzlu və Zilanlı kəndlərində aparılan yenidənqurma işləri bunun konkret nümunəsidir.
Mahruzlu kəndində birinci mərhələdə 190 evin tikintisi və 836 sakinin məskunlaşdırılması nəzərdə tutulur. Zilanlı kəndində isə birinci mərhələdə 159 evin inşası və 772 nəfərin yerləşdirilməsi planlaşdırılır. Gələcəkdə Zilanlıda 630 ailənin, ümumilikdə 2520 nəfərin yaşaması nəzərdə tutulur.
Bu layihələrin əhəmiyyəti ondadır ki, burada kənd yalnız evlərin toplusu kimi qurulmur. Məqsəd insanların rahat və təhlükəsiz yaşaya biləcəyi, sosial və iqtisadi imkanlara çıxış əldə edə biləcəyi müasir yaşayış məkanları yaratmaqdır.
İnfrastrukturun inkişafı da Qubadlının gələcək iqtisadi fəallığının əsas şərtlərindəndir. Qubadlı-Eyvazlı avtomobil yolunun tikintisi rayonun kəndləri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi, əhalinin və təsərrüfat subyektlərinin nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Yeni Qubadlı-Laçın avtomobil yolunun layihələndirilməsi və tikintisi də rayonun daha geniş nəqliyyat şəbəkəsinə inteqrasiyasını gücləndirəcək.
Qubadlıda həyata keçirilən layihələrə Prezident İlham Əliyevin mütəmadi səfərləri də xüsusi siyasi və mənəvi məna verir. 2020-ci ilin dekabrında şəhərdə Azərbaycan bayrağının ucaldılması ilə başlayan yeni mərhələ sonrakı illərdə yol, enerji, yaşayış, təhsil, səhiyyə və digər infrastruktur layihələrinin təməlqoyma və açılış mərasimləri ilə davam edib.
Xüsusilə 2023-cü ildə Qubadlı şəhərində yaşayış məhəlləsi, inzibati bina, 600 şagird yerlik məktəb və 91 yataqlıq Mərkəzi Xəstəxana üçün təməlqoyma mərasimlərinin keçirilməsi şəhərin gələcək həyatının bütün əsas istiqamətlərinin paralel şəkildə qurulduğunu göstərir. Xanlıq, Mahruzlu və Zilanlı kəndlərində aparılan tikinti işləri də Böyük Qayıdışın coğrafiyasını genişləndirir.
Qubadlının inkişafında iqtisadi potensialın bərpası da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rayonun geniş kənd təsərrüfatı imkanları, münbit düzləri, meşə ehtiyatları, təbii sərvətləri və əlverişli coğrafi mövqeyi gələcəkdə müxtəlif iqtisadi fəaliyyət sahələrinin inkişafına imkan yarada bilər. Burada əsas məqsəd insanların yalnız yaşayışla təmin olunması deyil, onların məşğulluq və sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsidir.
Qubadlıda yeni inkişaf tarixinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri də budur ki, quruculuq prosesi gələcəyə hesablanıb. 2040-cı ilədək inkişaf planının mövcudluğu bunu təsdiq edir. Deməli, dövlət Qubadlının bugünkü deyil, onilliklər sonrakı simasını da indidən müəyyənləşdirir.
Bu baxımdan Qubadlı Böyük Qayıdışın mahiyyətini əks etdirən mühüm nümunələrdən biridir. İşğal illərində dağıdılan şəhər və kəndlər indi yenidən qurulur, yollar çəkilir, enerji və kommunikasiya infrastrukturu yaradılır, məktəb və xəstəxanalar inşa olunur, yaşayış məhəllələri salınır.
Ən əsası isə Qubadlıya həyat qayıdır.
Qubadlı artıq keçmişin dağıntıları ilə deyil, gələcəyin quruculuğu ilə xarakterizə olunur. 25 oktyabr şəhərin azadlıq tarixidirsə, qarşıdakı illər onun inkişaf və dirçəliş tarixini yazacaq.
Bu gün Qubadlıda aparılan hər bir tikinti, çəkilən hər bir yol, salınan hər bir yaşayış məhəlləsi Azərbaycan dövlətinin Zəfərdən sonra qarşıya qoyduğu böyük məqsədin — doğma torpaqlara təhlükəsiz, ləyaqətli və davamlı qayıdışın — konkret ifadəsidir.
Qubadlı öz sahiblərinə qayıtdı. İndi isə Qubadlı öz gələcəyini qurur. Bu gələcəyin əsasında isə Zəfər, dövlət iradəsi, quruculuq əzmi və Böyük Qayıdış dayanır.