"Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində yeni mərhələ: “strateji tərəfdaşlıq, amma milli maraqlar əsasında” - POLİTOLOQ
Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində yeni mərhələnin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, münasibətlər artıq yalnız siyasi-diplomatik gündəmlə ölçülmür. Son dövrdə müəyyən gərginliklər və fikir ayrılıqları olsa da, Bakı ilə Moskvanın bir-birinə ehtiyacı olan kifayət qədər geniş praktiki əməkdaşlıq sahələri qalır. 2026-cı ilin iyulunda Ceyhun Bayramovla Sergey Lavrovun görüşündə də siyasi, iqtisadi-ticarət, nəqliyyat, humanitar və regional təhlükəsizlik məsələlərinin birlikdə müzakirə edilməsi bunu göstərir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov deyib.
.jpg)
Onun sözlərinə görə, məncə, burada beş əsas prioritet ön plana çıxır: "Birincisi, nəqliyyat və tranzit. Azərbaycan üçün Rusiya ilə əməkdaşlığın ən perspektivli istiqamətlərindən biri Şimal-Cənub dəhlizidir. Bu, artıq sadəcə iki ölkənin münasibəti deyil, Azərbaycanın Şimali Avropa ilə Cənubi Asiya arasında mühüm logistika halqasına çevrilməsi məsələsidir. 2026-cı ilin ilk altı ayında Azərbaycan ərazisindən Şimal-Cənub dəhlizi üzrə 4,56 milyon ton yük daşınıb. Buna görə Bakı üçün əsas hədəf Rusiya ilə siyasi fikir ayrılıqlarından asılı olmayaraq bu marşrutun fasiləsiz və kommersiya baxımından səmərəli işləməsidir.
İkincisi, ticarət və investisiya. Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində iqtisadi gündəm siyasi münasibətlərin sabitləşdirici dayaqlarından birinə çevrilə bilər. Mövcud hökumətlərarası mexanizmlər sənaye, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, energetika və innovasiyaları əhatə edir. Burada Azərbaycanın marağı Rusiya bazarına çıxışı qorumaqla yanaşı, münasibətləri yalnız xammal və ənənəvi ticarət modeli üzərində saxlamamaq, birgə istehsal və investisiya layihələrini artırmaqdır.
Üçüncüsü, regional təhlükəsizlik və Cənubi Qafqazdakı yeni reallıqlar. Azərbaycanın əsas prinsipi burada çox sadə olmalıdır: Rusiya ilə münasibətlər əməkdaşlıq müstəvisində saxlanılır, amma Azərbaycanın suverenliyi və müstəqil xarici siyasət kursu müzakirə predmeti deyil. Eyni zamanda Moskva da qəbul etməlidir ki, Cənubi Qafqazda əvvəlki geosiyasi düzən artıq yoxdur. Azərbaycan Qarabağ məsələsini həll edib və regionda yeni nəqliyyat, təhlükəsizlik və iqtisadi arxitektura formalaşır.
Dördüncüsü, humanitar və insanlararası əlaqələr. Bu istiqamət bəzən siyasi gündəmin kölgəsində qalır, amma kifayət qədər mühümdür. Təhsil, mədəniyyət, diaspor, turizm, media və regionlararası əlaqələr iki ölkə arasında uzunmüddətli münasibətlərin sosial bazasını qoruyur. Rusiya Federasiyasının təxminən 80 subyekti Azərbaycanla müxtəlif formalarda əməkdaşlıq edir və bu əlaqələrin 30 ildən artıq tarixinin olması ciddi resursdur.
Beşincisi, münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət və həssas məsələlərin institusional dialoqla həlli. Əslində indiki mərhələnin ən vacib prioriteti budur. Çünki iqtisadi layihələri inkişaf etdirmək asandır, amma siyasi etimad zədələndikdə həmin layihələrin üzərində də kölgə yaranır. Bakı-Moskva münasibətlərində bundan sonra əsas xətt “heç bir problem yoxdur” yanaşması yox, “problemlər var, amma onları dövlətlərarası dialoqla həll edirik” modeli olmalıdır.
Burada bir mühüm məqam da var. Rusiya özü də hazırda daha geniş geosiyasi dəyişikliklərin içərisindədir. Moskva Vaşinqtonla Ukrayna məsələsində yeni danışıqlar kanallarını bərpa etməyə çalışır və bu, Rusiyanın xarici siyasətində müxtəlif istiqamətlər üzrə daha çevik manevrlər etməsinə səbəb ola bilər. ([Reuters][4]) Azərbaycan isə belə bir şəraitdə öz münasibətlərini hansısa blok qarşıdurmasına bağlamadan, konkret milli maraqlar üzərində qurmaqda maraqlıdır.
Ona görə mən Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin gələcək formulunu “strateji tərəfdaşlıq, amma milli maraqlar əsasında” kimi xarakterizə edərdim. 2022-ci il Müttəfiq Qarşılıqlı Fəaliyyət haqqında Bəyannamədə də iqtisadiyyat, tranzit, enerji, investisiya, bankçılıq və Şimal-Cənub dəhlizi kimi konkret sahələr üzrə geniş əməkdaşlıq çərçivəsi müəyyənləşdirilib.
Əsas məsələ bundan sonra münasibətlərin keçmişin siyasi stereotipləri ilə deyil, yeni regional reallıqların diktə etdiyi praqmatik gündəmlə idarə olunmasıdır. Azərbaycan Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirə bilər, amma bunu digər tərəfdaşları ilə münasibətlərinin alternativi kimi yox, çoxvektorlu xarici siyasətinin bir hissəsi kimi həyata keçirəcək. Bakı üçün ən düzgün xətt də məhz budur: Rusiya ilə münasibətləri qorumaq, iqtisadi və tranzit imkanlarını genişləndirmək, siyasi dialoqu açıq saxlamaq və Azərbaycanın müstəqil qərarvermə hüququnu qəti şəkildə qorumaq".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
