Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində yeni tarixi mərhələ: dostluq, qardaşlıq və strateji tərəfdaşlığın yüksəlişi

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində yeni tarixi mərhələ: dostluq, qardaşlıq və strateji tərəfdaşlığın yüksəlişi23 avqust 2026-cı il Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərinin tarixində xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biri kimi yadda qaldı. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistan Respublikasına dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında yüksək səviyyəli siyasi dialoqun, qarşılıqlı etimadın və strateji əməkdaşlığın növbəti nümayişinə çevrildi.

Daşkənddə keçirilən görüşlər və tədbirlər göstərdi ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri artıq yalnız ənənəvi dostluq və qardaşlıq əlaqələri ilə məhdudlaşmır. Siyasi, iqtisadi, investisiya, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət və digər sahələri əhatə edən çoxşaxəli əməkdaşlıq yeni məzmun qazanır. Səfər çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan prezidentlərinin qarşılıqlı dövlət təltifləri, sənədlərin imzalanması, birgə layihələrin açılışı və yeni təşəbbüslərin təməlqoyması bu münasibətlərin konkret nəticələr üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirdi.

.
Dövlət səfəri yüksək siyasi əhəmiyyət daşıdı
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri yüksək səviyyəli rəsmi qarşılanma mərasimi ilə başladı. Azərbaycan dövlət başçısını və birinci xanım Mehriban Əliyevanı Daşkənddə Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev və xanımı Ziroatxon Mirziyoyeva qarşıladılar. Bu, iki ölkə rəhbərləri arasında formalaşmış yüksək səviyyəli siyasi münasibətlərin növbəti göstəricisi idi.

Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında təkbətək görüş keçirildi, daha sonra Azərbaycan-Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası baş tutdu. Bu format iki ölkə arasında strateji məsələlərin müzakirəsi, qəbul edilən qərarların icrasının əlaqələndirilməsi və gələcək əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm mexanizmdir.

Bu gün Azərbaycan və Özbəkistanı birləşdirən əsas amillərdən biri liderlər arasında mövcud olan qarşılıqlı etimaddır. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyevin siyasi iradəsi nəticəsində iki ölkə arasındakı münasibətlər son illərdə dinamik şəkildə inkişaf edib və yeni əməkdaşlıq sahələri ilə zənginləşib.

Şavkat Mirziyoyevə "Heydər Əliyev" ordeni
23 avqust səfərinin ən mühüm hadisələrindən biri Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycanın ali dövlət təltiflərindən biri olan "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilməsi oldu.
Azərbaycan Prezidentinin sərəncamına əsasən, Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik əlaqələrinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə bu yüksək ordenə layiq görülüb.
Bu təltifin siyasi və mənəvi əhəmiyyəti böyükdür. Çünki "Heydər Əliyev" ordeninin Özbəkistan Prezidentinə təqdim olunması iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafında göstərilən xidmətlərin Azərbaycan dövləti tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir.

Eyni zamanda bu hadisə Azərbaycan xalqının Özbəkistan xalqına olan qardaşlıq münasibətlərinin də simvolik ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin türk dünyasının birliyi, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələrinin inkişafı istiqamətində həyata keçirdiyi siyasət bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən yeni mərhələdə davam etdirilir.

Qarşılıqlı dövlət təltifləri dostluğun rəmzinə çevrildi

Daşkənddə keçirilən təltifolunma mərasimi qarşılıqlı hörmət və ehtiramın daha bir nümunəsini ortaya qoydu.
Prezident Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan Prezidentinə Özbəkistanın ali dərəcəli "Dostluq" ordenini, Prezident İlham Əliyev isə Özbəkistan dövlət başçısına "Heydər Əliyev" ordenini təqdim etdi.
Bu qarşılıqlı təltiflər iki ölkə liderlərinin münasibətlərinin şəxsi diplomatik əlaqələr səviyyəsindən daha geniş məna daşıdığını göstərir. Burada söhbət Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlığının dövlət siyasətində öz əksini tapmasından gedir.

"Əbədi dostluq" - münasibətlərin gələcəyə hesablanmış hüquqi əsası
Səfərin mühüm nəticələrindən biri Azərbaycan və Özbəkistan arasında imzalanan sənədlər oldu. Prezidentlərin iştirakı ilə keçirilən mərasimdə iki ölkə arasında müxtəlif istiqamətləri əhatə edən sənədlərin imzalanması və mübadiləsi həyata keçirildi.

Bu sənədlər arasında "Əbədi dostluq haqqında Müqavilə" xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Belə bir sənəd iki ölkə arasında mövcud münasibətlərin uzunmüddətli perspektiv üçün möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.
"Əbədi dostluq" anlayışının dövlətlərarası münasibətlərin hüquqi-siyasi müstəvisində təsbit olunması Azərbaycan və Özbəkistan əlaqələrinin tarixi xarakterini nümayiş etdirir. İki xalqın ortaq türk kökləri, tarixi-mədəni bağları və qarşılıqlı hörmət üzərində qurulan münasibətlər bu gün müasir dövlətlərarası əməkdaşlığın möhkəm bazasına çevrilib.

İqtisadi əməkdaşlıq yeni imkanlar yaradır
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin ən sürətlə inkişaf edən istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlıqdır.
Səfər çərçivəsində Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi bir sıra layihələrin açılışı və yeni layihələrin təməlqoyma mərasimləri keçirildi. "Davr Bank"da Azərbaycan Beynəlxalq Bankının iştirakı, "Matanat-A" şirkətinin gips zavodu və "Landau" adına STEAM məktəblərinin açılışı həyata keçirildi. Eyni zamanda SOCAR-ın yeni yanacaqdoldurma məntəqələri, "Sea Breeze Uzbekistan", "Baku City", gümüş tərkibli filizin emalı üzrə zənginləşdirmə fabrikinin və meyvə bağlarının layihələrinin təməli qoyuldu.Bu layihələrin coğrafiyasının və sahələrinin müxtəlifliyi Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi əlaqələrinin nə qədər geniş spektri əhatə etdiyini göstərir.

Burada əsas məqam ondan ibarətdir ki, iqtisadi münasibətlər yalnız ticarət dövriyyəsinin artırılması ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda istehsal, maliyyə, təhsil, enerji, tikinti, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə layihələr həyata keçirməsi iqtisadi tərəfdaşlığın daha dərin mərhələyə keçdiyini göstərir.
Bakıda Özbəkistan Ticarət Evi - iqtisadi əlaqələrin mühüm platforması
Azərbaycan-Özbəkistan iqtisadi əlaqələrinin inkişafında Bakıda fəaliyyət göstərən Özbəkistan Ticarət Evi də mühüm rol oynayır.

Ticarət Evi iki ölkənin sahibkarları arasında birbaşa əlaqələrin qurulmasına, Özbəkistanda istehsal olunan məhsulların Azərbaycan bazarında tanıdılmasına və qarşılıqlı ixrac imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edən mühüm platformadır.

Bu cür ticarət məkanlarının fəaliyyəti dövlətlərarası münasibətlərin biznes səviyyəsində də möhkəmlənməsinə imkan yaradır. Sahibkarların bir-birinin bazarlarını daha yaxından tanıması, məhsul və xidmətlərin təqdim edilməsi, yeni tərəfdaşların tapılması və birgə layihələrin formalaşdırılması iqtisadi münasibətlərin davamlı inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.

Beləliklə, Bakıdakı Özbəkistan Ticarət Evi yalnız məhsulların təqdim olunduğu məkan deyil, eyni zamanda Azərbaycan-Özbəkistan biznes əməkdaşlığının genişlənməsinə xidmət edən iqtisadi körpüdür.

Nəqliyyat və logistika əməkdaşlığı
Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın strateji istiqamətlərindən biri də nəqliyyat və logistika sahəsidir.
Azərbaycanın Xəzər dənizi üzərindən Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən nəqliyyat imkanları, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri olması iki ölkə arasında tranzit əməkdaşlığı üçün geniş perspektivlər yaradır.

Orta Dəhlizin inkişafı, Xəzər üzərindən yükdaşımaların artırılması və nəqliyyat infrastrukturlarının təkmilləşdirilməsi Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi maraqlarının uzlaşdığı mühüm sahələrdəndir.
Bu istiqamətdə əməkdaşlığın genişlənməsi təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropa arasında iqtisadi əlaqələrin güclənməsinə töhfə verə bilər.

Təhsil və humanitar əlaqələrə xüsusi diqqət
Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də təhsil və humanitar əməkdaşlıqdır.
23 avqustda Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılış mərasimində iştirak etdilər. Bu layihə Azərbaycan mədəniyyətinin və ədəbiyyatının Özbəkistanda təbliği baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Nizami Gəncəvi kimi böyük Azərbaycan mütəfəkkirinin adını daşıyan təhsil ocağının yaradılması iki ölkənin ortaq türk-mədəni irsinin yeni nəsillərə çatdırılması baxımından mühüm addımdır.
Bu cür layihələr göstərir ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın məqsədi yalnız iqtisadi və siyasi maraqlarla məhdudlaşmır. Xalqlar arasında mədəni bağların daha da möhkəmləndirilməsi uzunmüddətli dostluğun əsas dayaqlarından biridir.

Yeni Daşkənd və "Azərbaycan" parkı
Prezident İlham Əliyevin səfəri çərçivəsində Özbəkistanın ən böyük şəhərsalma layihələrindən biri olan "Yeni Daşkənd"lə tanış olması da diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Layihə iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, təhsil, ekologiya və rəqəmsal texnologiyaları vahid şəhərsalma modelində birləşdirir.
Daha sonra Yeni Daşkənd şəhərində "Azərbaycan" parkının təməli qoyuldu. Parkda Azərbaycanın zəngin tarixi, mədəniyyəti və ənənələrini əks etdirən ictimai məkan yaradılacaq.

Bu layihənin xüsusi simvolik mənası var. Bakıda "Özbəkistan" parkının, Yeni Daşkənddə isə "Azərbaycan" parkının yaradılması iki xalqın qarşılıqlı dostluğunun və mədəni yaxınlığının şəhər məkanında ifadəsidir.
Bu, gələcək nəsillərə ünvanlanan mühüm mesajdır: Azərbaycan və Özbəkistan yalnız bu gün əməkdaşlıq edən iki dövlət deyil, tarixi və mədəni bağları gələcəyə daşıyan iki qardaş xalqdır.

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin regional əhəmiyyəti
İki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı yalnız ikitərəfli əlaqələr baxımından deyil, regionun geosiyasi və iqtisadi mənzərəsi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyada mühüm mövqeyə malikdir. Bu iki ölkənin siyasi və iqtisadi əməkdaşlığının güclənməsi Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında yeni bağlantıların yaranmasına şərait yaradır.

İqtisadi layihələr, nəqliyyat dəhlizləri, enerji əməkdaşlığı, rəqəmsal transformasiya, təhsil və mədəniyyət sahələrində birgə təşəbbüslər regional inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir.

Tarixi dostluqdan gələcəyin strateji tərəfdaşlığına

Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarını birləşdirən münasibətlərin kökləri çox qədim tarixə gedib çıxır. Ortaq türk mənşəyi, dil və mədəniyyət yaxınlığı, tarixi ticarət və mədəni əlaqələr bu münasibətlərin mənəvi əsasını təşkil edir.
Müasir dövrdə isə bu tarixi bağlar dövlətlərarası strateji əməkdaşlıqla tamamlanır. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyevin siyasi iradəsi iki ölkə arasındakı əlaqələrin yeni mərhələyə yüksəlməsinə mühüm təkan verib.
23 avqust 2026-cı ildə keçirilən dövlət səfəri bunun bariz nümunəsi oldu. Qarşılıqlı təltiflər, yeni sənədlərin imzalanması, investisiya və istehsal layihələri, təhsil və mədəniyyət təşəbbüsləri, "Azərbaycan" parkının təməli və "Yeni Daşkənd" layihəsi ilə tanışlıq səfərin genişmiqyaslı gündəliyini ortaya qoydu.

23 avqust 2026-cı il Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində yeni mərhələnin mühüm səhifələrindən biri kimi tarixə düşdü.Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri iki ölkə arasında dostluq, qardaşlıq və qarşılıqlı etimadın nə qədər möhkəm olduğunu bir daha göstərdi. Şavkat Mirziyoyevin "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif olunması, Azərbaycan Prezidentinin "Dostluq" ordeninə layiq görülməsi qarşılıqlı hörmətin və siyasi etimadın yüksək ifadəsi oldu.
İmzalanan sənədlər, o cümlədən dostluq münasibətlərinin uzunmüddətli perspektivini möhkəmləndirən razılaşmalar, iqtisadi layihələr, Bakıdakı Özbəkistan Ticarət Evinin yaratdığı biznes imkanları, Özbəkistanda Azərbaycan sərmayəsi ilə həyata keçirilən layihələr və humanitar təşəbbüslər münasibətlərin real nəticələr üzərində inkişaf etdiyini göstərir.
Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri siyasi iradə, iqtisadi maraqlar, tarixi-mədəni yaxınlıq və xalqlar arasında səmimi dostluq üzərində qurulan nümunəvi tərəfdaşlıq modelidir.

Bakıda Özbəkistan, Yeni Daşkənddə Azərbaycan izlərinin yaradılması isə bu qardaşlığın ən gözəl simvollarından biridir. Bu münasibətlərin gələcəkdə daha da möhkəmlənməsi və yeni sahələri əhatə etməsi üçün siyasi zəmin, qarşılıqlı etimad və möhkəm iradə artıq formalaşıb. Azərbaycanın və Özbəkistanın ortaq hədəfi isə bu tarixi dostluğu gələcək nəsillərə daha güclü, daha zəngin və daha möhkəm şəkildə çatdırmaqdır.

David Seliverstov
"Magen David Azerbaijan" insan hüquqlarının müdafiəsi və xeyriyyəçilik cəmiyyətinin sədri