"Sənədsiz və sənədli evlərə qaz verilməsi təşəbbüsü həm sosial, həm fiskal, həm də institusional müstəvidə kompleks nəticələr doğura biləcək qərardır. Bu cür addımlar qısamüddətli sosial rahatlama effekti yaratsa da, uzunmüddətli struktur təsirləri diqqətlə hesablanmalıdır". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında iqtisadçı ekspert Asif İbrahimov deyib.
Onun sözlərinə görə, qaz təchizatı əsas kommunal xidmətlərdən biridir və onun əlçatanlığı birbaşa həyat keyfiyyətinə təsir göstərir. Xüsusilə sənədsiz tikililərdə yaşayan ailələr adətən aşağı və orta gəlirli təbəqəyə aiddir. Onların alternativ enerji mənbələrindən – elektrik qızdırıcıları, maye yanacaq və s. – istifadəsi həm baha başa gəlir, həm də təhlükəsizlik riskləri yaradır. Bu baxımdan qazlaşdırma sosial rifahın artması, enerji xərclərinin azalması və sosial bərabərliyin gücləndirilməsi baxımından müsbət nəticə verə bilər. Lakin iqtisadi sistem yalnız sosial effektlərlə ölçülmür. Əgər sənədsiz tikililərə infrastruktur xidmətləri rəsmi status olmadan təqdim edilərsə, bu, bazara yanlış siqnal ötürə bilər. Yəni “öncə tik, sonra dövlət təmin edəcək” psixologiyası formalaşa bilər. Bu isə kölgə iqtisadiyyatını və qeyri-rəsmi tikinti sektorunu stimullaşdırmaq riski yaradır. Nəticədə torpaq münasibətlərində və şəhərsalma prosesində nizam-intizam zəifləyə bilər.
Dövlət büdcəsi baxımından məsələ daha həssasdır. Qazlaşdırma infrastrukturu – boru xətləri, paylayıcı şəbəkə, texniki təhlükəsizlik tədbirləri – ciddi kapital qoyuluşu tələb edir. Əgər bu tikililərin bir qismi gələcəkdə söküntü və ya yenidənqurma planına daxildirsə, həmin investisiyalar iqtisadi səmərəlilik baxımından sual doğura bilər. Yəni dövlət əvvəlcə qeyri-rəsmi ərazini qazlaşdırır, sonra isə urbanizasiya planı çərçivəsində həmin ərazini ləğv edir. Bu isə ikiqat xərc deməkdir. Digər tərəfdən, qazın rəsmi müqavilə əsasında verilməsi müəyyən mənada kölgə seqmentinin leqallaşdırılması istiqamətində keçid mexanizmi kimi də istifadə oluna bilər. Əgər qazlaşdırma prosesi paralel olaraq qeydiyyat, reyestr və vergitutma mexanizmləri ilə müşayiət olunarsa, dövlət üçün yeni fiskal baza formalaşa bilər. Bu halda qərar təkcə sosial addım deyil, həm də institusional inteqrasiya alətinə çevrilə bilər. Uzunmüddətli şəhərsalma siyasəti baxımından əsas sual budur: dövlət prioritet olaraq planlı inkişaf modelini seçir, yoxsa faktiki vəziyyəti rəsmiləşdirərək adaptiv siyasət yürüdür? Əgər sənədsiz tikililər geniş coğrafiyanı əhatə edirsə və sosial risk yüksəkdirsə, mərhələli leqallaşdırma və paralel infrastruktur təminatı daha rasional yanaşma ola bilər. Lakin bu, mütləq şəkildə gələcəkdə qeyri-qanuni tikintilərə qarşı sərt nəzarət mexanizmləri ilə müşayiət edilməlidir.
Sənədsiz evlərə qaz verilməsi qərarı nə tam müsbət, nə də tam mənfi qiymətləndirilə bilər. Bu, tətbiq mexanizmindən asılı olan hibrid iqtisadi qərardır. Əgər proses sosial ədalət, fiskal intizam və şəhərsalma strategiyası ilə uzlaşdırılarsa, müsbət nəticə verə bilər. Əks halda isə qısamüddətli sosial rahatlama uzunmüddətli struktur problemləri dərinləşdirə bilər".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "Mehdiyevin Rusiyada Zəng Etdiyi Şəxs - Məlum Oldu!")
.jpg "Vətən Xainləri Bəlli Oldu! - ŞOK ETİRAF!")
.jpg "Dövlət çevrilişinə cəhddə kimlərin adı var -TAM SİYAHI")
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB