Elm adamları dağıdıcı "işğal"agörə həyəcan təbili çalır
Qlobal istiləşmə səbəbindən artan "çəyirtkə epidemiyaları" qlobal ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edir. Vunu sinqapurlu və Çin alimləri Xinyue Liu, Dongxiao Zhang və Xiaogang He "Science Advances" elmi jurnalı üçün məqalədə bildiriblər.
Nəşr qeyd edir ki, “İqlim istiləşməsi "çəyirtkə epidemiyaları"nın geniş yayılmasına gətirib çıxaracaq və çəyirtkə ilə mübarizənin qlobal koordinasiyasına yeni problemlər təqdim edəcək”. Orta temperaturun artması və yağıntıların artması işğal üçün atipik ərazilərdə zərərvericilər üçün əlverişli şərait yaradacaq və Afrika və Cənubi Asiyada ənənəvi “qaynar nöqtələr”də vəziyyəti daha da pisləşdirəcək. Araşdırmada deyilir ki, karbon emissiyaları ilə aktiv mübarizə aparılsa belə, zərərvericinin əhatə dairəsi genişlənməyə davam edəcək.
Üstəlik, böcəklər getdikcə eyni anda bir neçə uzaq ölkəyə, məsələn, Hindistan və Mərakeşə "hücum edir". Bu cür sinxron işğallar bütün dünya üçün böyük təhlükə yaradır. "Afrika və Cənubi Asiya dünya üçün vacib çörək səbətləri olduğundan, eyni vaxtda çəyirtkə epidemiyası qlobal ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edən ciddi məhsul itkilərinə səbəb ola bilər" deyə alimlər xəbərdarlıq edirlər.
Araşdırma göstərir ki, səhra çəyirtkəsi - Schistocerca gregaria müntəzəm olaraq Afrika, Yaxın Şərq və Cənubi Asiyanın müxtəlif bölgələrində kənd təsərrüfatına ziyan vurur. Təxminən bir kvadrat kilometrlik bir sürü 80 milyon həşərat ehtiva edir və bir gündə 35 min insanı qidalandırmaq üçün kifayət qədər məhsul yeməyə qadirdir. Hidroiqlim şəraiti səhra çəyirtkələrinin həyatında böyük rol oynayır: onların yumurtaları orta rütubətə, uçuş əzələlərinin isə kifayət qədər istiləşməyə ehtiyacı var, alimlər izah ediblər.
2023-cü ilin yayında çəyirtkələr Rusiyanın cənub bölgələrini vurub. İyun ayında Volqoqrad vilayəti və Dağıstan italyan çəyirtkəsi ilə qarşılaşıb, avqustda isə həşəratlar Həştərxan vilayətinə və Krasnodar vilayətinə hücum ediblər. Rusiyada çəyirtkə epidemiyasının artması iqlim dəyişikliyi ilə də əlaqələndirilib.
AYSEL
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB