Orbanın “milli kart” inadı – BAXIŞ BUCAĞI

Macarıstan Rusiya və Belarus vətəndaşları üçün viza sadələşdirilməsini ləğv etməkdən imtina edib

Macarıstan Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri Peter Szijyarto Rusiya Federasiyası və Belarus vətəndaşları üçün viza rejiminin dəyişdirilməsi ilə bağlı ölkəsinin hökumətinə qarşı iddiaları rədd edib. Szijyartonun sözlərindən belə çıxır ki, Aİ rəhbərliyi nə qədər israr etsə də, onlara sadələşdirilmiş prosedura uyğun olaraq Macarıstanda yaşamaq icazəsi verilməyə davam edəcək. Baş nazir Viktor Orbanın inadkarlığı Brüssellə növbəti sövdələşmənin başlanğıcı ola bilər. Əks halda, Macarıstan Aİ-nin təzyiqinə tab gətirməli olacaq. Səkkiz Şengen ölkəsi yeni qaydalara əsasən Macarıstanda yaşamaq icazəsi olan rusların Avropada sərbəst hərəkət etməsinə mane olacaqları ilə hədələyir.

Avqustun 19-da Macarıstana Avropanın daxili işlər üzrə komissarı Ylva Yohanssona cavab vermək üçün ayrılmış müddət başa çatır. Avqustun 1-də Yohansson Macarıstan hökumətinə məktub göndərib. Avropa komissarı hökumətin 9 iyul tarixindən etibarən Milli Kart proqramını Rusiya Federasiyası və Belarusiya vətəndaşlarına şamil etmək qərarının Şengen qaydalarına necə aid olduğunu aydınlaşdırmağı təklif edir. Proqram ölkəyə qeyri-ixtisaslı işçi qüvvəsinin cəlb edilməsi üçün nəzərdə tutulub və Aİ-də çoxlarının nöqteyi-nəzərindən Rusiyaya qəbuledilməz güzəşt kimi görünən müddəaları ehtiva edir. Xüsusilə “Milli Kart” ixtisasından asılı olmayaraq, Macarıstanda işləmək üçün dəvət edilmiş hər kəsə iki illik yaşayış icazəsinin (uzadıla və sonra daimi ilə əvəz edilməsi imkanı ilə) verilməsini nəzərdə tutur. İstər inşaatçı, istər kuryer, istərsə də çiyələk toplayan olmağınızdan asılı olmayaraq, siz qanuni qalma və əlaqədar güzəştlərə arxalana bilərsiniz. Üstəlik, yaşayış icazəsi və onunla birlikdə Şengen ölkələrində hərəkət etmək hüququ, hətta ölkəyə gəldikdən sonra işəgötürəninizi dəyişdirsəniz də itirilmir.

Milli Kart kimi proqramlar bir sıra digər Aİ ölkələrində də mövcuddur. Lakin onlar ən azı uzaq gələcəkdə Avropa Birliyinə daxil olacağı vəd edilən ölkələr üçün nəzərdə tutulub. Macarıstan Brüsselin rəyini soruşmadan öz təsirini Rusiya Federasiyası və Belarusiyaya uzatmaq qərarına gəlib. Bu, Avropa Komissiyasının xoşuna gəlmir. Macarıstan tərəfinin təfərrüatlı arqumentləri Avropa komissarına verilən cavabda öz əksini tapıb və bu cavab alındığı halda hələ də ictimaiyyətə açıqlanmayıb. Bazar günü Szijjártó sosial media vasitəsilə Milli Kart proqramı ilə bağlı qorxuların boşa çıxdığını açıqlayıb. Rusiya kəşfiyyatçıları və sanksiyaya məruz qalan şəxslər ondan Avropaya nüfuz etmək üçün istifadə etməyəcəklər. “Həqiqət budur ki, Rusiya və Belarus vətəndaşlarının Milli Kart proqramına daxil edilməsi Şengen zonası üçün heç bir təhlükəsizlik riski yaratmır, çünki onlar Macarıstana daxil olmaq və qalmaq üçün tələb olunan hərtərəfli nəzarətə tabe olmağa davam edəcəklər. Əksinə bütün bəyanatlar Şimali Avropa və Baltikyanı həmkarlarının, müharibə tərəfi tərəfindən korlanmış xalis yalanlardır”, deyə Szijjarto yazıb.

Belə ki, nazir bu yaxınlarda səkkiz ölkənin: Latviya, Litva, Estoniya, İsveç, Norveç, Danimarka, Finlandiya və İslandiyanın Xarici İşlər, Daxili İşlər və Ədliyyə nazirliklərinin rəhbərlərinin Yohansona göndərdiyi məktuba da cavab verib. O, “Bu qərarın milli hakimiyyət orqanlarının və ya Aİ-nin səlahiyyətinə aid olub-olmamasından asılı olmayaraq” “Milli Kart”ın ruslara və belaruslara uzadılmasından narahatlığını ifadə edir. Nazirlər Johanssona xəbərdarlıq ediblər ki, "Macarıstanın cavabı, ona verdiyiniz qiymətləndirmə və sonrakı hərəkətlər təhlükəsizliyimiz üçün son dərəcə əhəmiyyətli ola bilər". Məktubda Macarıstanın izahatları Şimali Avropa və Baltikyanı ölkələrin bəyənmədiyi təqdirdə nələrin baş verəcəyi göstərilmir. Hələlik mümkün hərəkət kursu yalnız mediada və Avropa Parlamenti üzvlərinin bəyanatlarında mövcuddur. Macarıstanın Şimali Avropa və Baltikyanı ölkələrdə ruslara və belaruslara verdiyi yaşayış icazələri tanınmaya bilər. Prinsipcə, Şengen sazişində müvafiq boşluqlar var. İstənilən əcnəbiyə giriş və qalmaq qadağan edilə bilər. Başqa bir şey də odur ki, ən azından Aİ rəhbərliyində belə radikal addımların qarşısını almaq istərdi. Ümumi viza sahəsi Birləşmiş Avropanın binasının təməl daşıdır. Hətta sərhəd nəzarətinin müvəqqəti bərpası (Aİ-nin bəzi ölkələrinin vaxtaşırı müraciət etdiyi bir şey) Brüsseldə şübhə ilə qarşılanır. Buradan belə çıxır ki, Macarıstanın təhriki ilə onun iştirakçılarının viza məsələsində koordinasiyalı siyasət yürütməsinə əsaslanan Şengen sazişi hücuma məruz qalır.

Avqustun 29-da Brüsseldə keçiriləcək qeyri-rəsmi görüşdə mövcud vəziyyətin Aİ ölkələrinin xarici işlər nazirləri tərəfindən müzakirə ediləcəyi gözlənilir. Szijarto da orada olacaq. Bu görüş Macarıstan hakimiyyətinin əzmkarlığının əslində nə olduğunu aydınlaşdıracaq - Rusiya Federasiyasına şüurlu dəstək jesti və ya tanış hekayənin təkrarı: Macarıstandan bəzi yeni güzəştlər əldə etmək üçün Rusiyaya münasibətdə Macarıstanın "xüsusi mövqeyindən" istifadə etmək. Əgər sonuncu belədirsə, bu o deməkdir ki, tezliklə “Milli Kart”ın əhatə etdiyi ölkələrin siyahısına yenidən baxılacaq. Rusiya və Belarus proqramdan çıxarılacaq.

V.SALAH