Kişilər internetin əsiri oldu - NƏTİCƏLƏR AÇIQLANDI

Türkiyə Statistika Qurumunun məlumatına görə, internetdən istifadə nisbəti kişilərdə 90,9 faiz, qadınlarda isə 83,3 faizdir. SİA Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, onlayn bazarlığın nisbəti kişilər üçün 52,4%, qadınlar üçün isə 46,6% təşkil edir.

Ümumi olaraq isə Türkiyədə internetdən istifadə edən fərdlərin nisbəti yüzdə 87,1, onlayn alış-veriş edənlərin nisbəti isə 49,6-dır. İnternetdən istifadə nisbəti kişilər üçün 90,9 faiz, qadınlar üçün isə 83,3 faiz təşkil edir. Elektron ticarət vasitəsilə alış-verişin nisbəti kişilərdə 52,4 faiz, qadınlarda isə 46,6 faiz təşkil edib.

Türkiyə Statistika Qurumunun (TÜİK) 2023-cü il üçün məişət informasiya texnologiyalarından istifadə sorğusu ilə bağlı məlumatlar açıqlanıb. Sorğunun nəticələrinə görə, 2023-cü ildə evdən internetə çıxışı olanların nisbəti bir əvvələ görə 1,4 bal artaraq yüzdə 95,5 oldu.

2022-ci ildə 16-74 yaş arası insanlar üçün internetdən istifadə nisbəti 85,0 faiz olduğu halda, 2023-cü ildə bu rəqəm 87,1 faizə yüksəlib. 2023-cü ildə cinsə görə internetdən istifadə nisbəti kişilərdə 90,9 faiz, qadınlarda 83,3 faizdir.

Son 12 ayda fiziki şəxslərin rəsmi internet saytlarından və tətbiqlərindən şəxsi məqsədlər üçün istifadə etməsi və dövlət xidmətlərindən yararlananların nisbəti 73,9 faiz təşkil edib. Elektron dövlət xidmətlərindən istifadə məqsədləri arasında rəsmi orqanlar və ya dövlət xidmətləri tərəfindən özü haqqında saxlanılan fərdi məlumatların əldə edilməsi 69,6 faizlə birinci yerdədir. Bunu 51,3 faizlə dövlət qurumlarından və ya dövlət xidmətlərindən qəbula yazılmaq və ya rezervasiya etmək, 48,2 faizlə isə dövlət qurumlarına məxsus internet saytlarından məlumat əldə etmək daha sonra gəlib.

Son 12 ayda internetdən istifadə edən fiziki şəxslər tərəfindən internetdə fərdi istifadə üçün mal və ya xidmətlər alma və ya sifariş (elektron ticarət) etmə nisbəti 2022-ci ildə 46,2 faiz, 2023-cü ildə isə 49,5 faiz təşkil edib. Genderə görə, internet üzərindən mal və ya xidmətlər alma və ya sifariş etmə nisbəti kişilər üçün 52,4 faiz, qadınlar üçün isə 46,6 faiz təşkil edib. Bu nisbət mal və ya xidmətlərin son alınma və ya sifariş verilmə vaxtına görə təhlil edilib və müşahidə olunub ki, fiziki şəxslərin 38,0 faizi son 3 ayda (2023-cü ilin ilk 3 ayı) mal və ya xidmətlər alıb və ya sifariş verib.

2023-cü ilin ilk 3 ayında internet üzərindən sifariş verən şəxslərin 75,5 faizi geyim, ayaqqabı və aksessuarlar alıb. Bunun yüzdə 47,6 ilə restoranlar, fast food şəbəkələri və iaşə şirkətlərindən, yüzdə 37,1 ilə qida məhsulları, yüzdə 32,2 ilə kosmetika, gözəllik və sağlamlıq məhsulları, yüzdə 28,8 ilə təmizlik məhsulları və fərdi qulluq materialları tədarükləri olub.

Bu şəxslər cinslərinə görə araşdırıldığında kişilərin 69,3 faizinin geyim, ayaqqabı və aksessuarlar, 48,9 faizinin restoran, fast food şəbəkələri və ictimai iaşə şirkətlərindən çatdırılma, 37,2 faizinin isə ərzaq məhsulları aldığı məlum olub.

Qadınların 81,7 faizi geyim, ayaqqabı və aksessuarlar, 46,4 faizi kosmetika, gözəllik və sağlamlıq məhsulları, 46,4 faizi isə restoranlar, fast food şəbəkələri və iaşə şirkətlərindən çatdırılma alıb.

2023-cü ilin ilk 3 ayında internet üzərindən mal və ya xidmət alan şəxslər aldıqları onlayn xidmətlərə görə təhlil edildikdə, bu şəxslərin 25,0 faizinin nəqliyyat xidmətləri aldığı bildirilir. Daha sonra 15,2 faizlə internet və ya mobil telefona qoşulma, 13,5 faizlə mədəni tədbirlərə (kino, teatr, konsert və s.) bilet alışı gəlir.

2023-cü ildə internet saytı və ya mobil proqram vasitəsilə alışlarında problemlə üzləşən şəxslərin nisbəti son 3 ayda yüzdə 27,1 olub. Ən çox rast gəlinən problemlər qeyd olunandan daha yavaş çatdırılma (13,6 faiz) və yanlış və ya zədələnmiş mal/xidmət çatdırılması (11,1 faiz) olub.

Son 3 ayda internet üzərindən təhsil, peşə və ya şəxsi məqsədlər üçün öyrənmə fəaliyyəti həyata keçirən şəxslərin nisbəti əvvəlki ilə nisbətən 2,8 bal artaraq 2023-cü ildə yüzdə 18,7 olub. Bu göstərici kişilərdə 18,1 faiz, qadınlarda isə 19,4 faiz təşkil edib.

Fiziki şəxslər tərəfindən ən çox istifadə edilən sosial media və mesajlaşma proqramları 84,9 faizlə "WhatsApp", 69,0 faizlə "YouTube" və 61,4 faizlə "Instagram" olub.

Ən çox istifadə edilən sosial media və mesajlaşma tətbiqləri cinsiyyətə görə araşdırıldığında kişilərin 88,7%-lə WhatsApp-dan, 72,6%-i YouTube-dan, 63,5%-i ilə Instagram-dan, 81,1%-i ilə qadınların WhatsApp-dan, 65,4%-lə YouTube-dan, 59,3%-i ilə Instagram-dan istifadə etdiyi müşahidə edilib.

Son 3 ayda fərdi məlumatlara girişi idarə etmək üçün internetdən istifadə edən fərdlərin ən çox istifadə etdiyi üsul yüzdə 41,8 ilə fərdi məlumatların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün internet saytlarının xüsusiyyətlərini yoxlamaq olub. Buna yüzdə 36,2 ilə reklam məqsədi ilə şəxsi məlumatların paylaşılmasına icazə verməmək, 31,1 faizlə isə internet saytının və ya tətbiqlərin məxfilik siyasətini oxumaq aiddir.

Ayşən Vəli