Qondarma "erməni məsələsi"

1915-ci ildə ermənilərin deportasiya edildiyi Osmanlı İmperiyasının ərazisi olan Suriya I Dünya Müharibəsinin sonunda Osmanlı İmperiyasından qoparılmaq istənilirdi. Lakin deportasiya və məskunlaşma yolu ilə ölkə daxilində köçürülən erməni xalqının bir hissəsi və günahı sübuta yetirilən terrorçular ölkədə qala bilməyəcəklərini anlayaraq, qaçaraq ümumiyyətlə qərb ölkələrinə köçüblər. Beləliklə, Türkiyə sərhədləri daxilində terror fəaliyyəti ilə məşğul olmuş və ya cinayət törətmiş şəxslərin rəhbərlik etdiyi erməni diasporu yaranmış və diaspora daxilində toplanan komitə strukturları hələ o illərdə ilk nümunələri görülməyə başlanan "qondarma erməni soyqırımı" təbliğatı fəaliyyətində yeni dövrü başladıblar. Türkiyəyə qarşı davam edən və ilk diaspor qaçaq ermənilərini təhrik edən bu qara təbliğat kampaniyası başda bəzi qərb ölkələri tərəfindən diplomatik kozır kimi qəbul edilmiş və beynəlxalq arenada Türkiyəyə qarşı gündəmə gətirilməsinə dəstək verilmişdir.
Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Türkiyənin Sevr müqaviləsini təzyiqlə qəbul etdirilməsini rədd etməsi və qələbəsi Antanta dövlətlərinin Türkiyəni bölüşmək planlarını alt-üst etmiş, Türkiyə Birinci Dünya Müharibəsinin məğlub sayılan ölkələri arasında müstəqil vətən sərhədlərini müəyyən edən yeganə olmağı bacarmışdır. Lakin bu dəfə kobud güclə həyata keçirilməyən planlar yumşaq güc və diplomatik təzyiqlərlə həyata keçirilməyə çalışılacaqdı. O vaxtlar ermənilərin illərdir törətdiyi qanunsuz cinayəti davam edən qanunsuz komitə və terror fəaliyyəti aydın idi. Bu, cinayət sənədlərində və açıq ictimai mənbələrdə olan sənədlərlə məlum olan tarixi faktlardır.
Diaspora və müttəfiqləri Sevrdən imtina edən və Sevr əvəzinə Lozanna müqaviləsi ilə beynəlxalq səviyyədə özünü qəbul etdirən Türkiyə Cümhuriyyətini diplomatik blokadaya alaraq Sevr müddəalarını yaşatmağı hədəfləmişdilər. Misal üçün; Lozannadan 13 gün sonra Türkiyə ilə ABŞ arasında imzalanan Türkiye-Amerika Lozanna Müqaviləsi Amerika Senatı tərəfindən təsdiqlənməyib. Dörd ilə yaxın davam edən ratifikasiya mübarizələri zamanı keçmiş Osmanlı vətəndaşı diaspor ermənisi Vahan Kardaşyanın rəhbərlik etdiyi lobbi qrupu etirazlar, mətbuat kampaniyaları və lobbiçilik nəticəsində müqavilənin ratifikasiyasına mane olmuşdur.
Müstəqilliyini yenicə əldə etmiş və diplomatik əlaqələri yenicə qurulmuş bir Cümhuriyyət üçün belə bir təzyiq xüsusilə o illərdə Sevr müqaviləsini yenidən həyata keçirə biləcək bir vasitə olaraq görülürdü. Ermənistan artıq bolşeviklərə bağlı Sovet Respublikası olsa da, diaspora erməniləri “Böyük Ermənistan” xülyası ilə faşist mövqelərini davam etdirərək Türkiyə və Azərbaycana qarşı fəaliyyət göstərirdilər. Diaspora və onun tərəfdarlarının qara təbliğatı bu dönəmdə Türkiyə Cümhuriyyətinin qətiyyətli münasibəti ilə cavabını aldı və öz bədxah əməllərinə çata bilmədi.
Cümhuriyyətin sonrakı illərində erməni diasporunun təbliğatı daha bir ölçü qazandı: “Onlayn və Rəqəmsal Platformalar vasitəsilə mədəniyyət, incəsənət, elm və diplomatiya sahəsində təbliğat məsələsini yayan qondarma soyqırım sənayesi”.
Türk Diplomatiyasının səmərəli fəaliyyəti və Türkiyə Cümhuriyyətinin bölgədə qədim varlığını əbədi olaraq davam etdirəcək bir dövlət olduğunu sübut etməsi erməni diasporunun iddia və təbliğatını zəiflətdi. 1960-cı illərdə Türkiyə Kıbrıs (Kipr) problemi ilə yanaşı, Soyuq Müharibə qarşıdurması ilə də məşğul idi. Qətiyyətli şəkildə həyata keçirilən 1974 Kıbrıs Sülh Hərəkatı bəzi Qərb dövlətlərinin reaksiyasını səbəb oldu. Bu dövrdə meydana çıxan erməni terror təşkilatı ASALA türk diplomatlarını və mülki insanları hədəf alan hərəkətləri ilə yeni Erməni terroru dövrünün aktyoruna çevrildi.
Diaspor və "Qondarma Soyqırım Sənayesi" Türkiyə və müxtəlif siyasi motivli təşkilatlanmalar və lobbilərlə əməkdaşlıq edərək, terror fəaliyyətlərini davam etdirərkən, daha görünən və təsirli kampaniyalarla əsassız iddialarını ortaya qoydular. Qazi Mustafa Kamal Atatürkdən bəri davam edən “qondarma məsələ” kimi iddia edilən bu qara təbliğata Türkiyənin cavablarına məhəl qoymayan diaspora komitəsi üzvləri Türkiyənin həll tərəfdarı mövqeyinə cavab olaraq problemin davam etdirilməsinə üstünlük verdilər.

Qazi Mustafa Kamal Atatürkün təxminən yüz il əvvəl söylədiyi sözlər qulaqlarda səslənir:
“Şübhə olmamalıdır ki, erməni qətliamı ilə bağlı deyilənlər həqiqətə uyğun deyil. Əksinə, cənub bölgələrində xarici qüvvələr tərəfindən silahlandırılan ermənilər gördükləri himayədən ruhlandılar və olduqları yerlərdə müsəlmanlara hücum etdilər. Onlar qisas ideyası ilə hər yerdə amansız öldürmə və məhvetmə siyasəti aparırdılar. Maraşda faciəvi hadisə bu səbəbdən baş verdi. Xarici qüvvələrlə birləşən ermənilər Maraş kimi qədim müsəlman şəhərini top və ağır pulemyotlarla darmadağın etmişdilər. Minlərlə köməksiz və günahsız ana və uşaq işgəncələrlə öldürüldü. Tarixdə görünməmiş bu vəhşiliyi məhz ermənilər törədiblər. Müsəlmanlar ancaq öz namuslarını və canlarını qorumaq üçün müqavimət göstərmiş və özlərini müdafiə etmişlər. İyirmi gün davam edən Maraş soyqırımında müsəlmanlarla birlikdə şəhərdə qalan amerikalıların İstanbuldakı nümayəndəliklərinə göndərdikləri teleqram bu fəlakəti yaradanları danılmaz bir şəkildə ortaya qoydu".
Qazi Mustafa Kamal Atatürk, Nitq, 1927.

“Türklərin ermənilərə qarşı törətdiyi qətliam (türklərin etdiyini iddia etdikləri qondarma soyqırımı iddiaları) uydurma şayiələrdən və əvvəllər yayılan bir sıra yalan və böhtanlardan ibarətdir. Bunlar heç bir halda doğru deyil. Bu həqiqəti sənədləşdirmək üçün biz məmnuniyyətlə qəbul edirik ki, qərəzsiz komitələr ölkəmizdə istintaqın (həqiqəti üzə çıxarmaq üçün təhqiqatın) icrasını kamillik azadlığı ilə (tam azadlıqda) həyata keçirə bilərlər”.
Qazi Mustafa Kamal Atatürk