Anomal istilərlə necə mübarizə aparılmalıdır? - ARAŞDIRMA

Qlobal istiləşmə və iqlim böhranının təsiri ilə yay aylarını günü gündən daha isti keçirməyə başlayırıq.

Dünyanın ən isti yerləri:

Ölüm Vadisi, ABŞ. Bu, şübhəsiz ki, dünyanın ən isti yerlərindən biridir.

Banqkok, Tayland

Timbuktu, Mali

Gadamis, Liviya

Tirat Zvi, İsrail

Las-Veqas, ABŞ

Jizan, Səudiyyə Ərəbistanı

Kuala Lumpur, Malayziya.

Anomal istilərlə baş etmək üçün bu üsullardan istifadə edin:

1. Gündə 3 litr su için

Normalda bir insan gündə 1,5-2 litr su içməlidir. Lakin isti havalarda orqanizmin suya ehtiyacı daha da artır. Ona görə də susuzluğu gözləmədən su istehlak etmək lazımdır. İsti havalarda artan tərləmə ilə ifraz olunan maye orqanizmin elektrolit balansını pozur. Bu, istidə qan təzyiqinin aşağı düşməsi də daxil olmaqla bir çox xəstəliyə səbəb ola bilər. Bunun qarşısını almaq üçün su sərfiyyatı 3 litrə qədər artırılmalı, ürək, şəkər, böyrək kimi xroniki xəstəlikləri olanlar mütləq bədənlərini su ilə təmin etməlidirlər.

2. Qatıq yeyərək istilik balansınızı qoruyun

İsti yay günlərində bədən istiliyinin tarazlıqda saxlanılmasının çox asan və təbii yolları var. Məsələn, bol qatıq istehlak etmək bunun üçün mükəmməldir. Qatığı yemək zamanı yeməklə birlikdə istehlak edə və ya ayran edib içə, cəfəri, şüyüd, nanə əlavə edərək vitamin qəbulunuzu artıra bilərsiniz. Bu həm də toxluq hissini təmin edəcək və isti havalarda çox yemək yeməyin qarşısını alacaq. Qatıq yemək əvəzinə seçə biləcəyiniz başqa bir alternativ isə immunitet sistemini gücləndirən faydalı bakteriyaları ehtiva edən kefirdən istifadə etməkdir. Həddindən artıq yağ qəbul etməkdən qorxanlar yağsız kefiri, şirin sevənlər isə meyvəliləri seçə bilərlər.

3. Pambıq parça və papaqdan istifadə edin

Yayda seçilən paltarlar da bədən istiliyinizi tarazlıqda saxlamağa kömək edə bilər. Bu səbəblə pambıq, kətan və ipək parçalardan olan boş, açıq rəngli paltarlara üstünlük verməli, mütləq papaq taxmalısınız. Siz həmçinin hər cür sintetik, neylon parçalardan və alt paltarlarından çəkinməlisiniz.

4. Günəş kremindən istifadə edin.

Günəşin zərərli təsirlərini hamımız çox yaxşı bilirik. Mütəxəssislər açıq dərili insanlara günəşə çıxmadan yarım saat əvvəl günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə etməyi tövsiyə edir. Üstəlik, günəş kremindən istifadə etmək üçün çimərliyə getməyi gözləməməlisiniz. Hər dəfə açıq havada olduğunuz zaman krem ​​çəkməli və qorunmalısınız.

5. Günorta saatlarında çölə çıxmayın

İstilik səhər saat 10:00 ilə günorta 16:00 arasında ən təsirli halda olur. Məcbur olmadıqca bu saatlarda küçəyə çıxmayın. Xüsusilə ürək, şəkər, təzyiq və böyrək xəstələri, yaşlılar, uşaqlar və hamilə qadınların bunu nəzərə alaraq çöldə iş görmələri lazımdır. Mümkün qədər kölgədə və sərin yerlərdə qalmaq da mütəxəssislərin tövsiyələri sırasındadır. Sağlam insanın orqanizmi normal olaraq bütün şəraitə uyğunlaşır. Amma orqanizmin gücü və qəbul etdiyi dərmanlar ona mənfi təsir göstərə bilər. Ciddi ürək xəstəliyi olan insanlar gəzinti saatlarında havanın temperaturunu da nəzərə almalıdırlar.

6. Alkoqol və qazlı içkilərdən uzaq durun

Susuzluğumuzu yatırtmaq üçün bol-bol istehlak etdiyimiz qazlı, şəkərli və spirtli içkilər orqanizmin su itkisini sürətləndirərək orqanizmi daha çox susuzlaşdırır. Bu səbəbdən istilərin dözülməz olduğu günlərdə bu içkilərdən mütləq uzaq durmaq lazımdır.

7. Sidiyi yoxlatdırın

Bədəninizin ehtiyacı olduğu qədər maye qəbul edib-etmədiyini və ya sidiyin rənginə baxaraq kifayət qədər su qəbul edib-etmədiyinizi yoxlaya bilərsiniz. Əgər sidiyiniz alma suyu kimi bulanıq bir rəngə malikdirsə, bu, kifayət qədər içmədiyiniz və bədəninizin buna daha çox ehtiyacı olduğu deməkdir.

8. Otaqları havalandırın

Havanı təmizləmək və daha sərin bir mühit əldə etmək üçün qapalı məkanları tez-tez havalandırmaq çox vacibdir. Gecə yatarkən pəncərələrinizi mümkün qədər açıq saxlayın. Bağlı və isti yerlərdə qalmamağa diqqət edin.

9. Tərləmə əleyhinə dezodorantlar seçməyin

Unutmayın ki, tərləmə sağlamlığın göstəricisidir və orqanizmin istilik balansını tənzimləyir. Bu səbəbdən yayda tərləmənin qarşısını alan “antiperspiran” dezodorantlardan heç vaxt istifadə etməyin. Bunun əvəzinə sadəcə qoxunun qarşısını alan dezodorantları seçin. Ancaq unutmayın ki, ən sağlam şey tez-tez duş qəbul etməkdir.

10. Tez-tez duş qəbul edin

Duş bədən istiliyini tarazlıqda saxlayan amildir. Bu şəkildə soyuduqca qan dövranı sürətlənir. Qan dövranı sürətləndikcə, özünüzü daha fit və enerjili hiss edirsiniz. Buna görə mümkün qədər tez-tez duş almağa çalışın.

11. Lifli qidalanın

İdman edirsinizsə, yalnız sonra deyil, həm də əvvəl və idman zamanı bol su için. Çünki isti havada 30 dəqiqəlik yüngül idman belə bədəni asanlıqla susuzlaşdıra bilər. Vitamin və lif ehtiyaclarınızı qarşılamaq üçün mövsümə uyğun tərəvəz və meyvələr yeyə bilərsiniz. Qırmızı rəngli tərəvəz və meyvələrin, xüsusilə pomidor, qırmızı bibər, böyürtkən və çiyələk istehlakını artıraraq vitamin və lif ehtiyacınızı qarşılayacaqsınız. Bu havalarda ağır işlərdən çəkinmək olduqca uyğun olardı. Əgər ağır fəaliyyətlə məşğul olmağınız lazımdırsa, havanın daha məqbul temperaturlara çatdığı səhər və ya axşam saatlarına üstünlük verin.

12. Ağır qidalardan uzaq durun

Ağır yeməklərdən, xüsusən də qızardılmış yeməklərdən çəkinin. Ağır yeməklər yediyiniz zaman vücudunuz istiliklə mübarizə aparmaqda çətinlik çəkir. Buna görə də zeytun yağı ilə hazırlanmış tərəvəz yeməklərini seçin. Əslində, sadəcə 1 və ya 2 xörək qaşığı zeytun yağı ilə hazırlanmış və çox bişməmiş tərəvəz yeməklərini istehlak etməyə çalışın. Qarpız, pendir, çörək yay mövsümünün ideal qidalarıdır. Şorba, salat, çiy meyvə və tərəvəz kimi suda yüksək olan qidalar da orqanizmi rahatladır. Çöldə yeməyə gedəcəksinizsə, qida zəhərlənməsinin qarşısını almaq üçün çöldə uzun müddət gözləyən və xarab olma riski olan dönər, toyuq kimi qidalardan uzaq durmağınız daha yaxşıdır.

13. Kondisionerlərdən istifadəyə diqqət yetirin.

İsti yay günlərində insanları müəyyən qədər rahatladan kondisionerlərdən çox diqqətli istifadə etmək lazımdır. Çünki kondisionerlərin qrip infeksiyası, əzələ ağrısı, əzələ sərtliyi və pnevmoniya kimi xəstəliklərə səbəb ola bilmə ehtimalı həmişə var. Kondisionerin yaratdığı bu narahatlıqların qarşısını almağın yolu havanın tədricən soyudulmasıdır. Kondisioner filtrləri yaxşı təmizlənmədiyi üçün bəzi bakteriyalar nəfəs aldığımız havaya daxil olaraq ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilər. Buna görə də kondisioner filtrlərini mütəmadi olaraq təmizləmək lazımdır.

Anomal istilərlə necə mübarizə aparmalıyıq? Hansı üsullara əl atmalıyıq? SİA bu barədə ekspert və həkimlərin fikirlərini öyrənərək araşdırma edib.

Həkim infeksionist Namiq Nəbiyev: “İnsanlar çalışmalıdır ki, isti havalarda çox çöldə olmasınlar. Daha çox kölgədə gəzsinlər və bol maye qəbul etsinlər.

Həmçinin, gün şüasından qorunmaq üçün dənizə də axşam saatlarında getsələr daha yaxşı olar”.

Ekoloq Cəmşid Quliyev: “Anomal istilərlə mübarizə deyərkən onun qarşısını almaq mümkün deyil. Hələ belə texnologiya yoxdur. Varsa da gizli saxlanılır.

Amma anomal istilərin insanlara vura biləcək zərəri minimuma endirilmək imkanı var. Bu suvarılabilən torpaqların mükəmməl suvarma sistemi ilə təchiz edilməlisidir. Əgər belə bir sistem varsa torpaqlar daha intensiv suvarılmalıdır. Bu istilərin qarşısını müəyyən qədər alır. Yəni, istilərin bitkilərə verəcəyi zərəri minimuma endirir.

Eyni zamanda parklarda, bağlarda, yaşıllıq sahələri suvarılmırsa onların sərinləşdirici effekti olmur və yaxud da çox aşağı olur. Ona görə də suvarılan ağacların verə biləcəyi sərinlik daha hiss ediləcək olur. Mütləq yaxşı suvarma sistemi olmalıdır.

İnsanların səhhətində anomal istilər zamanı müəyyən problemlər olur”.

Ayşən Vəli