Dövlət müstəqilliyimiz əbədidir - MƏQALƏ

Şanlı tarixə malik xalqımız zaman-zaman ağır sınaqlardan keçmiş, XX əsrdə iki dəfə müstəqillik əldə etmək məcburiyyətində qalmışdır. Avropa və Asiya qitələrinin sərhəddində yerləşən Azərbaycan həmişə mürəkkəb tarixi hadisələrin iştirakçısı olmuşdur. 1918-ci il may ayının 28 də şərqdə ilk demokratik cümhuriyyəti yaradan xalqımız müasirliyi, insan azadlığı, demokratik prinsiplər və suverenliyi ilə digər dövlətlərə örnək olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Şurası İstiqlal Bəyannaməsini imzalamaqla Azərbaycanın müstəqilliyini dünyaya bəyan etmiş, xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrini davam etdirmişdir. Qısa dövr ərzində Azərbaycanın ilk parlamenti, hökuməti yaradılmış, dövlət atributları təsis olunmuş, sərhədləri müəyyən edilmiş, dövlət quruculuğu sahəsində mühüm tədbirlər həyata keçirilmiş, Cümhuriyyətin beynəlxalq münasibətlər sisteminin subyekti kimi tanınması, diplomatik müstəvidə milli maraqların qorunması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. Yeni fəaliyyətə başlamış parlamentin qəbul etdiyi qanunlar milli müstəqilliyin möhkəmləndirilməsində, ölkədə siyasi, iqtisadi və mədəni inkişafın təmin olunmasında, demokratik prinsiplərin təsbit edilməsində əsaslı rol oynamışdır. Təssüflər olsun ki, XX əsrin əvvəllərində yaranmış tarixi şərit,xarici müdaxilələr və beynəlxalq təminatın olmaması 23 aydan sonra Azərbaycan Xalq ümhuriyyətinin öz müstəqilliyini itirməsinə səbəb oldu. O dövrdə yaranmış Sovet Sosialist respublikasının tərkibinə qatılsaqda, azadlığın bir xalq üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu dərk edən bizlər çox keçmədən,cəmi 70 ildən sonra yenidən öz müstəqilliyiimizi bərpa etmək üçün var qüvvəmizlə çalışmışıq. Müstəqilliyin bərpası ilə bağlı 1991-ci il oktyabrın 8-də başlanan Azərbaycan Ali Sovetinin növbədənkənar sessiyasında müzakirələr 4 gün davam etmişdir. Nəhayət, 1991-ci il oktyabrın 18-də Ali Sovetin sessiyasında tarixi sənəd – “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul edildi.İlk yarandığı dövrdən ağır sınaqlar qarşısında qalan ölkəmiz öz müstəqilliyini tanıtmaq üçün diplomatik səylərini maksimum səviyyədə davam etdirərək bir çox dövlətlərlə siyasi iqtisadi əlaqələr yaratmağa çalışıb. Müstəqilliyimizi ilk olaraq 1991-ci ilin noyabrında qardaş Türkiyə Cümhuriyyəti, sonra Rumıniya (11 dekabr 1991), Pakistan (13 dekabr 1991), İsveçrə (23 dekabr 1991), İran (25 dekabr 1991), ABŞ (23 yanvar 1992), Rusiya (10 aprel 1992) və başqa dövlətlər tanıdı. İndi artıq Azərbaycan dövləti dünyanın nüfuzlu dövlətləri sırasında öz geosiyasi mövqeyini layiqincə qoruyub saxlamaq, bir çox siyasi proseslərin əsas iştirakçısı olmaqla tanınır.

Tarixdən aldığımız dərslər bizə bir daha sübut etdi ki, müstəqilliyi qoruyub saxlamaq onu qazanmaqdan daha çətindir. Artıq bizlər XX əsrin sonunda qazanılmış müstəqilliyimizin bizim üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu tam anlamı ilə dərk edirik. Bunun üçün həm ölkədaxili məsələlərdə, həmdə beynəlxalq müstəvidə demokratik prinsiplər əsasında ,tam suveren dövlətin vətəndaşı kimi öz fəaliyyətimizi davam etdiririk. Dövlət müstəqilliyimizin bərpası yaranmış tarixi şəraitdən əlavə, həm də Azərbaycan xalqının müstəqillik arzusu və azadlıq mübarizəsi nəticəsində mümkün olmuşdur. Azərbaycanın da daxil olduğu Sovetlər birliyinin dağılması, Ermənistanın ölkəmizə qarşı başladığı ərazi iddiaları və müharibə şəraiti müstəqilliyimizin bərpasına böyük təhlükə törədirdi.

Müstəqilliyi bərpa etdikdən qısa müddət sonra xalqımız yenidən onu itirmək təhlükəsi ilə üzləşdi. Bir tərəfdən Ermənistan silahlı qüvvələrinin artan təcavüzü nəticəsində geniş miqyas almış Birinci Qarabağ müharibəsi, digər tərəfdən dövlət rəhbərliyindəki səriştəsiz adamların yeritdikləri səhv siyasət və daxildə gedən siyasi çəkişmələr, vətəndaş qarşıdurması müstəqilliyin beşiyindəcə boğulması təhlükəsini yaradırdı. Müdrik Azərbaycan xalqının tələbi ilə Azərbaycan xalqının böyük oğlu, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra müstəqilliyi qorumaq və inkişaf etdirmək mümkün oldu. Azərbaycan ardıcıl islahatlar həyata keçirməyə başladı, qısa zaman ərzində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsində atəşkəs əldə edildi və bunun ardınca iqtisadiyyatda sərbəst ticarət prinsipləri əsas götürülməyə başlandı. Nəticədə, ölkəmizin dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyası təmin olundu. Dünyanın nüfuzlu şirkətlərinin, xüsusən böyük neft şirkətlərinin Azərbaycandakı karbohidrogen resurslarının işlənməsinə cəlb olunması dayanıqlı inkişafın əsasını qoydu. “İqtisadiyyatı güclü olan dövlət hər şeyə qadirdir” deyən Ulu Öndər Azərbaycanın müstəqilliyinin əbədi və dönməz olduğunu elan etdi.

Bu gün Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi irsinin layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyev siyasi ənənələrə və dövlətin qorunmasının ali prinsiplərinə uyğun olaraq Azərbaycanda demokratik cəmiyyətin formalaşdırılması, demokratik hüquqi dövlət quruculuğunun daha da dərinləşdirilməsi üçün misilsiz islahatlar həyata keçirir. Azərbaycan hüququn aliliyi, demokratiya və dünyəvilik prinsipləri üzərində qurulmuş müstəqil dövlət kimi öz inkişafının ən parlaq dövrünü yaşayır. Ölkə başçısının siyasi iradəsi nəticəsində daha da güclənən Azərbaycan sosial dövlətə çevrilmişdir. Bunun nəticəsində insanlarımız rifah içində yaşayır və onların rahat yaşaması üçün hər cür şərait və imkanlar mövcuddur. Biz artıq öz taleyimizin, öz ölkəmizin sahibiyik. Azərbaycan xalqı müstəqilliyini əldə etmək üçün böyük itkilər vermiş, torpaqlarımızın müdafiəsi ölkəmizin suverenliyi, ərazi bütövlüyünün müdafiəsində oğul və qızlarımız qəhrəmancasına vuruşmuş, həyatlarını qurban vermişlər. İkinci Qarabağ müharibəsində bir daha sübut olundu ki, azərbaycan xalqının birliyi və ərazi bütövlüyümüzə verdiyimiz önəm bizim üçün ən ali məsələdir. Düşmənin başına endirilmiş "dəmir yumruq" zərbəsi onların birdəfəlik məğlubiyyətinə və tarixdə 44 günlük unudulmaz bir dərs almasına səbəb olmuşdur. Bu qələbəmiz şəhidlərimizin qanı, qazilərin ümumilikdə Azərbaycan xalqının fədakarlığı ilə əldə olunmuşdur. Buna görə də, müstəqilliyimizi qorumaq, onu daim müdafiə etmək hər birimizin məsuliyyəti və ən müqəddəs borcudur. 1991-ci il oktyabrın 18-də qəbul olunmuş “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktında 1918-ci il 28 may tarixli İstiqlal Bəyannaməsinə və “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1991-ci il 30 avqust tarixli Bəyannaməsinə istinad olunmuş, Azərbaycan Respublikasının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi olduğu təsbit edilmişdir. Beləliklə, “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktına əsasən Azərbaycan xalqı 1991-ci il oktyabrın 18-də öz müstəqilliyini bərpa etmişdir.

2021-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin bərpa edilməsinin 30 ili tamam olur. Azərbaycan xalqı 1991-ci ildən sonra ilk dəfə bu bayramı tam fərqli olaraq, öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş qalib xalq kimi qeyd edir. Bu baxımdan dövlətçilik tariximizdə müstəsna əhəmiyyətli mərhələlərin, xüsusən müstəqilliyin əldə edilməsi və bərpası kimi tarixi günlərin onların mahiyyəti və məzmununa uyğun daha dəqiq ifadə olunması böyük önəm kəsb edir.

Azərbaycan xalqı ötən əsrin əvvəlində müstəqil respublika qurmuş, 1991-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi öz müstəqilliyini bərpa etmişdir. Beləliklə, “Müstəqillik Günü haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun layihəsində 1918-ci ildə İstiqlal Bəyannaməsinin qəbul olunduğu 28 may Azərbaycan Respublikasında müstəqillik günü, 1991-ci ildə “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktının qəbul olunduğu 18 oktyabr isə müstəqilliyin bərpası günü hesab olunması nəzərdə tutulur.

Fərid Abdinov

Xəzər rayonu, 121 nömrəli tam orta məktəbin müəllimi