Mətbuatımızın peşəkar çatışmazlığı - LAYİHƏ

Mətbuat cəmiyyətin güzgüsu adlanıdırılır. O baxımdan ki, dünya praktikasında azad, müstəqil mətbuat jurnalistikanın peşə tələblərinə uyğun olaraq həm cəmiyyətə, həm hakimiyyətə, həm də müxalifətə nəzərən qərəzsiz, doğru, əsaslı mənbələrə dayanan informasiyaların ötürücüsü rolunu üstlənməlidir. Özünü müstəqil elan edən mətbuat heç bir siyasi qüvvənin əlində rupora çevrilməməlidir. Təbii ki, hər hansı siyasi qüvvəyə yaxın və ya partiyanın orqanı olan mətbu vasitələr siyasi prosesələri dəqiq rəy verməyi bacarmalı, reallığı yazmalı, qərəzsiz və tərəfsiz mövqe nümayiş etdirməlidir.
Amma Azərbaycan müxalifətinin təsiri altınıda olan mətbu orqanlar nə siyasi qüvvəyə məxsus, nə də müstəqil xarakterli tələblərə riayət etmir. Məxsus olduğu siyasi qüvvədən başqa hər kəsə çamur atmaq, qara yaxmaq onların siyasi təfəkkürü olduğu üçün, əsas təbliğat maşınları sayılan qəzetləri də sağa–sola təhqir, söyüş, küçə sözləri yağdırmaqdadır. Hətta öz düşərgədaşlarına qarşı da qeyri–etik ifadələr seçən, dövlətçiliyə zidd mövqe nümayiş etdirən, əsassız informasiyaları qeyri–peşəkar səviyyədə cəmiyyətə təqdim edən müxalifət qəzetləri, həmçinin, hər zaman əllərində bayraq etdikləri söz azadlığı, insan hüquqlarına hörmət, şərəf və ləyaqət kimi kodeksləri hər an pozan, dünyanın heç bir standartına uyğun gəlməyən tərzə üstünlük verən, özündən başqa hər şeyi qara rəngdə görən düşərgə təmsilçiləri bütün keçirilən monitorinqlərdə normaların pozulmasını görə ən yüksək yerlərdə qərarlaşır.
Müxalifət qəzetləri təhqir və əsassız məlumat yaymaqda peşəkardır
"İnkişaf" Sosial–İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzi və "Hüquqi və Demokratik İslahatlar Mərkəzi"nin keçirdiyi monitorinq nəticəsində bəzi faktlar çılpaq şəkildə üzə çıxır. İyun ayı ərzində həm müxalifətyönlü, həm iqtidaryönlü, həm partiya, həm də özünü müstəqil adlandıran qəzetlər arasında bir aylıq monitorinq aparan təşkilatlar maraqlı nəticələrə gəliblər. Öncədən qeyd etmək lazımdır ki, əslində bu göstəriciləri gözlənilməz saymaq olmazdı. Çünki müxalifətin tabeçiliyində olan mətbu orqanlar peşə tələblərini unudaraq yalnız tiraj xatirinə arxasınca qaçdıqları əsassız informasiyaları yaymaqla məşğuldur. Məsələn, hər gün ən azı iki məmuru işdən çıxaran (?!), ikisini "vuran", digər siyasi partiyaların daxili işinə qarışan bu qəzetlər yalan məlumatları tirajlamaqla "KİV haqqında Qanun"un tələblərini də pozmuş olurlar. Monitorinqin nəticələrinə əsasən, peşə etikasının gözlənilməməsi və məlumat mənbəyinə istinad qaydalarının pozulması hallarına görə müxalifətin iki aparıcı qəzeti ilk yerləri bölüşür. Bu təsadüfi deyil. Hətta həmin qəzetlərin son üç nömrəsinə diqqət yetirdikdə düşərgədaxili prosesin necə çirkin bir şəkildə inkişaf etdirildiyinin şahidi oluruq. Sözdə eyni qütbdə yer alan, amma şəxsi maraqlarnın əsirinə çevrilən və bu üzdən həm siyasi, həm də mətbu sahədə qeyri–peşəkarlıq, bəlkə də monopolist siyasəti yeridən müxalifətin etdikləri məhz bu üzdən cəmiyyət üçün maraqsız və məzmunsuz olub. Adi insan hüququna hörmət etməyən, hər addımbaşı bu kodeksi pozan, nə mentalitetə uyğun, nə də Avropa standartları müstəvisində çıxış etməyi bacarmayan müxalifətin məqsədi yalnız dövlətçiliyə qarşı mübarizə aparmaqdır.
Montorinqin digər dəyərləndirmə kriteriyalarında da müxalifət qəzetləri öndədir. Şərəf və ləyaqətin pozulması halları ilə yanaşı plagiatlıq, faktların bilərəkdən təhrif edilməsi, böhtan və əsaslandırılmamış ittihamlar məsələsində də öncüllüyü əldən verməyən bu mətbu orqanlar bir sıra hallarda hətta istintaq rolunu da oynamaq fikrinə düşürlər.
Düşərgə mətbuatının nümayəndələri siyasi oyunların qurbanına çevrilir
Müxalifət mətbuatı bu gün tam olaraq siyasi qüvvələrin əlində rupora çevrilib. Yalnız siyasi sifarişlərə əsasən işləyən bu partiya qəzetlərinin əməkdaşları da siyasi torun cəngindən qurtula bilmir. Əksər hallarda isə bir sıra insanlar həmin siyasi liderlərin şəxsi mənafe torunun qurbanına çevrilirlər. Məsələn, uzun müddətdir ki, müzakirə obyektinə çevrilən Aqil Xəlil olayı artıq xarici mətbuat orqanlarının da maraq dairəsinə düşüb. Azərbaycanda özünü müstəqil elan edən, əslində isə müxalifətin şəxsi maraqlarına xidmət göstərən mətbuatdan fərqli olaraq xarici mətbuat bu məsələyə fərqli aspektdən yanaşır. Baş verənlərin siyasi oyun olduğunu araşdıran Kanadanın məşhur "The Gazette" nəşrində Əhməd Mehdinin müəllifliyi ilə dərc olunan "Azərbaycanın daxili düşmənləri xarici düşmənlərindən daha təhlükəlidir" başlıqlı məqalədə Azərbaycanın qarşısına qoyduğu prioritetlərə– insan hüquqlarının qorunması və demokratiya prinsiplərinə çatmaq üçün islahatların sürətlə reallaşdırıldığı göstərilib. İctimaiyyətin böyük hissəsinin Prezident İlham Əliyevin siyasi konsepsiyasını dəstəklədiyini bildirən nəşr bəzi destruktiv qüvvələrin regiondakı stabilliyi pozmağa çalışdığını da diqqətə çatdırıb.
Özünü müstəqil elan etmiş mətbuatla yanaşı, xarici donorlar tərəfindən maliyyələşdirilən bir sıra insan hüquqları məsələləri üzrə fondların da müxtəlif təxribatlar törətməklə ölkəmizdə gedən demokratiya prosesinə kölgə salmağa çalışdığı vurğulanır: "Bir müddət öncə baş vermiş hadisə – Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının "Azadlıq" qəzetinin müxbiri Aqil Xəlil ətrafında baş vermiş olay – müxalifətin ölkədə xaos yaratmaq və hazırkı iqtidarın imicinə zərbə vurmaq cəhdi üçün gözəl nümunədir. Beynəlxalq təşkilatlar və səfirliklər hadisəni araşdırmadan bəyanat yayaraq hökuməti tənqid ediblər. Bir sıra yerli qəzetlər də bu hadisə ətrafında qərəzli müzakirələri davam etdirərək hakimiyyətə qarşı "soyuq duş" effekti yaradıblar. Ümumiyyətlə, mətbuat elə bir vasitədir ki, onunla insanların hakimiyyətə qarşı neqativ şüurunu formalaşdırmaq olar. Amma təcili olaraq peşəkar jurnalistlərdən ibarət tədqiqat qrupu yaradılıb və araşdırıcı komanda hadisəni tədqiq etdikdən sonra əsl həqiqəti 13 mart 2008–ci ildə ortaya çıxarıb".
Demək artıq bütün dünya Azərbaycan müxalifətinin iç üzünü tanıyıb və bu təxribat xarakterli planın əvvəlcədən AXCP sədri Əli Kərimli tərəfindən hazırlandığı göstərilib. Hadisədə qurban rolu oynayan jurnalist Aqil Xəlilə isə qonorar kimi 15 min ABŞ dolları mükafat verilib: "Artıq bir ilə yaxın bir müddət ərzində qərargahsız qalan, bütün resursları tükənən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının xarici donor təşkilatlarından bir daha maliyyə yardımı almaq imkanı sıfır səviyyəsinə enib. Belə olan halda, yenidən gündəmdə qalmaq, hakimiyyətə alternativ ola biləcək real qüvvənin məhz AXCP olduğunu beynəlxalq təşkilatlara nümayiş etdirmək üçün belə bir çirkin plana əl atılıb. Nəticədə, bütün beynəlxalq təşkilatların diqqəti yenidən Azərbaycana yönəldilib."
Göründüyü kimi, artıq dünya ictimaiyyəti müxalıifətin hazırladığı siyasi şoulara inanmır. Onların məhz maddiyyat arxasında gizlənən və pul xatirinə hər bir şeyə razı olan kəsim olduğunu dərk edən həm Azərbaycan vətəndaşları, həm də beynəlxalq təsisatlar bu ucuz şoularda yer almaq istəmir. Müxalifət tam şəkildə bitib və onların siyasi fəaliyyətsizliyi ilə yanaşı milli mətbuat ənənəsinə zidd addımları qəzəblə qarşılanır. Müxalifət də öz sonunun gəldiyini anlayıb. Elə bu səbəbdəndir hamıya, hətta illərlə yol gəldikləri insanlara belə qara yaxmaqdan çəkinmirlər.