“İnsanlarımızın əksəriyyəti psixologiya elminə və psixoloqa o qədər də müsbət baxmır. Psixoloji pozğunluqlar ölkəmizdə əksər insanlar üçün dəliliklə sinonimdir”. Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında psixoloq Ruslan Kamilov deyib.
Psixoloq sözlərinə belə davam edib: “Psixoloji pozğunluğunuz varsa, "dəlisiniz". Psixoloji xidmətlərdən yararlanan və ya psixatrın yazdığı dərmanlardan istifadə edənlərə o qədər də müsbət baxılmır. Psixiatra, psixoloqa və ya psixoterapevtə getmək dəli həkiminə getmək deməkdir düşüncəsinə qapılırlar və bu xidmətə üz tutanlar kimsənin eşitməməsi üçün əllərindən gələni edirlər, ya da heç cəhd etmirlər.
Günümüzdə bəzi insanlar bu xidmətin faydalarından yararlansa da yenə də böyük əksəriyyəti hələ də bu düşüncə ilə hərəkət etdiyi bir həqiqətdir. Lakin xalqımızın “dəlilik” anlayışının əhatə dairəsi son dərəcə genişdir və onun nə olduğu çox aydın deyil. Əslində dəli deyəndə kimə və nəyi dəli adlandırdığımızı həqiqətən bilmirik. Əslində bu söz dilimizdə tərif kimi deyil, insanları qaralamaq üçün işlənir. Məsələn, bizimkilərə görə şizofreniya da dəlidir, depressiyada olanda dəlidir, təşviş pozğunluğu olan da dəlidir, əqli qüsuru olan fərd də dəlidir. Bir sözlə, gördüyünüz kimi, əsası olmayan və “normal insan” tərifindən kənara çıxan hər kəs dəlidir . "Dəli" sözünün lüğət mənası belədir: "ağlını itirmiş, əqli tarazlığı pozulmuş". Bu tərifə görə insana dəli demək üçün ağlını itirmiş olmalıdır. Bir sual verək: ağlını itirmək nə deməkdir? Bu son dərəcə qeyri-müəyyən və boş bir tərifdir. Əslində deyilən budur: “Hər kəs” kimi olmayan, “hamı” kimi düşünməyən və davranmayan insanlar dəlidir. Buradakı “hamı” sözü cəmiyyətimizin fərdi psixologiyası kontekstində “normallığın” sərhədlərini müəyyən edir. Daha doğrusu, “normal insan” anlayışının əsasını təşkil edir. Bu həddən kənara çıxanlar təbii olaraq “normal olmayanları” təşkil edir. Yəni çılğın insanlar. Həyat günü-gündən mürəkkəbləşdikcə insanların psixologiya və psixoloji pozğunluqlarla qarşılaşma şansları da artır. Müasir həyat indi insanları gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsi kimi dəli kimi etiketləməsinə səbəb olan faktlarla qarşılaşır. İnsanların heç vaxt mənim başıma gəlməyəcəyini söylədiyi şeylər həyatlarının ayrılmaz hissəsi oldu. Qonşularının universitetə hazırlaşan uşağı depressiyaya düşəndə o uşağa “dəli” damğası vuranlar, öz övladları universitetə hazırlıq dövrünə qədəm qoyanda, bir vaxtlar dedi-qodu etdikləri və kiçik hesab etdikləri acı həqiqətlə qarşılaşırlar. İş tapa bilmədiyi üçün dəli olduğunu düşündükləri tanışlarının “dəlixana”ya düşəcəyini təxmin edənlər, təəssüf ki, bir gün özləri də işsiz qalanda və işə başlayanda hara düşəcəklərini eyni dəqiqliklə proqnozlaşdıra bilmirlər. Psixiatr, psixoloq və ya psixoterapevt axtarırlar. Yəni əvvəllər psixoloji pozğunluğu olan insanlara çəkinmədən dəli damğası vuranlar indi hər an dəli damğası alacaq vəziyyətdədirlər. Bunu taleyin qəribə bir döngəsindən başqa nə adlandırmaq olar? Siz mənə deyin…
Hər şey bir yana, kim nə deyir desin, psixologiya bir elm olaraq bizə əvvəlkindən daha yaxındır, əvvəlkindən daha çox ehtiyacımız var. Bunu rahatlıqla deyə bilərik: psixologiya bir gün hər kəsə lazım olacaq! Psixoloji pozğunluğunuz varsa, dərhal dəli olub-olmadığınızdan narahat olmayın. Əvvəlcə bir mütəxəssislə məsləhətləşin. Və bunu unutmayın: Dəli olmaq o qədər də asan deyil!”.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB