İsti havalarda iş rejimi necə olmalıdır? - ARAŞDIRMA

Yay mövsümü ilə əlaqədar artan hava istiliyi gündəlik həyatımıza olduğu kimi iş həyatımıza da müxtəlif təsirlər göstərir. Belə isti havalarda daha çox yorğun və yuxulu hiss edə bilərik. Həmçinin, bu cür havalar diqqətimizi cəmləməyi çətinləşdirir. İsti havanın özü ilə birlikdə gətirdiyi dincəlmək istəyinə baxmayaraq işləmək məcburiyyətində olmağımız motivasiyamızın azalmasının səbəblərindən sayıla bilər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

İsti havada motivasiyamızı artırmaq üçün 7 məsləhət

İşinizi planlayın və bölün

Gündəlik iş rejiminizi planlaşdırmaq və kiçik qeydlər saxlamaq isti havada sizi motivasiya edə bilər. Bunun üçün həftəlik planlaşdırıcılar alaraq, gündəlik planınızı yazın. Beləliklə, qeyd etdiyiniz tapşırıqları yerinə yetirərkən onları işarələməklə daha çox motivasiya ola bilərsiniz. Siz evdə asanlıqla planlayıcıları özünüz çəkə və onları əyləncəli fiqurlar və stikerlərlə bəzəyə bilərsiniz. Həm də bütün işləri bir anda bitirməyə çalışmaq yorucu ola bilər. Ona görə də tamamlamalı olduğunuz işi hissələrə bölərək edə bilərsiniz. Kiçik fasilələr diqqətin itirilməsinin qarşısını alır və motivasiyanızı artırır.

Soyuq qəlyanaltılar hazırlayın

İsti havada işləməyin mənfi cəhətlərindən biri də enerji itkisinin olmasıdır. Bu vəziyyətin qarşısını almaq üçün işə başlamazdan əvvəl dondurma, soyuq qəhvə, milkshake və ya qəlyanaltı kimi soyuq içkilər hazırlayın. Qəlyanaltılarınızı iş yerinizə yaxın saxlamaq yaxşı fikir ola bilər ki, enerjiniz azaldıqda onlara asanlıqla çata biləsiniz. Beləliklə, isti yay günlərində işləyərkən hazırladığınız bu qəlyanaltılar sizə təravətləndirici hiss bəxş edəcək.

Özünüzü mükafatlandırın

Gün ərzində tamamlamalı olduğunuz işi bitirdikdən sonra özünüzü etməkdən zövq aldığınız bir fəaliyyətlə mükafatlandırın. Günün sonunda sevdiyiniz filmə baxmaq, hobbinizi həyata keçirmək, bəyəndiyiniz bir desert sifariş etmək, dostlarınızla görüşmək kimi zövq aldığınız bir şey edin. Bunlar gün ərzində isti havaya baxmayaraq sizi işləməyə həvəsləndirir və işinizi tez bir zamanda bitirməyə sövq edir.

Səhər rejimi təyin edin

İşə başlamazdan əvvəl gündəlik iş rejimi qurmaq və ona əməl etməyə diqqət yetirmək diqqətinizi görməli olduğunuz işə yönəltməyə kömək edəcək. Məsələn, səhər kofenizi hazırlamaq, evi havalandırmaq, meditasiya və ya yoqa etmək sizi günə hazırlayan bir başlanğıc rejimi ola bilər.

Həmkarlarınızla əlaqə saxlayın

Həmkarlarınızla, oxşar şəraitdə işləyən və motivasiyaya ehtiyacı olan, gün ərzində söhbət etməkdən zövq aldığınız insanlarla danışmaq yaxşı fikir ola bilər. Dostlarınızla qısa bir telefon danışığı sizi iş stresindən azad edəcək. Həmkarlarınızla görüşmək isə həm sizin, həm də digər şəxs üçün motivasiya təmin edərək, mövcud vəziyyətlərinizi bölüşməyə və bir-birinizin tək olmadığını görməyə imkan verir.

Qısa bir tətil edin

Qısa tətillərlə iş tempinizdən ara vermək və dincəlmək sizə lazım olan motivasiyanı qısa zamanda əldə etməyə imkan verir.

Havalar isindikcə isti havada işləməyin təhlükələri də artır. İsti havada təhlükəsiz işləməyi bilmək isə istiliklə bağlı narahatlığın qarşısını almağa kömək edir. İstilik səbəbiylə gün vurması, halsızlıq və isti hava ilə bağlı digər problemlər baş verə bilər.

İstilik ilə əlaqəli xəstəliklər və simptomlar

Günvurma

Bədən artıq tərləmədikdə və temperaturunu idarə edə bilmədikdə, təhlükəli səviyyələrə çatdıqda günvurma baş verir. Bu istilik ilə bağlı ən ciddi narahatlıqdır. Bədən istiliyi 10-15 dəqiqə ərzində 40°C və ya daha yuxarı qalxa bilər ki, bu da vaxtında müalicə edilmədikdə ölüm və ya daimi əlilliklə nəticələnir.

Günvurma simptomlarına aşağıdakılar daxildir:

- Quru, isti qırmızımtıl dəri və tərləmə olmaması,

- Yüksək bədən istiliyi,

- Güclü nəbz atması,

- Üşümə/titrəmə,

- Qarışıqlıq/zehin çaşqınlığı,

- Nitqin pozulması.

İstilik tükənməsi

İstilik tükənməsi bədənin su və duz itkisinə reaksiyasıdır. Adətən tərləmə ilə müşahidə olunur. İstilik tükənməsinin simptomlarına aşağıdakılar daxildir:

- Həddindən artıq tərləmə,

- Zəiflik və ya yorğunluq,

- Başgicəllənmə,

- Yaş dəri,

- Əzələ sancıları,

- Qızarmış dəri.

Əzələlərdə sancılar

Əzələ sancıları aşağı duz səviyyəsinə görə baş verir və adətən həddindən artıq tərləmə nəticəsində yaranır.

Simptomlarına aşağıdakılar daxildir:

- Əzələ ağrısı, adətən qarın, qol və ya ayaqlarda.

- Əzələ spazmları, adətən qarın, qol və ya ayaqlarda.

Səpki

Səpki həddindən artıq tərləmə nəticəsində dərinin qıcıqlanmasıdır. Tipik simptomlar, adətən boyun və sinənin yuxarı hissəsində, qasıq nahiyəsində, döşlərin altında və dirsək qıvrımlarında görünən kiçik qırmızı qabarcıqlardır.

Oksford Universitetindən Dr. Nikol Mirandanın rəhbərlik etdiyi və “Nature Sustainability” jurnalında dərc edilən yeni araşdırma iqlim böhranının yaratdığı yüksək temperaturun mənfi təsirini azaltmaq üçün klassik 9-5 iş saatından 6-2 iş saatına keçməyi təklif edir.

Tədqiqat İtaliya və Yunanıstan kimi Cənubi Avropa ölkələrində iqlim dəyişikliyi və hava hadisələrinin yaratdığı yandırıcı isti dalğasının ortasında aparılıb. İsveçrə və Norveç, eləcə də Böyük Britaniya da "istiliyə hazır deyil" çünki bu bölgələrdəki binalar tarixən istilik üçün nəzərdə tutulmayıb.

Dünyada 6-2 iş saatı təşkili ənənəvi olaraq bəzi sahələrdə tətbiq olunur

Araşdırmanın müəllifi Dr. Jesus Lizana deyir ki, bu, İspaniyanın bəzi bölgələrində artıq mövcud olan bir tənzimləmədir. Cənubi İspaniya və ya Əndəlüs yayda bu cür işləyir. İyul və avqust aylarında tikinti və ya təsərrüfat işçiləri kimi açıq havada işləyən işçilər, günün ən isti saatlarında işləməmək üçün səhər 6-dan 14-ə qədər işləyirlər. Adətən, isti iqlimlərdə dükanlar yayın ən isti saatlarında bağlanır, axşam saat 14:00-dan 18:00-a qədər işləmir və axşam saat 18:00-dan 21:00-a qədər işləyir.

Kondisioner qısa müddətdə faydalı, uzun müddətdə isə zərərli seçimdir

Daha çox ventilyasiya və kondisionerlə birlikdə iş saatlarının dəyişdirilməsi həddindən artıq istilərin öhdəsindən gəlməkdə bizə kömək edə biləcək "soyutma müdaxilələrindən" yalnız biridir. Amma problem ondadır ki, variantların çoxu davamlı deyil.

Təkcə soyutma üçün 2050-ci ilə qədər lazım olacaq enerji miqdarının 2016-cı ildə Yaponiya, ABŞ və Avropa İttifaqının ümumi elektrik istifadəsinə bərabər olacağı proqnozlaşdırılır. Dr. Miranda, uzun müddətdə problemi daha da pisləşdirəcək bir seçim olan artan istilik və kondisionerdən istifadəyə hazırlığın olmaması barədə xəbərdarlıq edib.

Binaların yenidən qurulması üçün təklif olunan həllər arasında qış aylarında istiliyi saxlamaq üçün söndürülə bilən ventilyasiya tədbirlərinin tətbiqi də var. Bundan əlavə, tenteler kimi kölgə örtüklərinin quraşdırılması və ya binaların yanında daha çox ağac əkilməsi də günəş şüalarının qarşısını ala bilər.

Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqasının sədri, hüquq müdafiəçisi Sahib Məmmədov: "Havanın temperaturu müsbət 41 dərəcəni keçdikdə Əmək Məcəlləsinə görə havanın temperaturunun süni surətdə tənzimlənməsi mümkün olmayan yerlərdə işlər dayandırılmalıdır. Elə işlər var ki, onların axını fərqlidir və dayandırmaq mümkün deyil. Yəni, fasiləsizlik təmin olunmalıdır. Belə halda isə işəgötürən əlavə tədbir görməlidir ki, işçiləri gün vurmasın. Bu tədbirlər qanunvericilikdə nəzərdə tutulub.

Eyni zamanda işə götürən qanunvericilikdən kənar da əlavə tədbirlər görə bilər. Məsələn açıq havada olan iş yerlərinin yaxınlığında çətirlər quraşdırmaq, tez-tez işçilərə fasilələr vermək, onları ayran və qazlı su kimi sərinləşdirici içkilərlə təmin etmək, mümkün hallarda, yəni təhlükəsizliyə xələl gətirmədən yüngül geyimlə təmin etmək olar. İşəgötürən işçilərin sağlamlığına zərər verəcək addımlardan çəkinməlidir. Onlar əvvəla işçiyə sosial partnyor kimi baxmalı və işçinin sağlamlığına vura biləcək ziyana görə məsuliyyət daşıyır. O həm də öz məsuliyyətini sığortalamalıdır. Amma hər bir halda məsuliyyət işəgötürənin üzərindədir.

Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti belə havalarda işəgötürənlərə xəbərdarlıq edir. Amma onların hazırda yoxlama funksiyası yoxdur. Lakin öz işlərini görürlər və şikayətlər olduqda da dərhal reydlər edirlər. Amma hər bir halda əsas olan işəgötürənin vicdanı məsələsidir. İşəgötürən işçisinə qul kimi baxırsa, sosial partnyor kimi baxmırsa, işçiləri təhlükəli havada da işlədəcək".

Ayşən Vəli