Ər-arvadın birlikdə içki içməsi niyə qınanılır? - ARAŞDIRMA

Artıq günümüzdə bir çox kişilərlə yanaşı qadınlarda da alkoqol asılılığı artmaqdadır. Qərb cəmiyyətlərində alkoqol istehlakı, əsasən, kişilər arasında yayılıb. Bunlarla yanaşı, indi içki içmək nisbətində qadınlar kişiləri geridə qoya bilərlər.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Alkoqolla əlaqəli sağlamlıq problemləri artmaqdadır

Spirtli içkilərlə bağlı problemlər qadınlar arasında da yayılmaqdadır. ABŞ-da 2000-2015-ci illər arasında 45-64 yaş qrupunda sirozdan ölümlərin artım nisbəti kişilərdə yüzdə 21 ikən, qadınlarda bu nisbət yüzdə 57 olmuşdur. 25-44 yaş qrupunda eyni səbəbdən ölümlərdə artım kişilərdə yüzdə 10 ikən, qadınlarda yüzdə 18 oldu.

Bundan əlavə, həddindən artıq spirtli içki qəbulu ilə bağlı problemlər səbəbindən xəstəxanaların ilk yardım xidmətlərinə müraciət edən yetkin qadınlar arasında böyük artım var. Amma problem təkcə qadınların daha çox spirtli içki qəbul etməsində deyil, spirtin qadın orqanizminə təsirinin kişilərdən çox fərqli olmasıdır.

Tədqiqatlar göstərir ki, alkoqolun emal edilməsi üçün qaraciyərdə istehsal olunan spirt dehidrogenaz (ADH) fermenti qadınlarda daha azdır. Bundan əlavə, su spirtin yayılmasını asanlaşdırarkən, yağ spirti saxlayır. Qadınlarda daha çox yağ və daha az su olduğu üçün bədənin spirtə reaksiyası çox daha şiddətlidir.

Qadınlar daha asan aludəçi olurlar

Alkoqol asılılığı və digər sağlamlıq problemləri kişilərə nisbətən həddindən artıq spirtli içki qəbul edən qadınlarda daha asan inkişaf edir. Alkoqol problemi olan qadınlar kişilərə nisbətən daha gec yaşda spirtli içki qəbul etməyə başlasalar da, daha qısa müddətdə alkoqol aludəçisi olurlar. Alkoqolun təsiriylə qaraciyər xəstəlikləri, ürək və sinirlərin zədələnməsi qadınlarda daha tez baş verir.

Əslində, 1990-cı illərə qədər spirtlə bağlı demək olar ki, bütün klinik tədqiqatlar yalnız kişilər üzərində aparılırdı. Bu araşdırmaların nəticələrinin qadınlar üçün də keçərli olacağı güman edilirdi.
1970-ci illərdə Harvard Universitetində alkoqolun qadınlara təsiri mövzusunda fəlsəfə doktoru olan psixiatriya professoru Şaron Uilsnakın tapıntılarından biri də alkoqol problemi olan qadınların uşaqlıqda tez-tez cinsi istismara məruz qalması idi.

Alkoqol qadınların ehtirasını artırır?

Az dozada qəbul edilən spirtin rahatlaşdırıcı təsiri ilə ilk başlarda cinsi istəyi artırdığını söyləmək olar. Lakin daha yüksək dozalarda qəbul edildikdə bu təsir olmaz. Məlum olub ki, spirtli içkilərdən istifadə qadınlarda subyektiv cinsi istəyi, oyanışı və həzzi artırır, fizioloji oyanışı isə azaldır.

Qadınlarda spirt istehlakı testosteron və estradiol nisbətlərini artırır. Testosteron qadınlarda cinsi istəyi qismən idarə etdiyi üçün, bu artım spirtin kişilərdən fərqli olaraq qadınlarda cinsi istəyi artırır.

Beyində həssaslıq

2000-ci illərdə alkoqoliklərin beyin skanları qadınların beyinlərinin spirtə daha həssas olduğunu göstərdi. Lakin Boston Universiteti Tibb Fakültəsinin anatomiya və neyrofiziologiya professoru Marlene Oscar-Berman bir şey hiss etdi. Uzun müddət spirt istifadə edən kişilərin beynindəki "mükafat mərkəzi" spirt istifadə etməyən kişilərə nisbətən daha kiçik idi. Beynin bu bölgəsi motivasiya, qərar qəbul etmə və əsas sağ qalma instinktlərinə təsir göstərir.

Amma mükafat mərkəzi alkoqolsuz qadınlara nisbətən alkoqollu qadınlarda daha böyük idi. Bu o deməkdir ki, alkoqol içən qadınların beyni kişilərə nisbətən daha az zədələnir.

Berman vurğulayır ki, bu tapıntı çox təəccüblüdür, çünki o vaxta qədər spirtli içkilərin qadınların beyninə daha çox zərər verəcəyinə dair geniş yayılmış bir inanc var idi. Ancaq elm adamları bu fərqin niyə yarandığını hələ bilmirlər.

Bir çox qadın istehlak etdiyi spirtin miqdarına nəzarət etsə də, bu miqdarı aşanların sayı da az deyil. Risk səviyyəsində spirt istehlakı sonsuzluğa, menstrual dövrünün pozulmasına, bir çox xərçəng növünün artmasına və yaralanmalara səbəb olur. Həddindən artıq spirt istehlakı səbəbindən nəzarəti itirəcəyiniz üçün cinsi yolla ötürülən xəstəliklərə və ya arzuolunmaz hamiləliyə səbəb olan cinsi əlaqədə ola bilərsiniz.

Riskli spirt istehlakı nədir?

Qadınların gündə bir içki içməsi orta dərəcədə spirt istehlakıdır. Riskli spirt istehlakı həftədə yeddi içkidən çox və ya bir anda üçdən çox içki istehlak etməkdir. Amerikada 18 yaşından kiçik hər 5 qızdan biri ən azı bir dəfə bu şəkildə spirtli içki qəbul etdiyini bildirib.

Bəzi qadınların miqdarından asılı olmayaraq spirtli içki qəbul etməsi onları riskli içkilər içən qadınlar kateqoriyasına salır. Belə ki, bu qadınlar:

- Yüngül içki limitində özünü saxlaya bilməyənlər
- 21 yaşdan aşağı
- hamilə və ya hamiləliyin planlaşdırılması
- alkoqol ilə qarşılıqlı təsir göstərən dərmanlardan istifadə edənlər

Alkoqol sağlamlığınıza necə təsir edir?

Kişi və qadın orqanizmi spirtə fərqli reaksiya verir. Qadın orqanizmində spirti parçalayan maddə kişilərə nisbətən daha azdır, nəticədə onların qanına alkoqol kişilərə nisbətən daha çox keçir. Qadınlar kişilərdən daha yüngüldür və bədənlərində daha az su var. Bu, o deməkdir ki, spirt kişilərdəki kimi onların qanını sulandırmır. Müvafiq olaraq, qadının spirtdən zəhərlənməsi eyni miqdarda içən kişidən daha asandır.

Müntəzəm olaraq riskli spirtli içkilərdən istifadə etmək alkoqolizmdir. Spirtli içkilərə aludə olan qadınlar sağlamlıqlarında, münasibətlərində və ya işlərində problemlər yaratsa belə, spirtli içki qəbul etməyə davam edirlər.

Alkoqolizm bir xəstəlikdir.

Simptomlar:

- içməyə böyük həvəs var.
- nəzarəti itirmək - içməyə başladıqdan sonra dayandıra bilməmək.
- asılılıq - alkoqoldan imtina simptomları, məsələn; ürəkbulanma, tərləmə, titrəmə və əsəbilik və bunlar spirtli içki qəbul etdikdən sonra yox olur.

Hamiləlik dövründə spirt içmək olarmı?

Danimarka alimlərinin BJOD jurnalında dərc etdiyi araşdırmaya görə, hamilə qadınların həftədə 1-8 içki içməsinin heç bir zərəri yoxdur. Lakin bu düşüncə düzgün deyil. Çünki dəqiq olaraq hansı miqdarda və nə qədər qəbul edildiyi və buna uyğun olaraq körpəyə nə dərəcədə zərər verdiyi bilinmir.

Plasenta bədənə daxil olan bütün spirti süzə bilmədiyi üçün spirtin bir hissəsi körpəyə çatır. Bu, körpənin fiziki və zehni inkişafına ciddi ziyan vurur.

Ana olduğunuzu bilmədən içdiyiniz spirt körpəniz üçün zərərli deyil, ancaq hamiləlik xəbərini alan kimi spirt hamiləliyiniz boyunca istehlak etmədiyiniz bir şey olmalıdır.

Bəzi gələcək analar hamiləliyin ilk aylarında spirt istifadəsinin körpəyə daha az zərər verəcəyini düşünürlər. Ancaq alkoqolun körpəyə vurduğu zərər haqqında dəqiq bir şey söyləmək çox çətindir. Ona görə də hamiləlik dövründə spirt limitindən danışa bilmərik. Uşağınız olacağını öyrəndiyiniz ilk gündən spirt istehlakı son dərəcə həssas olmanız lazım olan məsələ olmalıdır.

Alkoqol istifadəsi zamanı növlər arasında hər hansı bir fərq haqqında danışmaq mümkün deyil. Hamiləlik dövründə pivə içmək şərab istehlakı qədər zərərlidir.

Hamiləlik dövründə spirt istifadəsinin körpəyə təsiri nədir?

- Uşağın ana qarnında tələf olması
- Ölü doğuş,
- Körpənin inkişafında geriləmə,
- Baş və üzün inkişaf qüsurları
- Əqli gerilik.

Oksford və Bristol Universitetlərində aparılan araşdırmalara görə, körpənin qanında spirt səviyyəsi gələcək ananın spirtli içki qəbul etməsi ilə eyni sürətlə artır. Körpənin qaraciyəri böyüklərin qaraciyəri kimi inkişaf etmədiyi üçün spirt körpənin bədənində eyni dərəcədə parçalana bilməz. Bu, körpənin orqanlarının və beyindəki sinir hüceyrələrinin inkişafına mənfi təsir göstərir.

Hamiləlik dövründə spirtdən istifadənin zərərlərindən biri də spirtin körpənin IQ səviyyəsinin 1-2 bal aşağı düşməsinə səbəb olması iddiasıdır. Bu səbəbdən bəzi mütəxəssislər həm hamilə qalmağa çalışan, həm də hamilə olan qadınlara spirtli içkilərdən tamamilə uzaq durmağı məsləhət görürlər.

Hamiləlik dövründə spirtli içki qəbul edən anaların körpələrində doğuşdan sonrakı dövrdə;

- öyrənmə pozğunluğu,
- danışma çətinlikləri,
- diqqət çatışmazlığı,
- yaddaş pozğunluğu,
- hiperaktivlik kimi problemlər görünə bilər.

Gördüyünüz kimi, spirt körpə üçün çox zərərlidir. Buna görə hamiləlik dövründə spirt istifadəsi qətiliklə alınacaq bir risk deyil.

Bütün bunlarla yanaşı günümüzdə öz həyat yoldaşları ilə günlük, yaxud özəl günlərdə içki içən qadınlar da var. Üstəlik əvvəllər ölkəmizdə içki içən qadınlar bunu gizədirdisə, indi açıq aşkar edirlər.

Bəs, dinimizdə bu necə qarşılanır? Ümumiyyətlə, bu düzgündürmü? Cəmiyyətdə belə qadınlara baxış necədir?

Hacı Təyyar Hüseynli: "Ümumiyyətlə, İslam dini spirtli içkiləri qadağan edir. Buna əsas kimi Qurani Kərimdə ayələr enib. Bu barədə çox detallı danışmaq olar.

Spirtli içkilərin ailə-məişət mühitində bir çox problemlər yaratdığı, hətta ailələrin dağılmasına gətirib çıxardığı hər kəsə məlumdur. Ər-arvadın spirtli içkidən mütəmadi bir masada oturub istifadə etməsi isə tam bir faciədir. Birinci növbədə bu cütlüyün öz sağlamlığı, aludəçilik riski və övladların tərbiyəsinə mənfi təsir etməsi kimi hallar qaçınılmazdır.

Mən sivil düşüncəli bir ilahiyyatçı kimi spirtli içkilərin kişi və qadın fərqi qoyulmadan qadağan olunmasının tərəfdarıyam".

Cərrah, mama-ginekoloq Ləman Əliyeva: "Tək qadınlarda yox, içki hər kəs üçün orqanizmə çox ziyandır. Qaraciyər orqanizmin qoruyucu bir orqanıdır, hansı ki, qan qaraciyərdə təmizlənir. Yəni, bir orqanizmin qoruyucu funksiyası normal olmadıqdan sonra o sağlam sayılmır.

Bir qadın gələcəyin anası deməkdir. O özü sağlam olmadıqdan sonra, dünyaya gətirdiyi uşaqda da ciddi sağlıq problemləri olacaq.

Ayşən Vəli