Müasir dövrdə münasibətlərin əksəriyyəti psixikanın fəaliyyətinin ümumi prinsiplərinə əsaslanır və tərəfdaşların ehtiyaclarını diqqət mərkəzində saxlayır. Bəzən cütlüklər duyğular və davranışlar haqqında çox az şey bilirlər.
Münasibətdən məmnunluq tərəfdaşların sosial-mədəni normalar prizmasından subyektiv qavranılması, cütlüyün fərdi ehtiyaclarının ödənilməsi baxımından fəaliyyətinin effektivliyidir.
Cütlük terapiyasının mahiyyəti ideal münasibət və ideal tərəfdaş haqqında illüziyalarla necə ayrılmağı öyrətməkdir. Cütlük terapiyasının nəticəsi o zaman yaxşı hesab olunur ki, iştirakçılar münaqişənin əsas sahələrini tapıb öz aralarında danışıqlar aparmağı və bir-birlərini dinləməyi, eşitməyi öyrənsinlər. Əgər cütlüyün iştirakçıları münasibətlər probleminə verdikləri töhfəyə görə məsuliyyəti öz üzərlərinə götürsələr, qarşılıqlı ittihamlardan bu münasibətlərdəki rollarını başa düşməyə və məsuliyyəti öz üzərinə götürəcəksə müsbət hal kimi qiymətləndirilir. Bu vəziyyətdə terapiya nəticəsində ailənin qorunub saxlanılması ehtimalı yüksəkdir.
Lakin bəzən belə olur ki, ortaqlardan biri qismən və ya tamamilə hər hansı bir dəyişiklikdən, öz məsuliyyətini və ya tərəfdaşın sərhədlərini qəbul etməkdən imtina edir. Bu da boşanmaya səbəb olur. Çox vaxt belə cütlüklər patologiyada saxlanılır. Bəzən ünsiyyət, heç bir şəkildə ünsiyyət cəhdlərinin mənasızlığı olmayan aqressiyanı çətinliklə aradan qaldırmağa xidmət edir. Lakin dərin şüursuz konfliktlər üzə çıxdıqda, ünsiyyət prosesi onlar tərəfindən pozula bilir və problemlərin açıq müzakirəsi yalnız münaqişələri daha da kəskinləşdirə bilir.
Problemli ailələr bütün enerjilərini ümidsiz yaşamaq cəhdinə sərf etməyə çalışırlar ki, heç problem yaşamasınlar. Qeyd etmək lazımdır ki, ailə psixoterapevtinin əsas məqsədi nə olursa-olsun cütlüyü xilas etmək deyil, ailə münasibətlərini yenidən qurmaq, onları tərəfdaşların bir-birini eşitməyi öyrənməsi və münasibətlərinin daha açıq olması üçün qurmaqdır. Bu mərhələdə cütlük disfunksional modeldən imtina edir və yeni davranış nümunələrini öyrənir.
Münasibətlərdə güclü bağlılıq varsa, cütlük terapevtinə getməyə dəyər, çünki cütlük terapiyası bağlanma nəzəriyyəsinə əsaslanır.
Cütlük terapevti ərazini və problemi bilir, istiqaməti və məqsədi bilir, əsas hərəkət və anların xəritəsindən istifadə edir. Terapiyada dəyişikliklər düzəldici emosional təcrübə vasitəsilə baş verir. Adi emosional reaksiyalar tərəfdaşları münaqişə dövrünə sürükləyir. Hər hansı bir münasibətdə bir tərəfdaşın hissləri qaçılmaz olaraq digərinin hissləri ilə bağlıdır, lakin sürətlə inkişaf edən bir münaqişədə onların emosiyalarına hoparaq, bu əlaqəni və öz təsirini görmək çox çətin olur.
Psixoloq Gövhər Məmmədova: "Cütlük terapiyası tərəflər arasında, ailə içində yaşanan çətin və sıxıntılı dövrlərin ələ alınaraq mübahisələrin həll oluna bilməsini, ailə üzvlərinin yaxşıya doğru dəyişimini mövcudlaşdıran terapi növüdür. Bu terapiya növü yalnız evli şəxslər deyil, ümumiyyətlə, sevgi münasibətində olan hər bir şəxs üçün də nəzərdə tutulub. Burada maraq çəkən nüans cüt halda necə seans aparıldığıdır. Adından da görüldüyü kimi cütlük terapiyasının cüt şəkildə aparılmasının məqsədi tərəflərin bir-birinə olan mübasibətinin açıq şəkildə görülməsi, demək istədikləri sözlərin, qarşı tərəfdən gözləntilərin, istəklərin açıq şəkildə danışılmasıdır ki, həm bu zaman psixoloq daha aydın analiz apara bilir, həm də hər iki tərəf suallarına aydın cavab tapa bilir. Lakin tərəflərdən birinin, yaxud hər ikisinin əlavə olaraq psixoloji problemi varsa və bu problem münasibətə mənfi təsir göstərirsə, o zaman cütlük terapiyası ilə bərabər ayrılıqda seanlar da qəbul edilməlidir ki, sağlam münasibət əldə edilə bilsin.
Cütlük terapiyasında digər bir üstünlük ondan ibarətdir ki, bəzən cütlər əsas problemi bilmədən başqa çərçivələrdə mübahisə edirlər, qarşı tərəfi dinləmədən öz doğrularını müdafiə edirlər, bəzən bir-birilərini yetəri qədər tanımırlar, yaxud bir tərəf sadəcə gözləməyi seçir və gözləntiləri qarşılanmadıqda aqresiv halda olduğundan kiçik səbəbdən belə mübahisəyə başlayır. Lakin terapi müddətində əsas problem müəyyən olunur, səbəbləri tapılır daha sonra həll edilir və əvvəlkindən də yaxşı, sağlam münasibət qurulur.
Sevindirici haldır ki, son zamanlar ölkəmizdə ailələrin böyük bir qismi bu terapiya növündən faydalanmağı seçirlər".
Havar Şəfiyeva
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB