Şam ağaclarının qiyməti niyə "əl yandırır..."? - ARAŞDIRMA

Bildiyimiz kimi, Milad bayramına sayılı günlər qalıb. Artıq bir çox evlərdə bununla bağlı hazırlıqlar gedir. Bu hazırlıqlara şam ağaclarının quraşdırılıb bəzədilməsi, evlərin dərindən təmizliyi, yeni il abu-havasına uyğun aksesuarlar almaq və s. daxildir.

Xristianlar üçün İsanın mövludu ilə əlaqədar böyük əhəmiyyət kəsb edən Milad hazırlıqlarında ağla gələn ilk şey şam ağacının bəzədilməsidir. Bəs niyə bu bayramda şam ağacı bəzəyirsiniz? Ümumiyyətlə, Milad ağacı nədir? Milad ağacı nə vaxt bəzədilir?

Xristianlar İsanın doğumunu qeyd etmək üçün dekabrın 25-ni Milad bayramı kimi qeyd edir. Yeni il şənliklərində işıqlar və bəzək əşyaları ilə təchiz edilən şam ağacına Milad ağacı deyilir. Bu gün Milad ağacının bütpərəstlik ənənələrindən gələn bir ritual olduğu məlumdur. Şam ağacı isə dekabrın başlanğıcından Milad ayına qədər qurula bilər.

Həmişəyaşıl ağaclardan və çələnglərdən ölməz həyatın simvolu kimi istifadə edilməsi qədim misirlilərin, çinlilərin və yəhudilərin ümumi ənənəsi idi. Almaniyada qışın ortasında bayram günlərində evin girişinə və ya içərisinə Yule (Yeni il) ağacı qoyulurdu.

Milad ağacının tarixi

1848-ci ilin dekabrında çəkilmiş bu illüstrasiyada Kraliça Viktoriya, Şahzadə Albert və onların uşaqları Milad ağacına baxarkən təsvir edilmişdir.

Şimali Avropa

Latviya və Estoniya ilk şam ağacının vətəni olduğunu iddia edirlər. Latviya öz Milad ağacı ənənələrini 1510-cu ildən, Qara Başlar Evi adlı tacir gildiyasının şəhərin içindən bir ağacı daşıdığı, bəzədiyi və sonra yandırdığı zamana qədər izləyir. Estoniya isə bu iddiaları rədd edərək, eyni gildiya tərəfindən 1441-ci ildə paytaxtı Tallində təşkil edilən oxşar festivala dair sübutların olduğunu deyir.

Tarixçilər hər iki iddiaya şübhə ilə yanaşırlar. Riqadakı Latviya Milli Kitabxanasının əməkdaşı Qustavs Strenqa 2016-cı ildə New York Times qəzetinə demişdi ki, gildiya şənliyinin Milad bayramı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.

Almaniya

Milad ağacı daha çox 16-cı əsrdə Elzas bölgəsində yaranmışdır. (Hazırda Fransanın bir hissəsi olan ərazi o zamanlar Almaniya ərazisi hesab olunurdu.) Tarixi qeydlər göstərir ki, 1539-cu ildə Strasburq Katedralində Milad ağacı əkilib və ənənə bütün regionda o qədər populyarlaşıb ki, Frayburq şəhəri Milad gecəsini qeyd edib.

Milad ağacı ilə bağlı bir sıra rəvayətlər də var. Bəziləri bunun Adəm və Həvva haqqında orta əsrlərdə nümayiş etdirilən Eden bağının simvolu olan cənnət ağacından ilhamlandığını düşünür. Digərləri Milad ağacının Milad piramidalarından, həmişəyaşıl ağac budaqları ilə bəzədilmiş taxta konstruksiyalardan və dini fiqurlardan əmələ gəldiyinə inanırlar. Cusack bu nəzəriyyələrin heç bir mahiyyətinə inanmır vəo deyir: "Milad ağacı xristianlıq kontekstində dini baxımdan neytral olmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu".

İngiltərə

18-ci əsrin ortalarında Kral III. Corcla evlənən Alman hersoqluğunun şahzadəsi Kraliça Şarlottanın kral ailəsinə ilk şam ağacını təqdim etdiyi güman edilir. Amma Milad ağaclarını indiki mövsümün simvoluna çevirən başqa bir ingilis kraliçası oldu.

İndi Londonda ən məşhur Milad ağacı hər qış Trafalqar meydanını işıqlandıran Milad ağacıdır. Bu ağacın özünəməxsus zəngin qlobal tarixi var. 1947-ci ildə Norveç nasist işğalından sonra İngiltərəyə sığındı. O, Böyük Britaniyaya İkinci Dünya Müharibəsi zamanı müttəfiqliyinə görə minnətdarlıq əlaməti olaraq illik Milad ağacı vermək ənənəsinə başlamışdır.

ABŞ

Almaniyanın Milad ağacı ənənəsi, ehtimal ki, ABŞ-a 18-ci əsrin sonlarında, Hessian qoşunları İnqilab Müharibəsində vuruşmaq üçün İngilislərə qoşulduqda gəldi. Sonrakı illərdə alman mühacirləri də ənənəni ABŞ-a gətirdilər.

Milli Milad ağacı Vaşinqtonda Ağ Evin cənubundakı Ellipsdə parıldayır.

Bu gün ABŞ-da iki sevimli yolkanın işıqlandırılması ölkədə bayram mövsümünün başlanması mərasiminin bir hissəsinə çevrilib. 1923-cü ildə Prezident Calvin Coolidge Milli Milad ağacının işıqlandırılmasına nəzarət etdi, on il sonra 1933-cü ildə Nyu-York şəhəri Rokfeller Mərkəzində ilk Milad ağacını yandırdı, o vaxtdan bəri hər bayram mövsümündə turistlər və Nyu-Yorklular üçün mütləq görməli yerlərə çevrildi.

Rusiya

Milad ağacları Rusiyada çoxdan ənənə halını alıb. 1990-cı illərdə Sovet İttifaqının dağılması ilə Milad Rusiyaya qayıtdığından, Yeni il ağacı o vaxtdan bəri ənənə olaraq qalır.

Antarktida

Cənub qütbündə ağaclar olmasa da, hətta Antarktida da öz Milad ağacı ənənələrini nümayiş etdirir. 1946-cı ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Antarktidaya ekspedisiyasında ekipaj üzvləri dənizdə Kanada ladin ağacını dirəklərinə bağlayaraq Milad bayramını qeyd etdilər. Yarım əsrdən çox vaxt keçdikdən sonra ABŞ-ın Amundsen-Scott Cənub Qütb Stansiyasının tədqiqatçıları metal qırıntılarından xüsusi bəzəklərlə tamamlanmış Milad ağacı yaratdılar.

Ənənə qısa müddət davam etsə də - dəmir işçiləri hər il yeni bəzəklər əlavə edirlər.

Yunanıstan

Yunanıstanda insanlar bir vaxtlar ölkənin himayədarı və dənizçilərin himayəçisi olan Müqəddəs Nikolayın şərəfinə ağac əvəzinə Milad qayıqları bəzəyirdilər.

Ailələr dənizdəki həyatdan xoş bir dönüşü simvollaşdırmaq üçün evlərinin içərisinə kiçik taxta qayıqlar qoymur, eyni zamanda Saloniki kimi şəhərlərin meydanlarında qayıqları bəzəyir. Ancaq bu gün Milad gəmisi Milad ağacının kölgəsindədir. Bəzi adalarda belə qayıqları hələ də görmək olar.

Günümüzdə süni şam ağacları o qədər bahadır ki, hətta bəzi insanlar canlı ağacı kəsməyi belə düşünür. Düşünün ki, hər dekabr ayında dünyanın müxtəlif yerlərində insanlar ən yaxın meşəyə gedir, ağacı kəsir, evlərinə gətirir, işıqlarla, bəzəklərlə, dekorativ əşyalarla onu bəzəyir, sonra isə yanvar ayında həmin ağacı atırlar. Bu ekoloji terrordur.

Bəs, şam ağacları niyə belə bahadır? SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Bu ilin şam ağacı qiymətlərini təqdim edirik:

“Kremlevski” model şam ağacı:

1.50 sm -170 AZN

1.80 sm- 270 AZN

2.10 sm- 370 AZN

2.40 sm- 460 AZN

3 m- 750 AZN

“Zontik” model şam ağacı:

1.80 sm - 270 AZN

2.10 sm - 390 AZN

2.40 sm - 500 AZN

2.70 sm- 680 AZN

Qeyd edək ki, bunların hamısı süni ağaclardır və şam ağacının keyfiyyətindən asılı olaraq qiymət dəyişir. Təsəvvür edin ki, bunlar sadəcə olaraq sadə, yəni aksesuarsız şam ağacının qiymətidir. O zaman belə qənaətə gəlmək olar ki, bir ailənin bayramda evinə 1 orta boy şam ağacı alması ona minimum 300 AZN civarında başa gəlir. Bu isə kifayət qədər böyük məbləğdir.

Belə bahalı ağaclarla yanaşı az da olsa münasib qiymətli olanlar da var:

Məsələn, “SuperToys” adlı bayram aksesuarları mağazasında:

1.50 sm ağac 69 AZN-dır. Üzərində 2 qutu oyuncaq konfet, yeni il üçün papaq, corab və led işıq hədiyyə olunur.

1.20 sm ağac 44 -48 AZN aralığındadır.

Son olaraq bildirək ki, bu il şam ağacı dəbi də dəyişib. İndi yeni üslubda olan şam ağacları dəbdədir ki, onların da qiyməti çox bahadır.

Ayşən Vəli