Moskva-Bakı platformasında Andery Şlyapnikovun təqdimatında yayımlanan “Diqqət Mərkəzində” proqramında regionumuzda gedən proseslər, Azərbayacn-Ermənistan sərhəddində yaranan vəziyyətlə bağlı məsələlər maraqlı təhlil edilib. Verilişi mətn və video formatında oxucularımıza təqdim edirik.
Bütün dünyaya mesaj
Bu həftə Azərbaycanın mədəni paytaxtı Şuşada 30 ilə yaxın çəkən işğaldan qurtulduqdan sonra ilk dəfə bir musiqi festivalı keçirildi. Xarıbülbül festivalı Şuşa şəhərinin yalnız bu ərazidə bitən bənzərsiz çiçək-rəmzinin adını daşıyır. Keçən əsrin 80-ci illərinin sonlarında Xarıbülbül festivalı hər il Şuşada və Qarabağın digər şəhərlərində keçirilirdi. Artıq 1990-cı ildə festival beynəlxalq status aldı, lakin 1992-ci ildə ilk Qarabağ müharibəsi və Şuşa şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğalı səbəbindən layihə ləğv edildi. Şuşa azad edildikdən sonra 2021-ci ilin yanvarında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə bu folklor festivalının ənənəsi yenidən bərpa edildi.
30 illik fasilədən sonra ilk festival 12-13 may tarixlərində Şuşadakı Cıdır Düzündə keçirildi. Festival Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təşkil edilmişdi.
İlham Əliyev: “Bu gün biz burada, Cıdır Düzündə- hər bir azərbaycanlı üçün müqəddəs bir yerdə toplaşmışıq və bu musiqi bayramını, birlik bayramını, qayıdış bayramını, ləyaqət bayramını qeyd edirik. Yaşasın Şuşa! Yaşasın Qarabağ! Yaşasın Azərbaycan!"
Yenidən canlanan festival 1-ci və 2-ci Qarabağ müharibələrində həlak olan şəhidlərin mübarək xatirəsinə həsr edildi.
İlham Əliyev: “Uzun fasilədən sonra bu il ilk dəfə keçirilən Xarıbülbül musiqi festivalı şəhidlərimizin xatirəsinə həsr edilmişdir. Bu gün qəhrəman əsgərlərimizə, Azərbaycan xalqına borcluyuq. Xalq birləşdi, həmrəylik göstərdi, vahid yumruğa toplandı və Azərbaycan xalqı bu Qələbəni qazandı. Bu, ümumi Zəfərimizdir"
Beləliklə, 30 il sonra dünyaca məşhur Azərbaycan muğamı (Bayatı-Şiraz) çox gənc bir müğənninin ifasında Şuşada yenidən bütün avazı ilə səsləndi.
İlham Əliyev: “Biz bütün dünyaya buradan- Şuşadən, qədim yurdumuzdan bir mesaj göndəririk. Ölkələr bu şəkildə inkişaf etməlidir, yalnız çoxkonfessiyalı, çoxmillətli ölkələrdə, cəmiyyətlərdə inkişaf, birlik, həmrəylik, sülh ola bilər"
Festivalda azərbaycanlı ifaçılar, məşhur musiqiçilər, eləcə də Azərbaycanda yaşayan müxtəlif xalqların musiqi kollektivləri iştirak edirdi. Tamaşaçılara rus, avar, tat, gürcü, yəhudi, tatar və Azərbaycanda yaşayan digər xalqların nümayəndələrinin ifasında mahnı və rəqslər təqdim olundu.
Eyni zamanda, 30 ildən əvvəlki dövrdə Şuşada lentə alınan keçmiş illərin salnamələrinin videoları böyük ekranda nümayiş olundu. Ən təsirli məqamlardan biri ümummilli lider Heydər Əliyevin bu gün azad edilmiş Şuşa və digər Qarabağ torpaqlarından bəhs etdiyi, daha sonra Prezident İlham Əliyevin Vətən müharibəsindən sonra Azərbaycan xalqına müraciətindən bir hissənin nümayiş etdirildiyi video idi.
İlham Əliyev: “Mən xoşbəxt insanam, çünki atamın vəsiyyətini yerinə yetirdim. Biz Şuşanı azad etdik. Bu, böyük bir qələbədir. Bu gün ümummilli liderimizin və şəhidlərimizin ruhları sevinir. Əziz Şuşa, sən azadsan! Əziz Şuşa, biz qayıtdıq! Əziz Şuşa, biz səni canlandıracağıq! Şuşa bizimdir! Qarabağ Azərbaycandır! "
O anda kameralardan biri İlham Əliyevi diqqət mərkəzində saxladı, prezidentin gözlərində yaş var idi...
Bu kadrlar bir daha İlham Əliyevin səmimi hisslərindən danışır. Atasının ona vəsiyyət etdiyi şeyi etdi- işğal altındakı torpaqları azad etdi. Bir çox tanınmış azərbaycanlı Şuşaya gəlmək çağırışına cavab verdi. Bunlardan biri dünya şöhrətli tenor, Azərbaycanın Xalq artisti, opera müğənnisi Yusif Eyvazovdur.
Festivalın bütün iştirakçılarına gəldikdə, Şuşaya dəvət Eyvazov üçün böyük şərəf oldu. İnstaqram səhifəsində bir neçə publikasiya yerləşdirdi.
“Şuşa şəhərində Xarıbülbül festivalının açılışı və ilk günü. Duyğularımızı təsvir etmək çox çətindir- xoşbəxtlik, çoxdan gözlənilən ədalət hissi, Ali Baş Komandanımızla inanılmaz qürur duymaq və bunun üçün böyük bir təşəkkür"
Şərhlərdəki bir çox abunəçi, Eyvazovun həyat yoldaşı, azərbaycanlılara dəstəyini ifadə edən bir opera müğənnisi, Rusiyanın Xalq artisti Anna Netrebkonu bu festivalda görmək arzusunda olduqlarını qeyd etdi. Festivalın illik olacağını nəzərə alsaq, yaxın illərdə onu və dünya mədəniyyətinin bir çox məşhur nümayəndələrini Şuşada görəcəyimizə inanırıq.
Əliyev: “Şuşa Azərbaycan xalqının milli sərvətidir. Bu yaxınlarda Şuşa şəhərinin Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi bunu bir daha təsdiqləyir. Şuşa qədim Azərbaycan şəhəridir. Gələn il Şuşanin 270 illiyini qeyd edəcəyik”.
İlham Əliyev Şuşaya səfəri zamanı başqa obyektlərlə yanaşı yeni bir məscidin təməlini qoydu. Bu məbəd Şuşanın azad edilməsi şərəfinə ucaldılacaq və 2-ci Qarabağ müharibəsindəki qələbə simvollarından birinə çevriləcəkdir.
Azərbaycanın qarşısında gələcəkdə dünya mədəni paytaxtına çevriləcək bir şəhərin yenidən qurulması vəzifəsi durur.
Əsas odur ki, panikaya düşməyəsən
Bu həftə əsas diqqət Ermənistanla Azərbaycan arasındakı sərhəddəki vəziyyətə yönəlib. Ermənistan Müdafiə Nazirliyi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Qara Göl yaxınlığında Sünik bölgəsi (Azərbaycanda bu bölgəyə Zəngəzur tarixi toponimi deyilir) istiqamətində mövqelərini irəlilətdiyini və 3 kilometr içəridə dərinləşdiyini bildirdi.
Baş nazir Paşinyan 2 təhlükəsizlik şurası qurdu və daxil olduğu KTMT-dən də kömək istədi. Xatırladım ki, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının nizamnaməsinə görə, bu, dövlətlərdən birinin ərazi bütövlüyü təhdid edilərsə, müttəfiqlər müdaxilə edə bilərlər.
KTMT artıq baş verənlərə reaksiya verərək Azərbaycanla Ermənistan arasındakı sərhəddə vəziyyətin inkişafını yaxından izlədiklərini bildirdi. Paşinyan da öz mövqeyini bildirmək üçün Putinə zəng etdi. Söhbət Kremldə şərh edildi.
“Ermənistan-Azərbaycan sərhədində baş verən son insidentlə bağlı fikir mübadiləsi zamanı Vladimir Putin, Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin 9 noyabr 2020-ci il və 11 yanvar 2021-ci il tarixli bəyanatlarının bütün müddəalarına ciddi şəkildə əməl olunmasının vacibliyini vurğuladı- ilk növbədə, atəşkəs rejiminə ciddi riayət edilməsi olmaqla. Rusiya tərəfi bölgədəki sabitliyin təmin edilməsi naminə fəal vasitəçilik səylərini davam etdirmək, İrəvan və Bakı ilə sıx təmasları davam etdirmək qərarına gəldiklərini təsdiqlədi”- deyə Kremlin.ru yazır.
Ermənistandakı çaxnaşma Azərbaycanda sakit qarşılandı. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həyata keçirilən sərhəd mühafizə sisteminin gücləndirilməsinə dair tədbirlərin Ermənistanla Azərbaycan arasındakı sərhəd xəttini müəyyənləşdirən tərəflərin tutduğu xəritələr əsasında həyata keçirildiyini bildirdi.
"Ermənistanın siyasi və hərbi dairələrinin çaxnaşmamalarını, Azərbaycanın Zəngilan, Qubadlı, Laçın və Kəlbəcər rayonları boyunca dövlətlərarası sərhəd rejiminin reallığını qəbul etmələrini və bölgədəki vəziyyəti əsassız olaraq gərginləşdirməmələrini tövsiyə edirik"
Dünya təcrübəsində bu, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası zamanı ümumi bir vəziyyətdir. Delimitasiya zamanı tərəflər xəritədə sərhəd xəttinin keçməsinin təsvirini hazırlayırlar. Sərhəd materialları növbəti sərhəd - demarkasiya - dövlət sərhədini xüsusi sərhəd nişanları ilə təyin olunması ilə yerdə çəkmək üçün əsas rolunu oynayır. Azərbaycan və Ermənistan arasındakı sərhəd 1975-1976-cı illərdəki Sovet hərbi xəritələrinin sərhəd xətləri əsasında bərpa ediləcəkdir. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bu yaxınlarda Bakıya səfəri zamanı belə vəziyyətlərin yarana biləcəyini söylədi.
Lavrov: “Hərbi aspektlər bağlıdır və indi delimitasiya və demarkasiya detalları ilə məşğul olmalıyıq. Hər şey sadə deyil, amma hər şeyi həll etmək olar"
Hər şeyi həll etmək olar. Azərbaycan bunu başa düşür. Əsas odur ki, bu, nəhayət, Ermənistanda da həyata keçirilsin. Orada seçki yarışı sürətlə davam edir və müəyyən qüvvələr sərhəddəki hadisədən öz siyasi məqsədləri üçün istifadə etməyə çalışırlar.
Azərbaycan XİN: “Erməni tərəfinin bu prosesə adekvat reaksiya göstərməsi və təxribat xarakterli açıqlamalar verməsi təəccüblüdür. Ermənistandakı seçkiqabağı vəziyyətlə əlaqədar olaraq rəsmi dairələrin bu məsələdən siyasi məqsədlər üçün istifadə etmək cəhdlərini qəbuledilməz hesab edirik”
Ermənistanda Zəngəzurla əlaqəli hər şeyə əsəbi reaksiya verilir. İlham Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri zamanı anklavı dəmir yolu ilə Azərbaycanın əsas ərazisi ilə birləşdirməli olan Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya baş nazir müavinləri səviyyəsində müzakirə olunduğunu söylədi. Ermənistanda bəzi qüvvələr ərazi bütövlüyünə təcavüz iddiası ilə qəti şəkildə buna qarşı çıxırlar, baxmayaraq ki, bu, yalnız ticarət dəhlizidir.
İlham Əliyev: “Şərqi Zəngəzur bölgəsində yerləşən Zəngilanın qədim yurdumuz olan Qərbi Zəngəzurla, bundan sonra isə Ordubad vasitəsilə Naxçıvan və Türkiyə ilə əlaqəsi növbəti tarixi nailiyyətimiz olacaq. Zəngilanı Naxçıvandan yalnız 40 kilometrlik Zəngəzur dəhlizi ayırır ki, bu da açıq olmalıdır və açılacaqdır"
Və burada Rusiya böyük rol oynamalıdır, çünki əslində, Ermənistanın dəmiryolunu Rusiya Dəmir Yolları ASC-nin 100% törəməsi olan Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu QSC idarə edir. Rusiya da yeni tranzit dəhlizlərinin açılmasında birbaşa maraqlıdır. Rusiyalı mütəxəssislər Rusiyanın Azərbaycanla razılığa gələcəyinə və Ermənistanın oyun qaydalarını qəbul etmək məcburiyyətində qalacağına əmindirlər. Bunu Sergey Lavrovun İrəvana və Bakıya etdiyi səfərlər bir daha göstərdi.
İqor Korotçenko: Əslində, Sergey Lavrov İrəvana “indi tamamilə dağınıq vəziyyətdə olan erməni elitasını sakitləşdirən və müalicə edən“ həkim ”kimi gəldi, çünki ölkə tamamilə xaosdadır. Bakıdakı danışıqlarda iki güclü ölkəni- Rusiya və Azərbaycanı təmsil edən iki siyasətçi danışır. Beləliklə, danışıqlara yanaşma fərqi və iki ölkədə danışıqlar tonu və müzakirə olunan problemlərin həcmi fərqlidir"
Azərbaycan qalib gələn, Ermənistan isə uduzan mövqeyindən çıxış edir, bu səbəbdən hər hansı bir təşəbbüs düşmənçiliklə qarşılanacaq, amma iqtisadi vəziyyət öz işini görə bilər. Ermənistanın Azərbaycanla Türkiyədən daha çox Rusiya ilə əlaqəyə ehtiyacı var, bu səbəbdən böyük ehtimalla Zəngəzur dəhlizi çox yaxın gələcəyin məsələsidir.
Tərcümə - Elçin Bayramlı
Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə "Ermənistan-Azərbaycan, ərazilərin işğaldan azad olunması haqqında həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, Azərbaycanın ədalətli mövqeyinin müdafiə edilməsi" istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb.
https://www.youtube.com/watch?v=Cf0x6lqHZcY&feature=youtu.be
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB