"Amerika oliqarxları ölkənin onlara məxsus olduğuna qərar verdi" - MÜSAHİBƏ

Ştatlarda sosial bərabərsizlik problemi irqçilik problemi ilə necə əvəzlənir, Baydenin rəhbərliyindəki amerikalı oliqarxlarını nə gözləyir və ABŞ-ın 46-cı prezidentinin yerinə əslində hakimiyyətdə kimlər olacaqlar? ABŞ-ın Tennessi Universitetinin alimi, siyasət professoru Andrey Korobkov bu məsələləri Pravda qəzetinə şərh edib. Müsahibəni təqdim edirik.

OLIQARXLARIN MƏHDUDIYYƏTSIZ GÜCÜ

- Amerikada çox sayda koronavirus xəstəsi tibbi sığorta sistemi ilə bağlıdır. Əhalinin ən kasıb təbəqələri olan qara dərili əhali lazımi kömək ala bilmədikləri üçün ağdərili əhalidən daha çox əziyyət çəkirlər. Digər tərəfdən, Amerika siyasi seriallarında vəkillər və hakimlərin çoxu Afroamerikalılardır. Ağlar daha az peşəkardır və fərqli problemləri var. Üç hakimdən ikisinin Afroamerikalı olması doğrudur? Yoxsa bu, uydurmadır?

- Xeyr. Afroamerikalıların ABŞ əhalisindəki payı 13%-dir, buna görə də televiziya proqramları sosialist realizmi prinsipi əsasında qurulub. Nəyin olacağını yox, necə olacağını göstərir. Sanki əhaliyə dərs verirlər. Bu, 1930-cu illərdəki Sovet mövzusuna bənzəyir. Təbii ki, azlıqların nisbəti artır. Ancaq hakimlər və vəkillərin həqiqi sayı baxımından hələ də ictimai sahədə az təmsil olunurlar.

Bundan əlavə, tibb həmişə sosial-iqtisadi bir sualdır: sistemdən asılı olmayaraq kimin keyfiyyətli dərman əldə etmək imkanı var. Bir yerdə nomenklatura üçün xüsusi xəstəxanalar var, bir yerdə pulla yaxşı dərman var və s. Ancaq ABŞ bu boşluğu aradan qaldırmaq məqsədi daşıyan azlıqların güzəşt sisteminə malikdir. Bu güzəştlər azlıq tərəfindən istifadə olunur və ağ əksəriyyət tərəfindən getdikcə şübhə ilə qarşılanır.

Problem sosial-iqtisadi məsələnin tez-tez irqi və ya etnik olaraq təqdim edilməsidir. İnsanlar müəyyən bir qrupa aid olduqları üçün deyil, kasıb olduqları üçün keyfiyyətli dərmanlardan istifadə edə bilmirlər. Bu tamamilə fərqli bir reallıqdır.

ABŞ-da ortaya qoyulan yanaşma əsl problemi gizlədir.

Tramp-a qarşı 4 oliqarx qrupun olduğu məlumdur:

• maliyyə kapitalı,
• hi-tech (internet baronları),
• media bloku,
• tibb bloku.

Son illərin qloballaşması nəticəsində sərbəst sərmayə axını, maliyyə imperatorluğunun formalaşması, ifrat varlı oliqarxlar təbəqəsi meydana gəldi, yəni Tramp kimi 3 milyarda deyil, 100 milyarda sahib olan insanlar meydana gəldi. Onlardan ikisinin artıq 200 milyarddan artıq sərvəti var - bu, Elon Mask və Amazonun sahibi Bezosdur. Üstəlik, bu qrupda Mask istehsal ilə məşğul olan yeganə şəxsdir. Kosmik sektorda çalışır, avtomobillər, elektrikli nəqliyyat vasitələri istehsal edir. Qalanlarının hamısı maliyyə və internet oliqarxlarıdır. Onlar və hətta ənənəvi olaraq zəngin olan milyarderlərlə ümumi əhali arasında arasındakı uçurum, internet resursları üzərində nəzarətlə birləşdirilən gücləri hədsiz dərəcədə artmışdır. Bunu Tramp məsələsində göstərdilər.

Trampın kənarlaşdırılmasından həqiqətən faydalanan oliqarxlardır. Ölkənin artıq onlara məxsus olduğuna qərar verdilər.

200 milyard dollar nə deməkdir? Bu, Rusiya ÜDM-nin 10%-dən çoxdur. Bu, dünyanın 90-dan çox ölkəsinin ÜDM-dən çoxdur. Trampı yıxaraq, hər şeyi edə biləcəklərinə qərar verdilər və 1990-cı illərin sonundakı rus oliqarxları kimi davranmağa başladılar.

- Bunun necə bitdiyini xatırlayırıq.

- Boyunlarını qırdılar. Düşünürəm ki, bu vəziyyət 1957-ci ilin yayında Sovet İttifaqında təkrarlandı. Jukov, Xruşşevi xilas edərək, Siyasi Büro iclasında bəyan etdi ki, partiya əleyhinə qrup hakimiyyəti ələ ala bilməyəcək. O, silahlı qüvvələrin buna imkan verməyəcəyini elan etdi. Xruşşov bunu dərhal nəzərə alır və köməyinə görə "minnətdarlıq" əlaməti olaraq Jukovun yerini dəyişdirir.

Eyni şey burada oldu. Oliqarxlar güclərini göstərdilər ki, hər şeyi edə bilərlər. Və bu siyasi quruluşu çox qorxutdu. Düşünürəm ki, Trampın vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasına görə minnətdarlıq olaraq güclərini məhdudlaşdırmağa, yəni bir tərəfdən senzuranın tətbiq olunmasının qarşısını almağa, digər tərəfdən maliyyə imperiyalarını sındırmağa cəhdlər başlayacaq. Buna görə də kifayət qədər maraqlı bir vaxt keçirəcəyik.

ZƏIF PREZIDENT

- Bayden haqqında çox yaşlı olduğunu, ad və familiyaları qarışdırdığını söyləyirlər. O, nə dərəcədə ölkənin həqiqi prezidenti ola bilir və səhhəti bu müddətə oturmağa imkan verəcəkmi? Hər şey vitse-prezidentin həqiqi lider ola biləcəyinə gedir. Həqiqətən, Bayden nə qədər zəifdir?

- Bunu ən yaxın ətrafından başqa heç kim bilmir. Diqqətlə qorunur. Heç vaxt təcavüzkar danışmır, yalnız teleprompter ekranından onun üçün yazılmışları oxuyur. Düşünürəm ki, onun vəziyyəti kifayət qədər ağırdır.

Amerikada prezidentin funksional olmadığı hallar olub. Reyqan 2-ci müddətinin sonunda Alzeymer əlamətləri göstərirdi. Yüz il əvvəl XX əsrin əvvəllərində Vudro Vilson ağır bir İspan qripi keçirdi, sonra da insult keçirdi. Bu, bir il gizlədildi. İdarə böyük ölçüdə arvadının əlinə keçdi.

Amerika Birləşmiş Ştatları vitse-prezidentinin praktik olaraq heç bir icra funksiyası yoxdur, yəni Prezident istəsə ona təlimat verə bilər, istəməsə yox. Harris də yarıya bölünəcək- Senatda da işləyəcək. Səsvermədə iştirak etmək üçün tez-tez orada iştirak etməli olacaq. Bayden hakimiyyəti onunla bölüşmək istəyəcəkmi?

Böyük və pulgir bir ailəsi var. Bu, yalnız haqqında çox eşitdiyimiz oğul deyil, həm də qardaş, qardaş oğludur. Hakimiyyət rıçaqlarına nə dərəcədə qəbul ediləcəklər, 1990-cı illərin sonlarında Rusiyanın Amerikadakı vəziyyəti təkrarlanacaqmı?

Xüsusən, iqtidar partiyası olan Demokratlar üçün iş qabiliyyətsizliyinə görə prezidentin vəzifədən azad edilməsi alçaldıcıdır. Bu səbəbdən, çox güman ki, stereotip ifadələr söyləyən prezidentlə kədərli bir dövr olacaq. Qərarları özü verəcək, yoxsa köməkçilərinə getdikcə daha çox səlahiyyət verəcək? Məncə Bayden Harrisə qorxu ilə baxır. Onu yaxşı tanıyır. İlkin seçkilər zamanı necə davrandığını xatırlayır: ona qarşı çox pis münasibəti vardı. İddialı bir qadındır. Və hər şey bir çox amillərdən asılıdır:

• Baydenin vəziyyəti,
• gücü paylaşmaq istəyi,
• ailə üzvlərinin davranışı,
• Harrisin davranışı.

Yaxın gələcək bunu göstərəcəkdir.

(Davamı olacaq)

Müsahibə alan: İnna Novikova

Tərcümə edən: Elçin Bayramlı