Makron "daxili separatizm"ə və Fransız gettosuna qarşı müharibə elan edir - ŞƏRH

"Yorulmaq bilməyən" Fransa Prezidenti Emmanuel Makron bu yaxınlarda yeni bir kampaniyaya başladığını elan edib. Bu dəfə öz ölkələrindəki "islamçı separatizmə" qarşı. Tərtib etdiyi plan yaxın vaxtlara qədər gənc fransız siyasətçini əsas dəstək və ümid sayan Avropanın liberal icmasını şoka salıb.

Makron son aylarda xarici siyasətini inanılmaz dərəcədə genişləndirərək dünya liderləri arasında ən "əzəmətli" ən "zəhmli", ən "qətiyyətli" lider olduğu iddia etməkdədir. BMT Baş Assambleyasının sessiyasındakı çıxışı yəqin ki çoxumuzun yadındadır. Rusiya, Belarus, Liviya, Livan, Mali, Türkiyə, Yeni Zelandiya haqqında uzun-uzadı çıxış edən Makron nədənsə dünyadakı yeganə ölkənin - Fransanın problemlərindən bəhs etməyi unutdu. Belə bir qlobal dünya aktorunun sadəcə planetin bu bölgəsi ilə məşğul olmaq üçün vaxtının olmadığı təəssüratı yarandı.

Halbuki, Fransada kifayət qədər çox problem yığılıb, həm daxili, həm xarici. Bu səbəbdən Macronun “öz hüquqları uğrunda mübarizə aparan Belarusiya xalqının cəsarəti” ilə həmrəyliyini necə ifadə etdiyini izləmək bəzən gülməli olur. Belə olan halda Fransa prezidentinin yadına salmaq lazımdır ki, fransız “sarı jiletlər” hərəkatı özünün iki illiyini qeyd etməyə hazırlaşırlar. Onların da insan olduqlarını yəqin Makron unudub, yaxud sadə Fransa fəhləsinin ağır durumu onun maraq dairəsində deyil. "Özünə umac ova bilməyən, başqasına əriştə kəsən" Makronun "Belarus kədəri" barədə bütün kürsülərdən danışması artıq gülüş hədəfinə çevrilib, bu barədə Fransız satirik mətbuatı müxtəlif məqalələr yazaraq oxucularını əyləndirməyi də bacarır.

Amma "Batya"nın məsləhəti, "daxili problemlərlə məşğul ol" tövsiyəsi deyəsən Makronun beyninə batıb və "gettolaşmış" Fransanın ən aktual problemlərindən biri barədə bir saatlıq proqram xarakterli çıxış edib. Le Muro qəsəbəsində (Parisin ətrafındakı nisbətən kiçik məntəqə) çıxış edən Makron separatizmlə mübarizdə iddialı olduğunu göstərib və ortaya konkret plan qoyub.

Qeyd edək ki, ümumiyyətlə, separatizm problemi Fransada həmişə mövcud olub. Bircə onu xatırladaq ki, Korsikanın müstəqillik fikri daim aktualdır və Fransanın başının üstündən asılan "Domokl" qılıncını xatırladır, istənilən vaxt o qılınc enib Fransanı bir neçə yerə bölə bilər. Bretanidəki xüsusi özünüidarə fikri də vaxtaşırı gündəmə gəlməklə Fransanın bütün gəlmiş-getmiş liderlərini narahat edib.

Keçən həftə sonunda xaricdəki müstəmləkə ərazilərindən biri və incisi - Yeni Kaledoniya demək olar ki, Fransadan ayrıldı. Sadəcə müstəqillik ideyasının tərəfdarlarına xəyallarını gerçəkləşdirmək üçün bir neçə faiz çatışmadı - 46,7% referendumda müstəqilliyə səs verdi. Üstəlik, 2018-ci ildəki analoji anketlə müqayisədə separatçılar nəticələrini artırdılar (o zaman bu% 43,3 idi). Bu cür meyllər davam edərsə, iki ildə planlaşdırılan növbəti referendumda Yeni Kaledoniyanın müstəqilliyini dəstəkləyənlərin sayının 50 faizə çatması mümkündür.

Ancaq Makron Le Muroda çıxışında separatçılıqdan danışarkən göstərilən bölgələrdən danışmadı. Xatırladaq ki, 2005-ci ilin payızında bu yerdə başlanan üsyan dalğası bütün Fransanı bürümüşdü. Bununla da Fransız cəmiyyəti əvvəllər liberal cəmiyyətdə yaşadıqlarını daha yüksək səslə deyə bilmədilər. Sanki milli "gettoların" mövcudluğu problemini "birdən-birə" kəşf etdilər. Uzun illər bütün növ miqrantları qəbul edən və multikulturalizm görüntüsü yaradan Avropa ölkələrində yaradılan miqrant şəhərlərinin qısa müddətdə etnik anklavlara - bir dövlət daxilindəki özünəməxsus dövlətlərə, öz qaydaları, əmrləri, inancları və ənənələrinə sahib olduqları üzə çıxdı. Eyni zamanda Fransada dövlət qurumlarının özləri tərəfindən yaradılan problemlərin öhdəsindən gəlmək üçün reseptlər axtarmağa başladılar. Beş il əvvəl ölkənin o zamankı Baş naziri Manuel Valls "sosial, ərazi və etnik aparteid" faktını yerində öyrənmək üçün Le Muronu ziyarət etdi. Qəsəbə miqrantların və onların nəsillərinin Fransız cəmiyyətinə inteqrasiyası üçün yeni sxemlərin sınaqdan keçirilməsi üçün bir növ "laboratoriyaya" çevrildi. Əsas məqsəd dünyəviləşmə, yerli müsəlman icmasının inteqrasiyası və yerli gəncləri islamçı psixologiyasında yetişdirən radikal imamların təsirini azaltmaq cəhdi idi.

Əslində, Makron bu sosial təcrübənin nəticələrini "İslamçı separatizmin" qarşısını almaq üçün təqdim olunan planda təqdim etməyə qərar verdi. Prezidentin sözlərinə görə, etnik anklavlardakı radikal islamçı hərəkatların ideoloqları tədricən Fransa cəmiyyətinin ənənəvi dəyərlərini aşındıraraq "paralel bir nizam yaradırlar". Bu "paralel dünyalara" qarşı mübarizə olaraq, Makron müasir Avropa üçün həqiqətən radikal tədbirlər təklif etdi. Məsələn, açıqladığı qanun layihəsində ev təhsili qadağası olacaq. Prezidentin sözlərinə görə, hazırda 50.000-ə qədər uşaq rəsmi təhsil müəssisələrinin xaricində təhsil alır və demək olar ki, hər həftə Fransada "tez-tez dini ekstremistlər tərəfindən idarə olunan qanunsuz məktəblər" aşkarlanır.

Makronun təklif etdiyi və ölkənin bir çox müsəlmanının onsuz da düşmənçiliklə tətbiq etdiyi ən radikal tədbirlərdən biri də "Fransadakı İslamı xarici təsirlərdən qurtarmaq" tələbidir. Sadə dillə desək, dövlət xarici imamları qadağan etmək niyyətindədir və hətta "Cümhuriyyət dəyərlərinə uyğun olaraq" Fransız imamlarının təliminə müdaxilə etmək niyyətindədir.

Bəzi müsəlmanlar bu təklifi artıq dünyəviliyin təcavüzü və ifrat sağçılara qarşı oynamaq adlandırdılar. Bu yaxınlarda Makronun əksini düşünən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan fransız həmkarının fikrini "açıq təxribat" adlandırdı və onu din azadlığına təcavüz etməkdə günahlandırdı.

Təəccüblü deyil ki, Avropa mediasının Makronun çıxışına reaksiyası mənfi olub. Qeyd edilib ki, bu plan artıq Fransa müsəlmanlarını “damğalamaq” və “özgələşdirmək” cəhdidir. Bununla birlikdə, Makronun "separatçılara qarşı" qanun layihəsinə hücum edərək, onu tənqid edənlər, etnik və dini azlıqların Köhnə Avropanın ənənəvi toplumlarına inteqrasiyasının başqa reseptlərini təklif etmirlər. Almaniya, İngiltərə, İsveç, Hollandiya, Belçika kimi nüfuzlu ölkələrdə irqi "getto" ların mövcudluğu problemi yeni güclə özünü göstərir. Multikulturalizm siyasətinin Avropa qitəsindəki uğursuzluğu bu anda yalnız tənbəllər tərəfindən tanınmır. Ancaq liberal ideologiya bunun müqabilində hələ bir şey təklif etməyib. Buna görə də son ikonası ideoloji rəqiblərinə doğru sürüklənir və tezliklə aralarındakı fərqləri tapmaq daha çətin olacaq.