Elşad Mirbəşiroğlu: \"Ermənistan dövlətinin atdığı hər bir addım məhz onun mənfi imicini formalaşdırır\"
Politoloq Elşad Mirbəşiroğlunun SəsTv-yə müsahibəsi
- Xarici İşlər Naziri Elmar Məmmədyarovun Prezident İlham Əliyevin Rusiya prezidenti Dmitri Medvedevə cavab məktubunu Moskvaya çatdırması və orada Dağlıq Qarabağla bağlı müzakirələr aparılması problemin həllinə hansı yeni imkanlar yaratdı?
- Məlum olduğu kimi istər Azərbaycan dövləti, istərsə də ictimayyət bir müddət öncə gerçəkləşən Kazan görüşünə çox böyük ümidlər bəsləyirdilər. Lakin bu ümidlər özünü doğrultmadı. Kazan görüşü də bu günə kimi təşkil olunan görüşlər kimi arzulanan nəticələri vermədi. Təbii ki, bu Rusiyanın sonuncu addımı hesab olunurdu. Son iki-üç ildə Rusiya münaqişənin tənzimlənməsi prosesində birmənalı olaraq söz sahibi olmağa cəhd edir. Artıq beynəlxalq ictimayyət də məsələləri Rusiyanın davranışlarına əsasən izləyirlər. Çünki Rusiya bir növ münaqişənin tənzimlənməsi prosesini inhisara alıb. Sonuncu Kazan görüşündə bir nəticə əldə olunmadığı üçün Rusiya münaqişənun tənzimlənməsi ilə bağlı atacağı addılara bir növ fasilə verəcək. Gözləntilərin əksi olaraq, Rusiya Kazan görüşündən sonra ciddi addımlar atdı. Məsələn ABŞ prezidenti ilə Rusiya prezidentləri arasında telefon danışıqları zamanı Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ciddi müzakirə olunması, onun ardınca isə Rusiya xarici işlər naziri vasitəsilə Azərbaycan prezidentinə münaqişənin tənzimlənməsinin prinsipləri ilə bağlı yazılı məktub göndərilməsi eyni zamanda Ermənistan prezidentinə analoji məktubu göndərməklə onlardan cavab gözlənilməsi qeyd etməyə əsas verir ki, hələ də hadisələrin axarını nəzarətdə saxlayır. Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi ilə bağlı atılacaq addımlarda söz sahibliyini saxlamağa çalışır və əldə olunacaq nəticələrin də öz adı ilə bağlanmasına çalışır. Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi Azərbaycan prezidentinin cavab məktubunun qısa bir zaman kəsiyində Rusiya prezidentinə çatdırması ondan xəbər verir ki, Azərbaycan tərəfi ölkə prezidenti Cənab İlham Əliyev münaqişənin sülh yolu ilə tənzimlənməsi istiqamətində atılan hər bir addımı alqışlayır və bu istiqamətdə özünə lazım olan məsələlərlə bağlı ən müvafiq addımları atmağa hazırdır. Nəzərinizə çatdırım ki, Ermənistan tərəfindən hələ cavab gəlməyib. Bunun özü də bir göstəricidir ki, Azərbaycan münaqişənin dinc vasitələrlə tənzimlənməsinə nə qədər hazır olduğunu göstərdiyi, istədiyini nümayiş etdirdiyi təqdirdə Ermənistan prezidenti gözləmə mövqeyi tutur və qeyri-konstruktiv mövqe nümayiş etdirməkdə davam edir. Azərbaycan tərəfinin cavab məktubunun detalları açıqlanmır, belə təhlil edərək nəticə çıxarmaq olar ki, münaqişəsini qısa bir zamanda tənzimlənməsi ilə bağlıdır. Bütün hallarda Rusiya prezidenti istər Rusiyanın diplomatik korpusu Rusiyanın nəzarəti ilə yaxından iştirakı və tərəflərin bu günə qədər olan nəticəsiz görüşlərin xırda detallarını çıxmaq şərti ilə bir növ konpensasiya etməyə çalışırlar. Münaqişənin tənzimlənməsi istiqamətində hər hansı bir irəliləyişin əldə olunmasına çalışırlar. Bu gün bu məsələ Rusiyaya hava və su kimi lazımdır. Çünki Rusiyanın beynəlxalq içtimayyətinə də ciddi zərbə gəlməkdədir ki, regionda kifayyət qədər nəzarət imkanları olduğu halda eyni zamanda münaqişənin tənzimlənməsi prossesini tam nəzarətdə saxlamaq iddiasında olduğu halda münaqişənin tənzimlənməsi ilə bağlı real heç bir nəticə əldə olunmur və bu da təbii ki Rusiyanı qane edən bir məqam deyil. O baxımdan Rusiya prezidenti tərəflərə yeni tənzimlənmə prinsipləri ilə bağlı məktub göndərmişdir. Təbii ki məktubun nəticələri və orada göstərilən detalların açıqlanmasına və daha geniş şəkildə təhlil aparmağımıza imkan verərdi. Amma biz ehtimal edərək düşünürük ki, bütün bunlar münaqişənin tənzimlənməsi istiqamətində artıq real bir addımların atılması ilə bağlı olacaq.
- Rusiyanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllindəki prinsipal mövqeyinin əsaslı və səmimiyyətə yaxın mövqe kimi dəyərləndirmək olarmı?
- Artıq prosseslərin elə bir məqamıdır ki, Rusiya bunu istər səmimi, istərsə də qeyri-səmimi olsun onlar bunu etməlidir. Bütün bu prosseslərdə yaxından iştirak etməlidir və münaqişənin tənzimlənməsi ilə bağlı real nəticələrin əldə olunmasına nail olunamlıdır. Nəyə görə? Əgər proses bu cür gedərsə Rusiyanın arzulamadığı bir proses baş verəcək. Azərbaycan işğal olunmuş ərazilərini hərb gücünə azad etməyə çalışcaq. Təbii ki, Azərbaycan belə bir addım atarsa Rusiyanın regiona nəzarət imkanları əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyəcək. Rusiya heç bir halda bunu istəmir. Bu birinci məqamdır ki, biz buna istinadən deyirik. Bəli Ermənistan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənləsində maraqlıdır. Təbii ki, bura da Azərbaycanın maraqları qorunmalıdır, əks təqdirdə münaqişə tənzimlənmiş hesab olunmayacaq və ziddiyyətlər qalacaq. Nəticə görməyən Azərbaycan tərəfi təbii ki o hərbi ritorikanı real həyatda gerçəkləşdirəcək. Bu ilk amildir. Digər bir amil ondan ibarətdir ki, Rusiya özünün beynəlxalq imicini qorumaq məcburiyyətindədir. Çünki hər iki münaqişə tərəfi Postsovet ölkəsidir və təbii ki kreml ilə sıx əlaqələri mövcud olmuşdur. Bunu tarixi amillər şərtləndirir. Belə bir münaqişə daxilində Rusiyanın münaqişə edən tərəflərə heç bir təsir edə bilməməsi və regionda hər hansı bir müsbət irəliləyişə nail ola bilməməsi Rusiyanın beynəlxalq imicinə ciddi zərər vuracaq. Bu və ya digər səviyyədə Rusiyanın daha üstün beynəlxalq tribunalardan səsinin zəifləməsinə gətirib çıxaracaq. Mən belə hesab edirəm ki, bu baxımdan da münaqişənin tənzimlənməsi Rusiyanın marağındadır. Digər bir tərfədən Rusiyanın Ermənistana kifayət qədər təsir imkanları var. Ermənistanla bağlı digər beynəlxalq qurumların və xarici ölkələrin də maraqları var. Ermənistan bu günləri Rusiyanın Forpostu hesab edilir. Rusiyanın nəzarətindən kənar hər hansı bir hadisənin və yaxud da proseslərin Ermənistanda cərəyan etməsi qeyri-mümkündür. Ermənistanın ABŞ-rı və Avropa ilə münasibətlərində mən belə hesab edirəm ki Rusiyanın diqtəsi altında inkişaf edir. Rusiya gələcəkdə bu məsələlərdə ciddi mövqe nümayiş etdirməsə, belə hesab edirəm ki, qeyd etdiyim münasibətlər Rusiyaının nəzarətindən kənar inkişaf etməyə başlayacaq və Rusiya digər bir Qafqaz ölkəsini də Gürcüstan kimi itirmiş olacaq. Bu baxımdan da bu amillər kompleks şəkildə Rusiyanı vadar edir ki, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tənzimlənməsində hər hansı bir nəticənin əldə olunmasını şərtləndirsin.
- Rusiyanın fəallığı fonunda Ermənistan silahlı qüvvələrinin terror aktı nəticəsində 13 yaşlı Azərbaycan qızının qətlə yetirilməsinə Rusiyanın sərt mövqe bildirməməsi təəccüb doğurmur ki?
- Qeyd etmək istəyirəm ki, 13 yaşlı azərbaycanlı qızın bu şəkildə terror aktı nəticəsində həlak olması çox ürəkağrıdıcı bir haldır. Təbii ki, çox böyük təəssüf və kədər hissi doğurur. İkinci bir tərəfdən Ermənistan bir dövlət olaraq son zamanlar atdığı addımların heç bir məntiqini tutmaq mümkün deyil. Bu gün Ermənistan dövləti sanki bilərəkdən addığı hər hər addımla, səsləndərdiyi hər bəyanatla özünü uçruma aparır və beynəlxalq içtimayyət qarşısında özünü kiçildir və şanslarını daha da azaldır. Bu gün Ermənistan Azərbaycan münaqişəsinin tənzimlənməsi istiqamətində kifayət qədər ciddi şəkildə addımlar atılmaqdadr. Ermənistan tərəfi bu cür addımlarla üzünü həqiqətən işğalcı, terrorçu, həqiqətən dağıdıcı bir ölkə olduğunu sübut edir. Qeyd edim ki, son zamanlar Ermənistan dövlətinin atdığı hər bir addım məhz Ermənistanın mənfi imicinin formalaşmasını şərtləndirir. Bunu Ermənistan tərəfi hansı məntiqlə edir və bu nəticədə nə əldə etmək istədiklərini müəyyənləşdirmək çox çətindir. Rusiya xarici işlər nazirinin məsələyə səthi də olsa münasibət bildirməsi yenə Azərbaycanın xeyrinədir. Burda söhbət Ermənistan tərəfin və xüsusilə də Ermənistan hakimiyyət orqanlarının azərbaycanlı uşağa, uşaqlara qarşı törətdikləri bu terror aktını səsləndirməsi onu göstərməyə əsas verir ki, bəli Ermənistan tərəfi həqiqətən də işğalçıdır və dünya ictimayyəti artıq dərk etməlidir ki, kiminlə hansı dildə danışmaq lazımdır. Bu günləri işğalçı terrorçu bir dövlətlə onun öz dilində danışmaq lazımdır, ona təsirlər etmək və onu zorla da olsa düz yola çəkmək lazımdır ki, bu münaqişə həll olunsun. Bu günə qədər biz diplomatik mübarizə aparırıq. Ermənistan bizim körpəmizi terror yolu ilə qətlə yeritməklə bizim bu informasiya müharibəmizdə bir növ bizə yardım göstərdi. Uşağın həlak olaması çox ürəkağrıdıcı bir haldır, amma Ermənistan sübut etdi ki mənim iç üzüm bundan ibarətdir. Məhz uşağa qarşı da çox iyrənc bir formada, oyuncağın içərisində partlayıcı gizlətməklə terror həyata keçirirəm. Bu sübut edir ki, terror Ermənistanın dövlət siyasətidir və bu cür ölkəyə qarşıda ciddi sanksiyalar tətbiq olunmalıdır. Bəli Rusiyanın xarici işlər naziri məsələyə daha sərt şəkildə münasibət bildirərdi. Amma yenə də bütün hallarda bunu dilə gətirməsi mən belə hesab edirəm ki, bu Azərbaycanın böyük diplomatik qələbəsidir.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB