Rusiyanın dəyişən nüvə doktrinası - RAKURS

Dünya mediasının reaksiyası

Vladimir Putin Rusiyanın nüvə doktrinasını genişləndirdiyini açıqlayıb. Sənədin yenilənmiş variantına görə, Moskva nüvə dövlətinin dəstəyi ilə istənilən dövlətin təcavüzünə nüvə reaksiyası hüququnu özündə saxlayır. Putin Qərbə yeni nüvə təhdidləri göndərib. O qeyd edib ki, adi silahlardan istifadə edən, lakin nüvə dövlətinin dəstəyi ilə istənilən ölkənin Rusiyaya qarşı təcavüzü müştərək kimi qiymətləndiriləcək. Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Putin deyib ki, “özləri və müttəfiqləri üçün yeni hərbi təhdid və risk mənbələrinin ortaya çıxması” fonunda Müdafiə Nazirliyi və Rusiyanın digər müvafiq idarələrinin mütəxəssisləri tərəfindən son bir il üçün ölkənin nüvə doktrinasının təhlili üzərində çalışıb dərin araşdırma aparıblar.

“Sənədin genişləndirilmiş variantında nəzərdə tutulur ki, Moskva hər hansı qeyri-nüvə dövlətinin Rusiyaya qarşı təcavüzünü birinin iştirakı və ya dəstəyi ilə birgə hücum hesab edəcək”, - Putin görüşdə deyib. Onun sözlərinə görə, Moskvanın nüvə silahından istifadəsini nəzərdən keçirmək üçün şərt "aerokosmik hücum silahlarının kütləvi şəkildə buraxılması və onların dövlət sərhədimizi keçməsi haqqında etibarlı məlumat" olacaq. “Biz İttifaq dövlətinin üzvü kimi Rusiya və Belarusa qarşı təcavüz halında nüvə silahından istifadə etmək hüququnu özümüzdə saxlayırıq”, - deyə prezident əlavə edib.

Vladimir Putin Rusiyanın nüvə doktrinasının dəyişdirilməsini təklif edib. Hər hansı qeyri-nüvə dövlətinin, lakin nüvə silahına malik olan ölkənin iştirakı və ya dəstəyi ilə təcavüzü onların Rusiyaya birgə hücumu kimi qiymətləndirilməsi təklif edilir.

Qərb mediası buna belə reaksiya verib.

“Financial Times” yazır ki, nüvə doktrinasında dəyişiklik Putinin Qərbin Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə Rusiyanın dərinliklərindəki hədəfləri vurmağa icazə vermək niyyətinə reaksiyası olub. Putinin təhdidləri Ukraynanın Qərb müttəfiqlərinə, xüsusən də ABŞ və Böyük Britaniyaya açıq mesaj göndərdi ki, onlar Kiyevə Qərb istehsalı olan “Storm Shadow” raketləri ilə Rusiyanın dərinliklərindəki hədəfləri vurmağa icazə vermək niyyətindədirlər.

“The Guardian” isə hesab edir ki, Moskvanın reaksiyası NATO-nun hərəkətlərinə cavabdır:
Ukraynadakı xüsusi əməliyyatın ilk günlərində Putin Moskvanın dünyada ən böyük nüvə arsenalını tez-tez xatırladır və Rusiyanı müdafiə etmək üçün bütün lazımi vasitələrdən istifadə edəcəyinə dəfələrlə söz verirdi. Daha sonra o, ritorikasını düzəlişlər etdi, lakin prezidentə yaxın rəsmilər bu yaxınlarda NATO ölkələrinə xəbərdarlıq ediblər ki, Ukraynaya uzaqmənzilli silahlardan istifadə etmək üçün yaşıl işıq yandırsalar, nüvə müharibəsi riski ilə üzləşəcəklər.

“Teleqraf” Putinin sözlərini “Qərbə sərt yeni xəbərdarlıq” adlandırıb: Çərşənbə günü prezident Vladimir Putin Qərbə yeni xəbərdarlıq edərək bildirib ki, nüvə dövləti tərəfindən dəstəklənən ölkənin Rusiyaya hər hansı adi hücumu onun ölkəsinə qarşı birgə hücum kimi qiymətləndiriləcək. Geniş mətn sənədin əvvəlki variantı ilə müqayisədə nüvə silahının mümkün istifadəsi şərtlərini xeyli genişləndirir. Nəşr ekspertin Rusiyanın nüvə doktrinasında dəyişiklikləri boş təhlükə hesab edənlərə ünvanladığı sözləri də sitat gətirir: RAND-ın baş politoloqu Samuel Çarap sosial mediada yazıb: “Bunun blef olduğunu düşünsəniz də, etməsəniz də, böyük bir nüvə dövlətinin nüvə silahından istifadə həddini aşağı saldığını söyləməsi yaxşı bir şey deyil”.

The New York Times doktrina dəyişikliklərinin məqsədləri ilə bağlı qərbli ekspertin fikrinə istinad edir:
Cenevrədən olan nüvə silahı üzrə analitik Pavel Podviq deyib ki, doktrinada edilən dəyişikliklər, görünür, “Ukraynanın Qərb müttəfiqlərini daha da çəkindirmək üçün” edilir. Podviq telefonla verdiyi müsahibədə, "Təcavüzün nədən ibarət olduğunu və nəyin olmadığını izah etmək üçün çox yer var" deyib.

CNN hazırkı vəziyyəti “Kuba raket böhranından sonra Rusiya ilə Qərb arasında ən ciddi qarşıdurma” adlandırır: Ukraynada 2 il yarımdır ki, davam edən münaqişə 1962-ci ildə Kuba raket böhranından sonra, iki supergücün nüvə müharibəsinin bir addımlığında qaldığı vaxtdan bəri Rusiya ilə Qərb arasında ən ciddi qarşıdurmaya səbəb olub.

Der Spiegel yazır ki, Putinin məqsədi Ukraynaya daha çox silah tədarükünün qarşısını almaqdır: Yeni doktrina Rusiyanın, xüsusən də ABŞ və Fransa kimi Qərb nüvə gücləri üçün qisas riskini artırır. Sənədin yenilənmiş variantında deyilir ki, nüvə silahına malik olmayan dövlətin Rusiyaya qarşı təcavüzü, təcavüzkar ölkənin dəstəyi olacağı təqdirdə nüvə dövləti ilə birgə hücum sayıla bilər. Bu müddəa, məsələn, Rusiyaya hücum olacağı təqdirdə nüvəsiz Ukraynanı dəstəkləyəcək ölkələrə təsir edə bilər.

Le Figaro xatırladır ki, Vladimir Putin əvvəllər xəbərdarlıq edib ki, Qərb silahlarının Rusiyanı vurmasına icazə verilməsi NATO ölkələrinin münaqişənin birbaşa iştirakçılarına çevrilməsi demək olacaq. Rusiya prezidenti birbaşa Ukrayna və onun Qərb müttəfiqlərini qeyd etməsə də, Kiyev Rusiya ərazisini daha uzun mənzilli raketlərlə vurmağa icazə tələb etdiyi üçün bu kontekst aydındır. ABŞ Moskvanın reaksiyasından ehtiyat edərək buna yaşıl işıq yandırmır. Sentyabrın ortalarında Vladimir Putin artıq xəbərdarlıq etmişdi ki, belə bir qərar “NATO ölkələri Rusiya ilə müharibə vəziyyətindədir” demək olacaq.

V.VƏLİYEV