ABŞ, dünyada ilk dəfə bir ölkəyə F-16 döyüş təyyarələrinin \"qaynaq kodlarını\" verməyi qəbul etdi
Türkiyə F-16-ların kompüter sisteminə tam hakimiyyət sayəsində başqa ölkələrin F-16-larını yeniləyərək (modernizə) edərək pul qazana biləcək.
SİA-nın xəbərinə görə, ABŞ-ın Lockheed Martın şirkəti tərəfindən istehsal olunan və bütün dünyada döyüş təyyarələrində standart olaraq qəbul edilən F-16-lar üçün Türkiyənin illərdir tələb etdiyi \"qaynaq kodları\" ölkəyə gəlmək üzrədir. F-16-nın uçuş sistemi və silahlarına tamamilə nəzarət edən kompüter proqramı Amerikanın əlində idi. İndiyə qədər 4 min 200 ədəd istehsal olunan və dünyada ABŞ və İsrail də daxil olmaqla 26 ölkə tərəfindən aktiv olaraq istifadə edilən döyüş təyyarələrindəki bu məhdudlaşdırma səbəbi ilə hava qüvvələrində F-16 olan ölkələr bu təyyarələri modernizə etmək istədiklərində mütləq ABŞ-a müraciət etmək məcburiyyətində qalır, öz zavodlarında istehsal etdikləri bombaları, mərmiləri ya da hissələri də F-16-nın kompüter sistemi bunları tanımadığı üçün istifadə edə bilmirdi. Bu məhdudlaşdırma artıq Türkiyə Hava Qüvvələri üçün keçərli olmayacaq. ABŞ-dan hər biri 60 milyon dollara yeni sifariş verilən 30 F-16C təyyarəsi ilə birlikdə bazasında təxminən 250 F-16 olan Türk ordusu bu sahədə ABŞ ilə birlikdə dünyanın ən böyük F-16 filotuna sahib ölkəsi oldu.
2.9 milyard dollarlıq razılaşma
Ankara ilə Vaşinqton arasında imzalanan modernizasiya razılaşmasına uyğun olaraq Türkiyə Hava Qüvvələrinə məxsus 213 ədəd F-16 döyüş təyyarəsi hər biri 5.2 milyon dollardan modernizə ediləcək. Ümumi dəyəri 2.9 milyard dollara çatan bu razılaşmanın ən əhəmiyyətli maddəsi isə ABŞ-ın dünyada ilk dəfə F-16-ların qaynaq kodunu Türkiyəyə verməyi qəbul etməsi oldu. Türkiyə dünyada F-16 modernizasiyasında ABŞ-ın təkhakimiyyətliliyini də bu sayədə qırmış olacaq. Pakistanın istifadə etdiyi köhnə model F-16 təyyarələrinin modernizasyasını Türkiyə öz öhdəsinə götürür.
Döyüşən Şahin
- İstehsalçı: Lockheed Martın
- İlk Uçuş: 2 Fevral 1974
- Xidmətə Giriş: 17 Avqust 1978
- Heyət: 1-2 Mühərrik: Tək l Uzunluq 14,8 m l Yüksəklik 4,8 m
- Qalxma sürəti: 254 m (834 ft) /sn
- Məsafə: 1.000 km l Sürəti: 2175 km/sn (2.05 mach, 12 min metrdə)
Qaynaq kodu nədir?
- Necə ki, Microsoft çıxardığı Windows proqramının qaynaq kodlarını başqa biri öz məlumatı xaricində dəyişdirməsin deyə dünyada heç kimlə paylaşmırsa, ABŞ ordusu da F-16-ların öz məlumatları xaricində istehsalına maneə törətmək üçün bu təyyarələrin proqramlarının kodlarını heç kimlə bölüşmür. F-16 istifadə edən ölkələr bu təyyarələri yeniləmək istədiklərində ABŞ da bundan istifadə edir, qaynaq kodu əlində olduğu üçün pul qazanır. Qaynaq kodu olmadan təyyarənin uçuş sisteminə, silah sistemlərinə daxilolma mümkün deyil. F-16-ın atdığı mərmilərin eynisini də çıxarsanız təyyarələr bunları tanımayacağı üçün istifadə edə bilməzsiniz. Yalnız Amerika istehsalı silahları istifadə edə bilərsiniz.
Niyə gizli saxlanılır?
- Əgər düşmən bir ölkə bu kodları əldə edərsə ABŞ istehsalı bu təyyarələrin sistem texnologiyasına yiyələnər.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB