Serbiya albanlarla qarşıdurmadan çəkinmədiyini bildirib
Kosovo ilə təmas xəttində yerləşən Serbiya Silahlı Qüvvələri yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilib. Bu qərarı ölkə prezidenti Aleksandr Vuçiç serblərin 18 gün əvvəl Mitrovitsada qurduqları barrikadaları sökməkdən imtina etməsindən sonra verib. Belqrad və Priştinada NATO-nun (KFOR) başçılıq etdiyi beynəlxalq güclərin, eləcə də Aİ-nin onların tərəfini tutaraq vəziyyəti həll edəcəyinə ümid edirlər.
Kosovo hökumətinin Serb nömrələrinin Kosovo nömrələri ilə dəyişdirilməsi ilə bağlı incə məsələdə yerli serblərə güzəştə getməmək qərarına gəlməsindən sonra başlayan böhran növbəti mərhələyə keçib. Kosovonun baş naziri Albin Kurti KFOR komandiri Angelo Michele Ristuch və EULEX polis missiyasının rəhbəri Lars-Qunnar Wigemark ilə danışıqlar aparıb. Nəticədə Mitrovitsadakı barrikadaların sökülməsinin zəruri olduğu bildirilib.
Bundan əvvəl həm KFOR, həm də EULEX nümayəndələri barrikadaları sökmək üçün güc tətbiq etmək səlahiyyətlərinin olmadığını bildiriblər. Bununla belə, çərşənbə axşamı gecəsi Mitrovitsadakı yollarda yüklə dolu maşınlarından ibarət yeni istehkamlar peyda olub. Çərşənbə axşamı Vuçiç ordunu yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirdiyini elan edərək, Kurtinin təhdidlərini davam etdirəcəyi halda və polis qüvvələri ilə barrikadaları dağıtmağa çalışarsa müdaxilə edəcəyinə söz verib.
Əksəriyyəti serblər və azlıqda olan albanlar olan Mitrovitsa yenidən bölünmüş şəhərə çevrilib. Kosovo mətbuatının məlumatına görə, kosovalı hakimlər Serb bölməsini tərk ediblər. Onların təhlükəsizliklərindən qorxduqları deyilir. Onlar vəziyyəti qəsdən qızışdıran Kosovo hakimiyyətinin hərəkətlərindən qəzəbləndiklərini vurğulayıblar. Kurti hökuməti nəinki Serb bölgələrindəki bələdiyyələrin parlamentlərini ələ keçirmək niyyətindən əl çəkmədi, hətta Serb Patriarxı Porfirini Kosovoya buraxmadı. Naməlum səbəbdən Kosovo polisi ona Qraçanica monastırını ziyarət etməyə icazə verməyib. Milad günlərində Pec Patriarxlığına ziyarətlər patriarxın cədvəlinin olduqca müntəzəm hissəsidir. Serbiya hökuməti yanında Kosovo və Metohiya ofisinin rəhbəri Petar Petkoviç bu münasibətlə bildirib ki, “Kurtinin serb xalqına qarşı zorakılığı indiyədək görünməmiş həddə çatıb”. Qonşu Bosniyanın serb səlahiyyətliləri də məsələyə müdaxilə ediblər. Serb Respublikası Milli Assambleyasının sədri Nenad Stevandiç KFOR və Avropa İttifaqından vəziyyəti passiv müşahidə etməyi dayandırmağı, ona müdaxilə etməyi və Kurti ilə müzakirələr aparmağı tələb edib.
Priştinada Aİ və NATO da passivliklərinə görə danlanır. Kosovo silahlı birləşmələri yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətinə gətirilib. Artıq təmas zonasında bir ciddi insident baş verib. Barrikadaların qurulduğu Zubin Potok kəndində dekabrın 25-də atəş açılıb. Serb mənbələrinin məlumatına görə, Kosovo xüsusi təyinatlıları atəş açıb. Daha sonra KFOR məlumat verib ki, onun Latviya ordusunun üzvlərindən ibarət patrulu ya təsadüfi, ya da qəsdən atəşə tutulub. Ölən və yaralananlar olmayıb. Bununla belə, atışma atışmadır.
Aİ vəziyyəti həll etmək üçün yeni danışıqlara başladığını elan edib. Bu arada, hədələyici ritorikaya baxmayaraq nə Priştina, nə də Belqrad ilk növbədə hərəkətə keçmək niyyətində deyillər. Serbiya KFOR-dan Serb təhlükəsizlik qüvvələrinin 1999-cu il münaqişəsindən sonra tərk etdikləri Kosovoya qayıtmasına icazə verməsini istəyib. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1244 saylı qətnaməsi bu varianta icazə verir. Buna əsasən, Serb polisinin və hərbçilərinin Kosovoya qaytarılması xüsusi hallar yaranarsa mümkündür. Eyni zamanda beynəlxalq nəzarət altında fəaliyyət göstərməlidirlər. Yəni Kosovoda təxminən 4 min nəfərlik kontingenti olan KFOR-un nəzarəti altındadır. Priştinada onlar 1244 saylı qətnaməni özlərinə məxsus şəkildə şərh edirlər. Bu şərh heç bir şəraitdə Serb təhlükəsizlik qüvvələrinin Kosovoda olmasını nəzərdə tutmur.
Münaqişənin kəskinləşməsi Qərbi Balkanlarda Avropaya inteqrasiya prosesinin aşkar canlanması fonunda baş verir. Dekabrın 15-də Brüsseldə baş tutan Aİ sammitində Bosniya və Herseqovinaya rəsmi olaraq Avropa İttifaqına üzvlük üçün namizəd statusu verilib. Bu, digər məsələlərlə yanaşı, həm də Kosovo və Serbiyaya bir siqnaldır. Yəni, tələsmək lazımdır. Brüssellə onların Aİ-yə daxil olmaları ilə bağlı substantiv müzakirənin başlanması tərəflərin qarşılıqlı iddiaları nə qədər tez həll edə bilməsindən asılıdır. Bu şərtlər altında həm Priştina, həm də Belqrad ikitərəfli danışıqlarda özləri üçün ən yaxşı başlanğıc şərtlərini ortaya qoymağa çalışırlar. Kosovo mümkün qədər Serb bölgələrini nəzarət altına almağa çalışır və Serbiya özünün, əslində, artıq keçmiş bölgəsində həmvətənləri üçün icazə verilən maksimum muxtariyyətə nail olmağa çalışır.
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB