"Su hövzələrinin, xüsusilə çay və göllərin çirklənməsinin əsas səbəbləri demək olar ki, tamamilə antropogen, yəni insan fəaliyyəti ilə bağlı amillərdir. Təbii faktorların bu prosesdə rolu olduqca azdır. Çay və gölləri çirkləndirən mənbələri ümumilikdə üç əsas qrupa bölmək olar: sənaye tullantıları, kənd təsərrüfatı tullantıları və məişət tullantıları".
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında ekoloq Cəmşid Bəxtiyar deyib.
_(1).jpg)
Onun sözlərinə görə, sənaye tullantıları ən təhlükəli çirkləndirici mənbələrdən biridir:
"Müxtəlif istehsal müəssisələrində yaranan çirkab suları bəzən kifayət qədər təmizlənmədən, bəzi hallarda isə ümumiyyətlə təmizlənmədən su hövzələrinə axıdılır. Bu tullantıların tərkibində qurğuşun, kadmium kimi ağır metallar, neft məhsulları və müxtəlif kimyəvi birləşmələr olur. Bu səbəbdən suyun keyfiyyəti aşağı düşür, ekosistemin tarazlığı pozulur və su canlılarının yaşaması üçün ciddi təhlükə yaranır.
Kənd təsərrüfatı da su hövzələrinin çirklənməsində mühüm rol oynayır. Əkin sahələrində istifadə olunan mineral gübrələr, pestisidlər və digər kimyəvi maddələr yağış və suvarma suları vasitəsilə çaylara və göllərə daşınır. Xüsusilə azot və fosforla zəngin gübrələr suda yosunların həddindən artıq çoxalmasına səbəb olur. Bu proses elmdə “eutrofikasiya” adlanır və suda oksigenin azalmasına, balıqların və digər su canlılarının məhvinə gətirib çıxarır. Bundan əlavə, heyvandarlıq təsərrüfatlarından yaranan üzvi tullantılar da suyun çirklənməsini artıran amillərdəndir.
Ən geniş yayılmış problemlərdən biri isə məişət tullantıları və kanalizasiya sularıdır. Yaşayış məntəqələrində kanalizasiya sistemlərinin qeyri-kafi olması və ya təmizləyici qurğuların səmərəsiz işləməsi nəticəsində çirkab sular birbaşa çay və göllərə axıdılır. Bundan başqa, plastik tullantılar, məişət zibilləri və digər bərk tullantılar da su hövzələrinin çirklənməsini sürətləndirir. Bu tullantılar təkcə suyun kimyəvi tərkibini pozmur, eyni zamanda insan sağlamlığı üçün təhlükəli mikroorqanizmlərin yayılmasına da səbəb olur.
Bu çirklənmə mənbələrinin təhlükəlilik dərəcəsinə gəldikdə isə sənaye tullantıları həcminə görə nisbətən az olsa da, tərkibindəki zərərli maddələrə görə ən təhlükəli hesab olunur. Kənd təsərrüfatı tullantıları daha geniş əraziləri əhatə etdiyi üçün bir çox ölkələrdə çay və göllərin çirklənməsinin əsas səbəblərindən biri sayılır. Məişət tullantıları isə xüsusilə əhalinin sıx məskunlaşdığı ərazilərdə suyun sanitar vəziyyətinə ciddi mənfi təsir göstərir.
Buna görə də hər üç istiqamətdə ciddi nəzarət tədbirləri görülməlidir. Dövlət qurumları ilə yanaşı, sənaye və kənd təsərrüfatı müəssisələri, eləcə də hər bir vətəndaş su ehtiyatlarının qorunmasına məsuliyyətlə yanaşmalıdır. Çünki su hövzələrinin çirklənməsi təkcə ətraf mühitə deyil, insanların sağlamlığına, biomüxtəlifliyə və gələcək nəsillərin təhlükəsiz su təminatına da ciddi təhdid yaradır".
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg)
USD
EUR
GBP
RUB
