Tehranın bumeranq atışı - BAXIŞ BUCAĞI

İran dronları Cənubi Qafqazda hərbi vəziyyət yaradır

İranla müharibə yeni oyunçuları və yeni bölgələri əhatə edir. Əməliyyatın yeddinci günündə İran dronları Cənubi Qafqazdakı, daha dəqiq desək Azərbaycandakı hədəfləri vurdu. Kürd qüvvələrinin də tezliklə münaqişədə öz sözünü deməsi gözlənilir və Şimali İraqdan Tehrana qarşı hərbi əməliyyatı dəstəkləmək niyyətindədirlər. Mövcud hadisələr Yaxın Şərqdəki münasibətlərin arxitekturasını dəyişdirir, münaqişədən sonrakı reallıqda "İbrahim Sazişləri" yeni məna kəsb edə bilər.

Müharibənin altıncı gündə İrana qarşı müharibə Yaxın Şərqdən kənara sıçrayaraq Azərbaycanı da vurdu. Martın 5-də Naxçıvan Muxtar Respublikasının hava limanı terminalına İranın bir dronu, Şəkərabad kəndindəki bir məktəbin yaxınlığına isə başqa biri zərbə endirdi. Bakıdan verilən məlumata görə, ümumilikdə dörd hücum cəhdi qeydə alınıb. "Biz İran İslam Respublikası ərazisindən həyata keçirilən bu dron hücumlarını qətiyyətlə pisləyirik", - Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bildirib. “Bu hücum beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin pozulmasıdır və regionda gərginliyi artıracaq. Biz İrandan bu məsələ ilə bağlı dərhal aydın izahat verməsini, lazımi araşdırma aparmasını və bu cür hücumların qarşısının alınması üçün lazımi təcili tədbirlər görməsini tələb edirik”.

Tehran hadisəyə görə məsuliyyəti rədd edərək onu "yalançı əməliyyat" kimi xarakterizə edib. İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahı bildirib ki, “İran İslam Respublikası bütün ölkələrin, xüsusən də müsəlman və qonşu ölkələrin suverenliyinə hörmət edərək, silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan Respublikasına qarşı pilotsuz təyyarənin buraxılmasını təkzib edib. Tehran isə hadisəyə görə İsraili günahlandırıb və Baş nazir Benyamin Netanyahunun rəhbərlik etdiyi hökumətin “müsəlman ölkələri arasında münasibətləri hər cür pozmaqda” maraqlı olduğuna əminliyini bildirib. İran hakimiyyəti isə buna cavab olaraq dronların Azərbaycana qarşı buraxılması yaxşı bir bəhanə olduğunu bildirib.

Bakı bu izahatlardan qəti şəkildə narazı qalıb. “Azərbaycan dövləti bu dəhşətli terror aktını qətiyyətlə pisləyir və məsul şəxslər dərhal məsuliyyətə cəlb olunmalıdırlar”, - deyə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Təhlükəsizlik Şurasının iclasında çıxış edərkən bildirib. "İran rəsmiləri Azərbaycan tərəfinə izahat verməli, üzr istəməli və bu terror aktına görə məsuliyyət daşıyanlar cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalıdırlar". O, mülki infrastruktura hücumu qorxaqlıq adlandırıb. İlham Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycanın təhlükəsizlik aparatı - Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti və bütün digər xüsusi təyinatlı qüvvələr - artıq "yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirilib və istənilən əməliyyatı həyata keçirməyə hazır olmalıdırlar". O, Tehranı bunu xatırlamağa çağırıb.

ABŞ və İsrail hakimiyyət orqanlarının məlumatına görə, 5 mart tarixinə qədər İran ballistik raketlər və dronlar atmaq qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmışdı. "Kimsə məndən döyüşlərin necə getdiyini 1-dən 10-a qədər şkala üzrə soruşdu və mən bunun 15 olduğunu dedim", - deyə ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib. "Bizdə dünyanın ən böyük ordu qüvvələri var, istənilən düşmənlə müqayisədə, lakin İran illərdir bizim üçün böyük təhlükədir". O əlavə edib ki, İranın ballistik raket arsenalları sürətlə məhv edilir və potensial ali liderlər hədəfə alınan zərbələrlə sürətlə öldürülür. "Hazırda çox güclü mövqedəyik və onların rəhbərliyi sürətlə yoxa çıxır", - deyə o vurğulayıb.

İraq ərazisində yerləşən kürd qüvvələrinin yaxın gələcəkdə ABŞ və İsrailə qoşulacağı gözlənilir. İsrail televiziyasının 24-cü kanalına görə, onların qüvvələri artıq İslam Respublikasına nüfuz etməyə başlayıb, lakin başqa bir versiyaya görə, onlar hələ də hazırlıq mərhələsindədirlər. Vəziyyətlə tanış olan mənbələr "Al-Monitor"a bildiriblər ki, Tramp administrasiyasının razılığa gəldiyi qruplar "bir neçə gün ərzində" sərhədi keçə bilərlər. "Al-Monitor"un mənbələri iddia edir ki, əsas məqsəd ABŞ-İsrail bombardman kampaniyasının dəf edilməsində iştirak edən İran hərbi və hüquq-mühafizə orqanlarının resurslarını tükəndirmək və İranda milli üsyan üçün yer yaratmaqdır.

Mənbələrə görə, öz yurisdiksiyaları daxilində İran kürd milislərini sığınacaqlandıran İraq Kürdüstanı hakimiyyəti bu ssenarini təsdiqləmək məcburiyyətində qalacaq. Son günlərdə İraq Kürdüstanı liderləri ilə bir sıra telefon danışıqları aparan Tramp administrasiyası onları münaqişədə birbaşa iştirak etməyə sövq edir. Lakin Ərbil bu cür planları ictimaiyyətə təsdiqləməyib. "Kürdüstan, həmişə olduğu kimi, sülh və sabitliyin əsas amili olaraq qalmalı və heç bir münaqişənin və ya münaqişənin bir hissəsinə çevrilməməlidir".

Bu arada, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının (KƏŞ) liderləri ABŞ və İsrailin ərəb dövlətlərinin İrana qarşı birbaşa hərbi əməliyyatlara səbəb ola biləcəyini gözlədiyi mümkün cavab tədbirlərini müzakirə edirlər. Martın 5-də KƏŞ xarici işlər nazirləri AB nümayəndələri ilə videokonfrans formatında danışıqlar aparıblar. "İranın KƏŞ üzv dövlətlərinə qarşı təcavüzünün nəticələri" müzakirələrin mərkəzində olub.

İsrail cari hadisələrin Körfəz dövlətlərinin yəhudi dövləti ilə əlaqələri gücləndirmək marağını artıracağını gözləyir. "Biz regiondakı "mülayim" dövlətlərlə çox sıx münasibətlər saxlayırıq", - deyə İsrailin Rusiyadakı səfiri Oded Yosef ərəb-yəhudi münasibətlərinin normallaşdırılması ilə bağlı bir sıra müqavilələrin - İbrahim Sazişlərinin taleyi ilə bağlı sualını cavablandırarkən bildirib. O, əlavə edib ki, İsrail həm İbrahim Sazişlərinə rəsmi olaraq qoşulanlarla, həm də yalnız qoşulmaq üçün namizəd olanlarla əlaqə saxlamağa çalışır. İsrail diplomatik missiyasının rəhbəri belə bir fikir bildirib: "İnanıram ki, İran rejiminin İsrailə, regiona və öz xalqına yaratdığı təhlükəyə qarşı müsbət və uğurlu hərbi əməliyyatın nəticələrindən biri "İbrahim Sazişləri"nin və regional əməkdaşlığın canlanması olacaq".

V.VƏLİLİ