İranla ABŞ arasında Hürmüz boğazındakı gərginlik bir müddət öncə səngisə də, Pentaqon rəhbərinin son açıqlamaları əslində tərəflər arasında münasibətlərin dalana dirənməsindən xəbər verir.
İrana nüvə silahı əldə etmək imkanı verilməyəcək
ABŞ-ın müdafiə naziri Leon Panetta bildirib ki, İrana qarşı hərbi əməliyyat planı işlənib və reallaşdırılması üçün tam hazırdır: "Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, ABŞ və dünya ictimaiyyəti İrana nüvə silahı əldə etmək imkanı vermək niyyətində deyil. Biz ona bu imkanı verməmək üçün mümkün olan hər şeyi edəcəyik".
ABŞ-ın Beynəlxalq Təhlükəsizlik və Elm İnstitutu (ISIS) İranın qısa müddətdə 5 atom bombası istehsal etmək imkanına malik olduğunu açıqlayıb.Təşkilatın yaydığı hesabatda İranın əlində 6,2 ton 3,5 faiz zənginləşdirilmiş uran olduğu, bunun 750 kiloqramının da fevral ayından sonra əldə edildiyi bildirilir. Sənəddə həmçinin İranın son üç ayda uranın zənginləşdirilməsinin sürətini üç qat artdırdığı vurğulanır. ISIS 3,5 faiz zənginləşdirilmiş uranın lazımi səviyyəyə qədər zənginləşdirilməsi nəticəsində 5 atom bombası istehsal etməyə imkan verdiyini bəyan edib.
Qeyd edək ki, nüvə silahının istehsalı üçün 90 faiz zənginləşdirilmiş uran lazımdır. Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik İranın nüvə proqramı ilə bağlı yaydığı hesabatında müfəttişlərinin "Fordo" yeraltı nüvə obyektində 27 faiz zənginləşdirilmiş uranın izini aşkar etdiklərini açıqlayıb.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ramin Mehmanpərəst isə söylənilənləri təkzib edərək bildirib ki,İran uranı 20 faiz həcmində zənginləşdirməyə davam edir.
Yeni bir "xaç yürüşü"
Hər kəs ABŞ-ın İrana hücum edib-etməyəcəyini müzakirə edir. ABŞ-ın Əfqanıstan və İraqdan sonra İran macərası o qədər də uzaq görünmür. Ancaq, İranda savaş olmayacağını göstərən əlamətlərin, savaşın çıxacağına dəlalət edən işarələrdən daha çox olduğu ortadadır. Birincisi, ABŞ-ın İraqda düşdüyü bataqlıqdır. ABŞ İraqda elə bir bataqlığa batdı ki oradan çıxmayana qədər başqa bir macəraya atılma ehtimalı çox zəifdir.
İkincisi, İrana ediləcək bir hərbi müdaxilənin İslam aləmində yeni bir "xaç yürüşü" hesab edilməsi ehtimalıdır. ABŞ bu mövzuda onsuz da özünü şübhəli aparır. Çünki bir vaxtlar C. Buş ağzından "xaç yürüşü" ifadəsini qaçırmış və rəsmi Vaşinqtonun gerçək niyyətini ortaya qoymuşdu.
Müharibə ehtimalını zəiflədən faktorlar
ABŞ İranın yeraltı nüvə obyektlərini bombalamaq üçün nüvə silahından istifadə etməkdən başqa çarə olmadığını düşünür. İrana qarşı nüvə silah istifadə edəcəyi təqdirdə ABŞ 1945-ci ildəki Xirosima və Naqasakidən bu tərəfə ilk dəfə nüvə silah istifadə etmiş olacaq. Xirosima və Naqasakinin tarixi ləkəsini hələ də üzərində daşıyan ABŞ-da nüvə silahından istifadənin ortaya çıxaracağı bəşəri faciənin fəsadlarından dolayı rəhbərliklə ordu arasında fikir ayrılığı mövcuddur. Pentaqonun nüfuzlu səlahiyyətlilərdən bəziləri İrana hərbi müdaxilənin nüvə proqramın ortadan qaldırılmasına yaramayacağını, əksinə bunun ABŞ-a böyük iqtisadi, siyasi, hərbi xərclər hesabına başa gələcəyini ifadə edirlər. Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyi də İranın nüvə silahı çalışmalarına dair dəlil ortaya qoya bilmir. Bütün bunlar müharibə ehtimalını zəiflədən faktorlardır.
Neft qorxusu və ya "böyük tikə"
Digər tərəfdən, hərbi müdaxilə baxımından İranın bir İraq olmadığını da diqqətə almaq lazımdır. İranın 70 milyona yaxın əhalisi var. Böyük, eyni zamanda əhəmiyyətli coğrafi əraziyə malikdir. Üstəlik, güclü raketlərə sahibdir və özünün istehsal etdiyi döyüş təyyarələri mövcuddur. 1991-ci il Körfəz savaşından dağınıq vəziyyətdə çıxan İraqda belə çətin duruma düşən ABŞ üçün İran "böyük tikədir".
Hərbi müdaxilənin önündəki ən böyük maneələrdən biri də neftdir. Onsuz da davamlı yüksələrək dünya iqtisadiyyatını baltalayan neft qiymətlərinin hərbi hücum olacağı təqdirdə hansı vəziyyətlə üzləşəcəyini təxmin etmək çətin deyil. Ən kiçik bir gərginlik, ya da sərt ifadə ilə belə yüksələn neft qiymətlərinin savaş dönəmində qarşısını almaq müşkül məsələ olar.
ABŞ-ın ən böyük kabusu
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB