...Tədqiqatçılar qrupu Günəşdə qeyri-adi dərəcədə aktiv bir bölgəni yarandığı andan tam parçalanmasına qədər izləyərək, onun fəaliyyətini 94 gün ərzində fasiləsiz olaraq qeydə alıb.
NOAA 13664 adlandırılan bu bölgə, Yer kürəsinin son iki onillikdə gördüyü ən güclü geomaqnit fırtınalarına səbəb olub.
SİA xəbər verir ki, The Daily Galaxy-nin məlumatına görə, onlar peykləri, kənd təsərrüfatı sistemlərini və hətta dəmir yolu siqnalizasiyasını pozub.
Bu uzunmüddətli monitorinq iki kosmik gəminin məlumatlarını birləşdirməklə mümkün olub: Günəşin uzaq tərəfini müşahidə edən Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Solar Orbiter və Yerə baxan tərəfini davamlı olaraq izləyən NASA-nın Günəş Dinamikası Rəsədxanası (SDO).
Nəticə günəş bölgəsinin təkamülünün tam bir zaman xətti idi - əvvəllər heç vaxt əldə edilməmiş bir şey.
NOAA 13664 liderliyi ələ keçirəndə...
Adətən, Günəşdəki aktiv bölgələr ulduzun fırlanması səbəbindən gözdən itməzdən əvvəl Yerdən təxminən iki həftə görünən qalır. Lakin, 2020-ci ildə buraxılan Solar Orbiter zondu Günəş ətrafında geniş bir orbitdə hərəkət edir və bu da ona Yerdəki müşahidəçilərdən gizlənmiş əraziləri görməyə imkan verir.
İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutu Sürixdə (ETH Sürix) günəş fizikası üzrə mütəxəssis İoannis Kontogiannisin sözlərinə görə, bu orbit elm adamlarına NOAA 13664-ü planetimizdən görünməzdən çox əvvəl aşkar etməyə imkan verdi.
2024-cü ilin may ayına qədər bölgə Yerə tərəf döndü və dərhal müstəsna gücünü ortaya qoydu.
...Bu bölgə İsveçrənin cənubuna qədər görünən möhtəşəm bir qütb parıltısı yaratdı.
Bunu ETH Sürixdə professor və Davos Rəsədxanasının direktoru Luisa Harra qeyd etdi. Tədqiqatçılar bölgəni üç tam günəş fırlanması üçün müşahidə edə bildilər və onun maqnit sahəsinin transformasiyasının davamlı mənzərəsini əldə etdilər.
Günəş enerjisinin qəzəbindən Yer kürəsinə hücum...
NOAA 13664-ün təsirləri rəngarəng səmadan daha da kənara çıxdı. Professor Harra qeyd etdi ki, 2024-cü ilin may ayında müasir texnologiya ciddi şəkildə təsirləndi və rəqəmsal kənd təsərrüfatı ən çox təsirlənən sektorlardan biri oldu.
Dronlar, sahə sensorları və muxtar avadanlıqlar tərəfindən istifadə edilən peyk siqnalları pozuldu və bu da iş gecikmələrinə və məhsul itkisinə səbəb oldu.
Digər infrastruktur da təsirləndi.
...Hətta qatar yollarındakı siqnallar da təsirlənə bilər, kortəbii olaraq qırmızıdan yaşıla və ya əksinə dəyişə bilər, - deyə o bildirib.
Bu, kosmik hava hadisələrinin yaşlanma və ya həssas yer sistemləri ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olması ilə bağlı artan narahatlığı əks etdirir.
Əvvəlki hadisələr oxşar nəticələr göstərib. 2022-ci ilin fevral ayında artan günəş aktivliyi yeni buraxılan 49 Starlink peykindən 38-ni məhv etdi.
NOAA 13664 alimlərə və operatorlara müasir mühitimizin 150 milyon kilometr uzaqlıqdakı fəaliyyətə nə qədər həssas olduğunu xatırlatdı.
Günəşdə maqnit xaosu...
Regionun gücü onun intensiv və dəyişən maqnit sahəsi ilə bağlı idi. Günəşdəki aktiv bölgələr maqnitləşdirilmiş plazmanın səthə qalxıb ulduzun quruluşunu pozduğu zaman əmələ gəlir.
Louise Harranın izah etdiyi kimi, "Günəşdə son dərəcə mürəkkəb bir maqnit sahəsi olan bir bölgə gördüyümüzdə, onun sonda günəş fırtınaları şəklində sərbəst buraxılacaq çoxlu miqdarda enerji ehtiva etdiyini düşünə bilərik."
Astronomy & Astrophysics jurnalında dərc olunmuş bir araşdırmada qeyd edildiyi kimi, NOAA 13664 ilə də məhz bu baş verdi.
94 günlük müşahidə pəncərəsi ərzində onun sahəsi getdikcə daha mürəkkəb və qeyri-sabit hala gəldi.
Ən güclü partlayış 20 may 2024-cü ildə Günəşin uzaq tərəfində baş verdi. O, Yer kürəsindən birbaşa görünmürdü, lakin iki kosmik gəmi strategiyası sayəsində ətraflı şəkildə qeydə alınıb. Alimlər hələlik müəyyən bir bölgədə partlayışın nə vaxt və necə baş verəcəyini dəqiq proqnozlaşdıra bilməsələr də, bu tədqiqat zamanı əldə edilən unikal məlumat dəsti günəş havasının mexanikasını daha dərindən anlamaq üçün vacib bir addımdır.
Kontogiannis yekunlaşdırdı: "Biz bu ulduza yaxın yaşayırıq, ona görə də onu müşahidə etmək və necə işlədiyini və ətraf mühitə necə təsir etdiyini anlamağa çalışmaq çox vacibdir".
Nazlı Almuradova
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
.jpg "S*yüşdən istifadə EDƏNLƏRƏ - SƏRT CƏZA!")
USD
EUR
GBP
RUB
