Saçlar niyə erkən ağarır? Səbəblər, risk faktorları və qarşısını alma yolları - ARAŞDIRMA

Saçların ağarması yaşlanmanın ən çox nəzərə çarpan əlamətlərindən biri hesab olunur. Lakin bu proses yalnız yaşlı insanlarda müşahidə edilmir. Bir çox insanın saçlarında ilk ağ tellər gənc yaşlarda ortaya çıxır. Bəs saçların vaxtından əvvəl ağarmasına nə səbəb olur? Bu prosesin qarşısını almaq və ya onu ləngitmək mümkündürmü?

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Saç niyə ağarır?

Saçın təbii rəngi melanin adlı piqmentlə müəyyən olunur. Bu piqmentin istehsalında əsas rolu melanositlər – saç follikullarında yerləşən xüsusi hüceyrələr oynayır.

Yaş artdıqca melanositlərin fəaliyyəti tədricən zəifləyir və melanin istehsalı azalır. Nəticədə saç əvvəlcə boz və ya gümüşü rəng alır, piqment istehsalı əhəmiyyətli dərəcədə dayandıqda isə tamamilə ağarır.

Bu proses bir neçə saç telinin ağarması ilə başlayaraq zamanla daha geniş sahəyə yayıla bilər.

Saçların erkən ağarmasının əsas səbəbləri

Genetik meyillilik

Saçların nə vaxt ağarmağa başlayacağını müəyyən edən əsas amillərdən biri genetik xüsusiyyətlərdir. Ailədə erkən yaşda saçları ağaran şəxslər varsa, digər ailə üzvlərində də bu prosesin daha erkən başlaması ehtimalı artır.

Bu səbəbdən gənc yaşda saçlarda ağ tellərin yaranması hər zaman sağlamlıq problemi ilə əlaqəli olmur.

B12 vitamini çatışmazlığı

Bəzi hallarda saçların vaxtından əvvəl ağarması vitamin və mineral çatışmazlıqları ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə B12 vitamini çatışmazlığının saç sağlamlığına mənfi təsir göstərə biləcəyi bildirilir.

B12 çatışmazlığı ilə yanaşı, dəmir, sink, mis, D vitamini və digər mikronutrientlərin kifayət qədər qəbul edilməməsi də saçların sağlamlığına təsir göstərə bilər.

Qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətində pozuntular

Qalxanabənzər vəzinin funksiyasındakı dəyişikliklər orqanizmin bir çox sisteminə təsir etdiyi kimi, saçların vəziyyətində də özünü göstərə bilər.

Saçların ağarması ilə yanaşı, onların tökülməsi, quruması, kövrəkləşməsi və ya yağlanması kimi problemlər də müşahidə olunursa, hormonal səbəblər nəzərə alınmalıdır.

Xroniki stress

Stressin saç sağlamlığına təsiri ilə bağlı elmi araşdırmalar davam edir. Uzunmüddətli və intensiv stressin saç follikullarında piqment istehsalına təsir göstərə biləcəyi düşünülür.

Bununla belə, hər bir ağ saç telini birbaşa stresslə əlaqələndirmək düzgün deyil. Genetik meyillilik və yaş da mühüm rol oynayır.

Qidalanma xüsusiyyətləri

Balanssız qidalanma orqanizmin ehtiyac duyduğu vitamin və mineralları kifayət qədər almasına mane ola bilər. Zülal, dəmir, sink, mis, B12 vitamini və digər vacib qida maddələrinin çatışmazlığı saçların sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən gündəlik rasionda yumurta, balıq, süd məhsulları, tərəvəzlər, qoz-fındıq və digər qida baxımından zəngin məhsulların olması vacibdir.

Siqaret istifadəsi

Siqaret çəkmə də saçların vaxtından əvvəl ağarması ilə əlaqələndirilən amillər sırasındadır. Tütün tüstüsündəki maddələr oksidləşdirici stressi artıraraq saç follikullarına mənfi təsir göstərə bilər.

Ağ saçlar daha qalın olur?

Cəmiyyətdə geniş yayılmış fikirlərdən biri ağ saçların piqmentli saçlardan daha qalın olmasıdır. Lakin bu, mütləq qayda deyil.

Yaş artdıqca baş dərisinin yağ ifrazı azala bilər. Nəticədə saçlar daha quru və kobud hiss edilə bilər. Buna görə ağ saçlar bəzən daha qalın və sərt görünür. Müntəzəm nəmləndirmə və düzgün qulluq onların daha yumşaq və parlaq görünməsinə kömək edə bilər.

Ağarmış saç yenidən öz rənginə qayıda bilərmi?

Saç follikulunda melanin istehsalı dayandıqdan sonra ağarmış saçın təbii rənginə qayıtması, bir qayda olaraq, mümkün deyil. Lakin ağarma müəyyən xəstəlik, qida maddələrinin çatışmazlığı və ya digər müalicə edilə bilən səbəblərlə əlaqəlidirsə, əsas problemin aradan qaldırılması bəzi hallarda piqmentasiyanın bərpasına təsir göstərə bilər.

Bu səbəbdən xüsusilə çox erkən yaşda və sürətlə başlayan ağarma zamanı həkim müayinəsi faydalı ola bilər.

Saçlar hansı yaşda ağarmağa başlayır?

Saçların ağarma yaşı insandan insana dəyişir. Genetik xüsusiyyətlər, etnik mənsubiyyət, yaş və digər amillər bu prosesin başlanma vaxtına təsir edə bilər.

Bəzi insanlarda ilk ağ tellər 30 yaşdan əvvəl, digərlərində isə daha gec görünə bilər. Buna görə gənc yaşda bir neçə ağ saç telinin yaranması avtomatik olaraq hər hansı xəstəliyin göstəricisi hesab edilmir.

Saçların ağarmasının qarşısını almaq mümkündürmü?

Genetik və yaşla bağlı saç ağarmasının qarşısını tamamilə almaq mümkün deyil. Lakin sağlam həyat tərzi saçların ümumi vəziyyətinin qorunmasına və bəzi risk faktorlarının azaldılmasına kömək edə bilər.

Balanslı qidalanma

Vitamin və mineral çatışmazlığının qarşısını almaq üçün müxtəlif və balanslı qidalanmaya üstünlük verilməlidir. Yumurta, balıq, süd məhsulları, tərəvəzlər, qoz-fındıq və digər qida dəyəri yüksək məhsullar rasionda yer almalıdır.

Vitamin əlavələrindən ehtiyatla istifadə

B12, D vitamini, dəmir, sink və digər maddələrin çatışmazlığı laborator müayinələrlə müəyyənləşdirildikdən sonra həkim məsləhəti əsasında əlavələr qəbul edilə bilər. Özbaşına vitamin və mineral preparatları qəbul etmək tövsiyə edilmir.

Stressin idarə olunması

Müntəzəm fiziki aktivlik, keyfiyyətli yuxu, balanslı qidalanma və istirahət stressin idarə olunmasına kömək edə bilər.

Siqaretdən uzaq durmaq

Siqaretdən imtina yalnız saç sağlamlığı üçün deyil, ümumi sağlamlıq baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Saç boyaları ağarmaya səbəb olurmu?

Kimyəvi saç boyalarının saçın rəngini dəyişdirməsi ilə saçın ağarması eyni proses deyil. Saçın ağarması əsasən melanin istehsalının azalması ilə bağlıdır.

Bununla belə, tez-tez kimyəvi prosedurlardan istifadə saç telinin strukturuna zərər verə, onu quru və kövrək hala gətirə bilər. Buna görə saç boyalarından və digər kimyəvi vasitələrdən istifadə zamanı məhsulun tərkibinə və tətbiq qaydalarına diqqət etmək vacibdir.

Ağ saçlara necə qulluq etməli?

Ağ saçlarda piqment olmadığı üçün onların görünüşü və teksturası fərqli ola bilər. Xüsusilə saçlar qurudursa, müntəzəm nəmləndirmə vacibdir.

Nəmləndirici şampun və maskalardan istifadə etmək, saçları yüksək temperaturdan qorumaq və fen, saç düzləşdirici və buruqlaşdırıcı cihazlardan həddindən artıq istifadə etməmək məsləhətdir.

Günəşin ultrabənövşəyi şüaları da saçın strukturuna və görünüşünə təsir göstərə bilər. Uzun müddət günəş altında qalarkən saçları örtmək və uyğun qoruyucu vasitələrdən istifadə etmək faydalıdır.

Ağ saçları boyamaq vacibdirmi?

Ağ saçların boyanması tamamilə şəxsi seçimdir. Saçların ağarması özlüyündə sağlamlıq probleminin göstəricisi deyil və baxımlı görünüşə mane olmur.

Əgər insan ağ saçlarını gizlətmək istəyirsə, saç boyalarından istifadə edə bilər. Lakin saçın tez-tez kimyəvi prosedurlara məruz qalması quruluq və kövrəklik yarada biləcəyindən saç tipinə uyğun qulluq məhsullarından istifadə etmək vacibdir.

Nəticə etibarilə, saçların ağarması təbii bioloji prosesdir. Genetik xüsusiyyətlər bu prosesin başlanma vaxtında əsas rol oynasa da, qidalanma, bəzi vitamin və mineral çatışmazlıqları, hormonal problemlər və həyat tərzi də saç sağlamlığına təsir göstərə bilər. Xüsusilə saçların çox erkən yaşda və sürətlə ağarması müşahidə edilirsə, səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün dermatoloq və ya digər uyğun mütəxəssisə müraciət etmək məqsədəuyğundur.

Ayşən Vəli