Son illərdə ərzaq qiymətlərinin artması bir çox ailələri daha qənaətli alış-veriş etməyə məcbur edir. Bununla yanaşı, “sağlam qidalanmaq bahalıdır” fikri də geniş yayılıb. Halbuki mütəxəssislər hesab edirlər ki, düzgün planlaşdırma ilə həm sağlam, həm də büdcəyə uyğun qidalanmaq mümkündür. Əsas məsələ bahalı məhsullar almaq deyil, qida dəyəri yüksək olan məhsulları düzgün seçməkdir.
Sağlam qidalanma niyə vacibdir?
SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.
Sağlam qidalanma orqanizmin enerji ehtiyacını qarşılayır, immun sistemini gücləndirir, ürək-damar xəstəlikləri, piylənmə və diabet kimi problemlərin riskini azaldır. Dünya təcrübəsi göstərir ki, qidalanma vərdişləri insanların ümumi sağlamlığına təsir edən ən mühüm amillərdən biridir.
Lakin bir çox ailə alış-veriş zamanı məhsulun qida dəyərindən çox qiymətinə və ya reklamına diqqət yetirir. Nəticədə səbətə daxil olan bəzi məhsullar həm bahalı olur, həm də sağlamlıq baxımından gözlənilən faydanı vermir.
Alış-verişə siyahı ilə başlayın
Araşdırmalar göstərir ki, əvvəlcədən hazırlanmış siyahı ilə alış-veriş edən insanlar daha az lazımsız məhsul alırlar.
Marketə və ya bazara getməzdən əvvəl:
* Həftəlik yemək planı hazırlayın.
* Evdə olan məhsulları yoxlayın.
* Lazım olmayan məhsulları yenidən almayın.
* Aclıq hissi ilə alış-verişə getməyin.
Aclıq zamanı insanlar daha çox şirniyyat, qəlyanaltı və kalorili məhsullara üstünlük verirlər.
Mövsümi meyvə və tərəvəzlərə üstünlük verin
Mövsümündə yetişən məhsullar həm daha ucuz, həm də daha qidalı olur.
Yay mövsümündə:
* Pomidor
* Xiyar
* Badımcan
* Bibər
* Qarpız
* Yemiş
* Ərik
* Şaftalı kimi məhsullar həm qiymət, həm də vitamin baxımından sərfəlidir.
İdxal olunmuş və mövsümdənkənar məhsullar isə adətən daha bahalı olur.
Protein mənbələrini düzgün seçin
Bir çox insan sağlam qidalanmanı yalnız bahalı ət və balıqla əlaqələndirir. Halbuki daha sərfəli alternativlər də mövcuddur.
Büdcəyə uyğun protein mənbələri:
* Yumurta
* Mərci
* Noxud
* Lobya
* Paxlalılar
* Toyuq əti
* Qatıq və ayran
Məsələn, bir yumurta yüksək keyfiyyətli protein mənbəyidir və bir çox bahalı qidalardan daha əlçatandır.
Tam taxılları səbətinizə əlavə edin
Ağ undan hazırlanan məhsullarla müqayisədə tam taxıllar daha uzun müddət toxluq hissi yaradır.
Seçimlər:
* Yulaf
* Qarabaşaq
* Bulqur
* Qəhvəyi düyü
* Tam buğda çörəyi
Bu məhsullar qan şəkərinin daha stabil qalmasına kömək edir.
Hazır məhsullar əvəzinə təbii qidalar alın
Marketlərdə satılan bir çox hazır məhsul:
* Şəkər
* Duz
* Doymuş yağ
* Konservant baxımından zəngin olur.
Məsələn:
* Meyvə şirəsi əvəzinə təzə meyvə,
* Hazır souslar əvəzinə ev şəraitində hazırlanmış souslar,
* Şirin qazlı içkilər əvəzinə su və ya ayran daha faydalı seçim hesab olunur.
Etiketləri oxumağı öyrənin
Məhsulun üzərindəki reklam yazıları həmişə onun sağlam olduğunu göstərmir.
Alış zamanı diqqət edin:
* Şəkərin miqdarına
* Duzun miqdarına
* Tərkib siyahısına
* Kalori dəyərinə
Tərkib siyahısı nə qədər qısa və aydın olarsa, məhsul bir o qədər təbii hesab olunur.
Dondurulmuş məhsullardan çəkinməyə ehtiyac yoxdur
Bir çox insan dondurulmuş tərəvəz və meyvələri faydasız hesab edir. Halbuki müasir texnologiyalarla dondurulan məhsulların böyük hissəsində vitaminlər qorunub saxlanılır.
Bəzi hallarda:
* Dondurulmuş noxud,
* Dondurulmuş tərəvəz qarışıqları,
* Dondurulmuş ispanaq təzə məhsullardan daha sərfəli seçim ola bilər.
İsrafı azaltmaq da qənaətdir
BMT məlumatlarına görə, dünyada istehsal olunan qidanın əhəmiyyətli hissəsi tullantıya çevrilir. Ailə büdcəsinin qorunması üçün:
* Artıq yeməkləri düzgün saxlayın;
* Məhsulları istifadə müddətinə uyğun istehlak edin;
* Lazım olduğundan çox almayın;
* Qalıq yeməklərdən yeni yeməklər hazırlayın.
Dünyada vəziyyət necədir?
Avropa ölkələrində və Kanadada sağlam qidalanma siyasətləri getdikcə daha çox “əlçatan qidalanma” anlayışına əsaslanır. Mütəxəssislər insanlara bahalı “super qidalar” deyil, yerli və mövsümi məhsullar tövsiyə edirlər.
Məsələn:
* Kinoa əvəzinə bulqur,
* Bahalı idxal meyvələri əvəzinə yerli meyvələr,
* Protein tozları əvəzinə yumurta və paxlalılar həm iqtisadi, həm də qida dəyəri baxımından effektiv hesab olunur.
Sağlam qidalanmaq üçün mütləq çox pul xərcləmək lazım deyil. Düzgün planlaşdırılmış bazar səbətində mövsümi tərəvəz və meyvələr, yumurta, paxlalılar, tam taxıllar və süd məhsulları yer aldıqda həm ailə büdcəsini qorumaq, həm də orqanizmin ehtiyac duyduğu qidaları təmin etmək mümkündür. Sağlam qidalanmanın sirri bahalı məhsullarda deyil, düzgün seçim etməkdədir.
Ayşən Vəli
Bütün xəbərlər Facebook səhifəmizdə
USD
EUR
GBP
RUB
