Şuba alarkən nələrə diqqət etmək lazımdır? Keyfiyyətli xəzi necə seçməli? - ARAŞDIRMA

Qış mövsümündə şuba həm soyuqdan qorunmaq, həm də geyim tərzini tamamlamaq üçün seçilən üst geyimlərindən biridir. Lakin mağazada ilk baxışdan gözəl görünən, yumşaq və parlaq təsir bağışlayan hər şuba yüksək keyfiyyətli olmur. Məhsulun görünüşü ilə yanaşı, xəzin növü, tüklərin sıxlığı, dərinin vəziyyəti, tikişlərin keyfiyyəti və hazırlanma texnologiyası da onun davamlılığına təsir göstərir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Şuba seçərkən ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri yalnız qiymətə və xarici görünüşə əsaslanmaqdır. Halbuki bahalı məhsulun mütləq yüksək keyfiyyətli olması demək deyil. Eyni zamanda, xəzin təbii və ya süni olması, onun hansı heyvanın dərisindən hazırlanması və hansı şəraitdə saxlanılması da alıcının qərarına təsir edən amillərdir. Bəs keyfiyyətli şubanı necə müəyyənləşdirmək, təbii xəzlə süni xəzi necə fərqləndirmək və alış zamanı nələrə diqqət etmək lazımdır?

Şubanın keyfiyyətini ilk baxışdan müəyyən etmək mümkündürmü?

Xəz məhsulunun keyfiyyətini qiymətləndirərkən ilk növbədə onun ümumi görünüşünə diqqət yetirmək lazımdır. Yaxşı hazırlanmış şubada tüklər mümkün qədər bərabər paylanmalı, rəng və tekstura məhsulun bütün hissələrində uyğunluq təşkil etməlidir. Xəzin bəzi yerlərdə həddindən artıq seyrək, bəzi hissələrdə isə sıx olması, keçəl sahələrin görünməsi və tüklərin bir-birinə dolaşması keyfiyyətlə bağlı suallar yarada bilər.

ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutunun xəz məhsulları haqqında məlumat materialında da keyfiyyətli xəzin parlaq, rəng və tekstura baxımından uyğun, dəri hissəsinin isə yumşaq və elastik olması əsas xüsusiyyətlər sırasında göstərilir. Sərtləşmiş, kövrəkləşmiş dəri və qırılmış tüklər məhsulun vəziyyətinin yaxşı olmadığını göstərə bilər.

Alıcı şubanın səthinə yalnız uzaqdan baxmaqla kifayətlənməməlidir. Əlini xəzin üzərində yüngülcə gəzdirmək, tüklərin təbii istiqamətini və sıxlığını yoxlamaq, məhsulun müxtəlif hissələrini müqayisə etmək daha düzgün qiymətləndirməyə kömək edir.

Bununla belə, xəzin parlaq olması təkbaşına keyfiyyət göstəricisi deyil. Bəzi məhsulların görünüşü emal və boyama nəticəsində dəyişdirilə bilər. Buna görə də xarici görünüş digər xüsusiyyətlərlə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Təbii xəzlə süni xəzi necə fərqləndirmək olar?

Şuba alarkən alıcıların ən çox maraqlandığı məsələlərdən biri məhsulun təbii, yoxsa süni xəzdən hazırlanmasıdır. Müasir istehsal texnologiyaları sayəsində süni xəzlər də kifayət qədər yumşaq, sıx və parlaq görünə bilir. Bu səbəbdən yalnız toxunuşa və zahiri görünüşə əsaslanaraq dəqiq nəticəyə gəlmək həmişə mümkün deyil.

Fərqləndirmə zamanı bir neçə xüsusiyyətə diqqət yetirmək olar.

Birincisi, xəzin alt hissəsidir. Təbii xəz heyvanın dərisinə bağlı olur. Astarın yoxlanılmasına imkan verən hissədə dəriyə bənzər alt səth görünə bilər. Süni xəz isə adətən toxuma və ya başqa tekstil əsasına bərkidilir. Bununla belə, hazır məhsulun quruluşu və astarın tikilmə üsulu bu hissəni yoxlamağı çətinləşdirə bilər.

İkincisi, tüklərin quruluşudur. Təbii xəzdə tüklərin uzunluğu və quruluşu təbii xüsusiyyətlərə görə müəyyən fərqlər göstərə bilər. Süni xəzlərdə isə liflər istehsal üsulundan asılı olaraq daha eyni formalı görünə bilər. Lakin yüksək keyfiyyətli süni xəzlərdə də təbii görünüş yaradıldığı üçün bu əlamət qəti sübut hesab edilmir.

Üçüncüsü, məhsulun etiketidir. Alıcı satıcıdan xəzin növü, məhsulun mənşəyi və istifadə olunan material haqqında məlumat istəməlidir. Etiketdə göstərilən məlumatlar məhsulun təsviri ilə uyğun gəlməlidir. Əgər satıcı şubanın təbii xəzdən hazırlandığını bildirirsə, bu məlumatın hansı sənədlə təsdiqləndiyini soruşmaq məqsədəuyğundur.

Təbii və süni xəzi fərqləndirmək üçün məhsulu yandırmaq kimi üsullardan istifadə etmək məsləhət deyil. Belə sınaqlar geyimə zərər verə, təhlükə yarada və hər zaman etibarlı nəticə verməyə bilər. Əminlik olmadıqda məhsulun materialını mütəxəssisə yoxlatdırmaq daha doğru yanaşmadır.

Tüklərin sıxlığı və yumşaqlığı nəyi göstərir?

Keyfiyyətli şuba seçərkən xəzin sıxlığı və tüklərin vəziyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təbii xəzlərdə adətən dərinin yaxınlığında yerləşən yumşaq alt tük qatı və onu örtən daha uzun qoruyucu tüklər olur. Bu qatların quruluşu xəzin görünüşünə, istilik saxlama xüsusiyyətinə və davamlılığına təsir göstərir. Bununla belə, hər xəz növünün quruluşu eyni deyil.

Xəzin sıxlığını yoxlamaq üçün tükləri barmaqlarla yüngülcə aralamaq olar. Dərinin dərhal görünməsi, bəzi sahələrdə tüklərin seyrək olması və ya keçəl ləkələrin nəzərə çarpması əlavə yoxlama tələb edir. Lakin xəzin alt qatının görünməsi təkbaşına qüsur demək deyil; nəticə materialın növünə və məhsulun hazırlanma xüsusiyyətlərinə görə dəyişə bilər.

Tüklərin yumşaqlığı da vacibdir. Keyfiyyətli xəz növünə uyğun olaraq yumşaq, elastik və təbii hiss yaratmalıdır. Tüklər həddindən artıq sərt, qırılmış və ya dolaşmışdırsa, məhsulun keyfiyyəti barədə əlavə suallar yaranır.

Şubanı yüngülcə hərəkət etdirdikdə tüklərin əvvəlki vəziyyətinə qayıtması da faydalı müşahidədir. Bununla belə, yalnız bu xüsusiyyətə əsasən məhsulun uzunömürlü olacağını demək olmaz.

Tüklərin tökülməsinə də diqqət yetirilməlidir. Yüngül toxunuş zamanı çoxlu sayda tükün qopması arzuolunan hal deyil. Xüsusilə qoltuqaltı, qolun iç tərəfi, yaxalıq və çiyin hissələri diqqətlə yoxlanılmalıdır. Bu sahələrdə sürtünmə daha çox olduğundan aşınma əlamətləri daha tez meydana çıxa bilər.

Şubanın dərisi niyə vacibdir?

Şubanın xarici görünüşü nə qədər yaxşı olsa da, onun əsasını təşkil edən dəri hissəsi zəifdirsə, məhsulun davamlılığı ilə bağlı problemlər yarana bilər. Dərinin elastikliyi və bütövlüyü xəz geyimlərin keyfiyyətinin qiymətləndirilməsində mühüm amillərdən biridir.

Əgər konstruksiya imkan verirsə, astarın altından xəzin dəri hissəsinə baxmaq faydalıdır. Dəri yumşaq, elastik və bütöv olmalıdır. Həddindən artıq sərtlik, quruluq, kövrəklik və çatlar məhsulun köhnəlməsi və ya düzgün emal edilməməsi ilə əlaqəli ola bilər.

Xəz məhsulları üzrə texniki məlumatlarda da keyfiyyətli dərinin həm yumşaq və elastik, həm də möhkəm olması vurğulanır. Köhnəlmiş və ya zəif emal edilmiş dəri isə sərtləşə və asanlıqla zədələnə bilər.

Alıcı astarı özbaşına sökməməli və tikişləri açmamalıdır. Əgər məhsulun daxili hissəsini yoxlamaq mümkün deyilsə, satıcıdan bunu göstərməsini xahiş etmək olar.

Şubanın dəri hissəsində çoxlu xırda parçaların birləşdirilməsi hər zaman aşağı keyfiyyət demək deyil. Bəzi istehsal üsullarında xəz parçaları müəyyən texnologiya ilə birləşdirilir. Əsas məsələ birləşmələrin səliqəli olması, tikişlərin möhkəmliyi və məhsulun ümumi quruluşunun keyfiyyətli hazırlanmasıdır.

Tikişlər və astar necə yoxlanılmalıdır?

Şubanın keyfiyyətini müəyyənləşdirən mühüm amillərdən biri də tikişlərin işlənməsidir. Keyfiyyətli məhsulda tikişlər səliqəli, möhkəm və mümkün qədər bərabər olmalıdır. Tüklərin tikiş yerlərində sıxılıb qalması, tikiş xətlərinin əyri görünməsi, parçaların bir-birinə uyğun gəlməməsi və bəzi hissələrin dartılması istehsal keyfiyyətinin zəif olmasına işarə edə bilər.

Şubanı geyinərkən qolların, çiyinlərin və ətək hissəsinin necə oturduğunu yoxlamaq lazımdır. Məhsulun bir tərəfinin digərindən aşağı qalması, ön hissələrin bərabər bağlanmaması və ya hərəkət zamanı parçaların dartılması diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Astar da ayrıca yoxlanılmalıdır. O, məhsulun daxilində səliqəli yerləşməli, həddindən artıq dartılmamalı və qırışlar yaratmamalıdır. Ciblərin, düymələrin, qarmaqların və digər bağlayıcıların möhkəm bərkidilməsi də əhəmiyyətlidir.

Şubanı yalnız güzgü qarşısında dayanaraq deyil, hərəkət edərək yoxlamaq daha məqsədəuyğundur. Qolları qaldırmaq, oturmaq, gəzmək və ön hissəni bağlamaq məhsulun rahatlığını daha yaxşı qiymətləndirməyə imkan verir. Keyfiyyətli geyim həm yaxşı görünməli, həm də istifadə zamanı hərəkəti məhdudlaşdırmamalıdır.

Mink, tülkü və dovşan xəzi arasında hansı fərqlər var?

Şuba seçərkən xəzin növünü bilmək vacibdir. Çünki müxtəlif heyvanlardan əldə edilən xəzlər görünüş, istilik saxlama, aşınmaya davamlılıq və qulluq baxımından bir-birindən fərqlənir.

Mink xəzi hamar və sıx görünüşü ilə seçilir. Tüklərin uzunluğu və sıxlığı, eləcə də dəri hissəsinin vəziyyəti məhsulun keyfiyyətinə təsir edir. Mink şubanın uzunömürlü olması yalnız xəzin növündən deyil, dərilərin keyfiyyətindən, hazırlanma texnologiyasından və düzgün qulluqdan da asılıdır.

Tülkü xəzi adətən daha uzun, həcmli və nəzərəçarpan tüklərə malik olur. Bu xüsusiyyət şubaya dolğun görünüş verir. Bununla belə, uzun tüklü xəzlərdə dolaşma və sürtünmə nəticəsində yaranan aşınma daha diqqətlə izlənilməlidir.

Dovşan xəzi yumşaqlığı və yüngüllüyü ilə seçilir. Bəzi növləri məxməri səth yaratmaq üçün qısaldılmış və ya xüsusi emaldan keçirilmiş olur. Lakin dovşan xəzi sürtünməyə qarşı daha həssas ola bilər və uzunmüddətli istifadə zamanı daha diqqətli qulluq tələb edə bilər.

Bu fərqlər onu göstərir ki, şuba seçərkən yalnız hansı heyvanın xəzi olduğuna baxmaq kifayət deyil. Eyni növ xəzlər arasında da keyfiyyət fərqi ola bilər. Buna görə də materialın adı ilə yanaşı, onun real vəziyyəti və hazırlanma səviyyəsi də qiymətləndirilməlidir.

Şubanın qiyməti keyfiyyətini nə dərəcədə müəyyən edir?

Şubanın qiyməti alıcı üçün mühüm meyardır, lakin yüksək qiymət avtomatik olaraq yüksək keyfiyyət demək deyil. Məhsulun qiymətinə xəzin növü, xammalın keyfiyyəti, istifadə olunan dərilərin xüsusiyyətləri, tikiş texnologiyası, geyimin uzunluğu, dizaynı və brendi təsir göstərə bilər.

Məsələn, eyni növ xəzdən hazırlanmış iki şuba arasında ciddi qiymət fərqi ola bilər. Bu fərq yalnız materialla deyil, dərilərin seçilməsi, rəng və tekstura uyğunluğu, tikişlərin keyfiyyəti və məhsulun hazırlanmasına sərf olunan əmək ilə də bağlı ola bilər.

Buna görə də alıcı bir neçə mağazada oxşar xüsusiyyətlərə malik məhsulları müqayisə etməlidir. Şubanın hansı materialdan hazırlandığı, yeni və ya əvvəl istifadə edilmiş olması, məhsulun vəziyyəti və satış şərtləri dəqiqləşdirilməlidir.

Həddindən artıq ucuz təkliflərə də ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Lakin yalnız aşağı qiymətə görə məhsulun keyfiyyətsiz olduğu qənaətinə gəlmək düzgün deyil. Əsas məsələ qiymətlə yanaşı, məhsulun xüsusiyyətlərinin və vəziyyətinin obyektiv qiymətləndirilməsidir.

Şuba alarkən satıcıdan hansı məlumatları istəmək lazımdır?

Məhsulun görünüşü ilə bağlı yoxlamalarla yanaşı, satıcıdan dəqiq məlumat almaq da vacibdir. Alıcı aşağıdakı sualları verə bilər:

• Şuba hansı materialdan hazırlanıb: təbii, yoxsa süni xəzdir?
• Təbii xəzdən hazırlanıbsa, hansı heyvanın xəzi istifadə olunub?
• Məhsul boyanıb, rənginin dəyişdirilməsi və ya başqa emal prosesi aparılıbmı?
• Şuba yenidir, yoxsa əvvəllər istifadə olunub?
• Məhsulun mənşəyini və materialını təsdiqləyən etiket və ya sənəd varmı?
• Zəmanət və geri qaytarılma şərtləri hansılardır?
• Gələcəkdə təmir və peşəkar qulluq üçün xidmət göstərilirmi?

Satıcının bu suallara aydın cavab verməsi alıcının düzgün qərar qəbul etməsinə kömək edə bilər. Məhsulun etiketindəki məlumatlarla satıcının dedikləri arasında uyğunsuzluq varsa, alış qərarını tələsmədən vermək lazımdır.

Xüsusilə bahalı şuba alarkən məhsulun xüsusiyyətlərini yazılı şəkildə təsdiqləyən sənədlərin olub-olmadığını öyrənmək məqsədəuyğundur.

Şubanı uzun müddət necə qorumaq olar?

Keyfiyyətli şuba almaq qədər onu düzgün saxlamaq da vacibdir. Yanlış qulluq məhsulun görünüşünə və davamlılığına mənfi təsir göstərə bilər.

Təbii xəzlər yüksək temperaturdan, uzun müddət birbaşa günəş işığında qalmaqdan və sıx şəkildə saxlanılmaqdan qorunmalıdır. Şubanı geniş, çiyin hissəsini dəstəkləyən asqıda saxlamaq məsləhətdir. Hava keçirməyən plastik örtük əvəzinə nəfəs alan parça örtükdən istifadə etmək daha münasibdir.

Ətir, saç spreyi və digər kimyəvi vasitələri birbaşa xəzin üzərinə vurmaqdan çəkinmək lazımdır. Bu vasitələr tüklərə və dərinin vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Şuba islanarsa, onu radiatorun yanında və ya fenlə qurutmaq əvəzinə, birbaşa istilik mənbəyindən uzaq, havalanan yerdə saxlamaq lazımdır. Məhsul həddindən artıq islanıbsa, peşəkar mütəxəssisə müraciət etmək daha doğrudur.

Təbii xəz məhsullarının təmizlənməsi üçün adi geyimlərin quru təmizlənməsi ilə kifayətlənmək əvəzinə, xəzlə işləmək təcrübəsi olan mütəxəssis seçilməlidir. Saxlanma şəraiti də xüsusilə isti aylarda əhəmiyyətlidir. Dərinin quruması və kövrəkləşməsi məhsulun sonradan cırılma riskini artıra bilər.

Keyfiyyətli şuba seçməyin əsas qaydası nədir?

Şuba alarkən düzgün seçim etmək üçün yalnız onun gözəlliyinə, markasına və ya qiymətinə əsaslanmaq kifayət deyil. Xəzin sıxlığı, tüklərin vəziyyəti, dəri hissəsinin elastikliyi, tikişlərin səliqəsi, astarın keyfiyyəti və məhsulun bədənə uyğunluğu birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Ən vacib məqamlardan biri də alıcının məhsul haqqında dəqiq məlumat əldə etməsidir. Xəzin növü, mənşəyi və vəziyyəti barədə məlumatlar aydın olmadıqda, satıcının yalnız şifahi vədinə əsaslanaraq qərar vermək riskli ola bilər.

Yaxşı şuba yalnız ilk baxışda gözəl görünən deyil, həm də materialı, hazırlanma keyfiyyəti və vəziyyəti yoxlanıldıqdan sonra alıcının gözləntilərinə uyğun gələn məhsuldur. Düzgün seçim həm pulun daha məqsədəuyğun xərclənməsinə, həm də geyimin uzun müddət istifadəsinə kömək edə bilər..

Ayşən Vəli