Evlilikdə pul paylaşmaq ən mübahisəli məsələlərdən biridir. Evlilikdə maddi problemlər düşündüyünüzdən daha çox baş ağrısı yarada bilər. Bəzən həyat yoldaşlarının pullarını ayırması mümkün olsa da, onlar arasında pul problemini həll etməyin yeganə yolu pulu bütünlüklə ortaya qoymaqdır. Evlilikdə maddi problemlərə görə davaya girmək istəmirsinizsə, bu barədə açıq danışmağınızda fayda var. Bəs, evlilikdə pul mübahisələrini necə aradan qaldırmaq olar?
1. Söhbət çoxlu puldan deyil, pulu düzgün idarə etməkdən gedir
Hər uzunmüddətli münasibətdə bəzi yüksəlişlər və enişlər olur. Bu dalğalanmaların səbəblərindən biri pulun idarə olunmasıdır. Pulla bağlı problemlər açıq-aşkar danışılmadıqda, zamanla münasibətlərdə çatlar əmələ gəlir və cütlüklər bir-birindən uzaqlaşmağa başlayır. Bu cür problemlərdən qaçmağın həlli cütlərin pullarının çox olması deyil, birlikdə pullarını düzgün idarə edə bilmələridir.
2. Evlilikdən əvvəl pul haqqında açıq danışın
Münasibətlərdə pulun ən mühüm müzakirə səbəblərindən biri olduğu bir həqiqətdir. Amma bu, münasibətlər problemi baxımından tam göstərici deyil. Çünki çox vaxt pul müzakirələrinin altında başqa problemlər də ola bilər. Bu səbəbdən əvvəlcə müzakirələrin alt səbəblərinə baxmaqla başlamaq lazımdır. Fərdlərin pul baxımından bir-birlərinə uyğunlaşa bilmələri üçün evlənmədən əvvəl maddi qiymətləndirmə aparılmalıdır. Cütlüklər nə qədər pul qazandıqlarını bir-biri ilə bölüşməli, kimin hara xərcləyəcəyini müəyyən etməlidir. Bundan əlavə, gələcəkdə nə qədər pul qazanılacaq, ortaq hesaba köçürüləcəkmi kimi suallara cavab axtarılmalıdır. Bu söhbət müzakirə yönümlü deyil, daha çox sövdələşmə yönümlü olmalıdır.
3. Maddi vəziyyətinizlə bağlı dürüst olun
Maddi vəziyyətinizlə bağlı dürüst və açıq olun. Partnyorunuzu olduğu kimi qəbul etməyə hazır olun. Əgər həyat yoldaşınızın vəziyyəti ilə bağlı aydın deyilsinizsə, hesablarınızı birləşdirməyin.
4. “10 milyonunuz olsaydı, nə edərdiniz?”
Yeni evlənənlərin ən böyük səhvlərindən biri fərqli maliyyə məqsədləri üçün can atmalarıdır. Açıq danışmaq və bu məqsədləri bir-birinə uyğunlaşdırmaq vacibdir. Məsələn, bir ev almağı planlaşdırırsınızsa, bu məqsəd üçün hər iki tərəfin birgə töhfəsi lazımdır. Stress yaratmadan pul haqqında danışmağın ən asan yolu, məsələn, “10 milyonunuz olsaydı, nə edərdiniz?” kimi bir sualla xəyal qurmağa başlamaqdır.
5. Uşaqların gözü qarşısında puldan danışmayın
Uşaqların yanında pulla bağlı müzakirələrin aparılması uşaqda günahkarlıq hissi keçirməsinə səbəb olacaq. Çünki uşaqlar öz daxili aləmlərində “mənim ehtiyacım və xərclərim olmasaydı, nə çox pul xərcləməzdik, nə də valideynlərim pul davası aparmazdılar” deyə düşünə bilərlər. Bu da, öz növbəsində, uşağın zamanla etibarsızlıq, uğursuzluq və narahatlıq problemi ilə üzləşməsinə səbəb ola bilər. Valideynlər uşağı ailə büdcəsinin planlaşdırılmasına daxil etməməli, imkan daxilində bu problemləri daxildə həll etməlidir.
6. Yoldaşınızın xəbəri olmadan borca girməyin, borc verməyin
Həyat yoldaşları bəzən pul məsələsində bir-birlərinə dürüst ola bilmirlər. Onlar bəyəndikləri məhsulu almaq, dosta borc vermək, bir yerə sərmayə qoymaq kimi bir çox mövzuda məsləhətləşmir, hətta bunu gizlədə bilirlər. Belə hallar çox təhlükəlidir, çünki ər-arvad arasında inamsızlığı artırır və gərginlik yaradır. Gərgin atmosfer həyat yoldaşları arasında narahatlıq və bədbəxtliyi artıracaq. Bu səbəbdən pulla atacağınız vacib addımları həyat yoldaşınızla danışmalısınız.
7. “Təqaüdə çıxmağa hələ çox vaxt var” deməyin, pensiya planlarından danışın
Ömrünüzün sonuna qədər bir insanla yaşamağı planlaşdırırsınızsa, qarşı tərəfin pensiya planlarını bilməlisiniz. Həyatın nə gətirdiyini bilmirsiniz. Sonrakı illərdə problem yaşamamaq üçün az miqdarda pul ayırmağa başlayın.
8. Borclarınızı birlikdə həll edin
Nə qədər inkar etmək istəsən, evlənəndə həyat yoldaşının maddi yükünü də bölüşürsən. Bu yüklərin öhdəsindən birlikdə gəlmək çox vacibdir. İndi siz bir komandasınız və borcları birlikdə aradan qaldırmaq sizi bir-birinizə daha yaxın hiss etdirəcək. Borclarınızı müntəzəm olaraq ödəmək üçün getməli olduğunuz yolu müəyyən etməli və bu vəziyyəti hər ay nəzərdən keçirməlisiniz.
9. Büdcənizi müzakirə etmək üçün hər ay görüş təyin edin
Qışqırmaqla və ya əsəbiləşməklə bir həll yolu tapa bilməzsən. Pul məsələlərindən danışmaq üçün hər ay müəyyən vaxt ayırın ki, bütün maliyyə narahatlıqlarınızı, ümumi büdcənizi və xərclərinizi müzakirə edə biləcəyiniz bir mühit yarada biləsiniz. Xərclərinizi və investisiyalarınızı nəzərdən keçirərək büdcənizin sizin nəzarətinizdə olduğunu təsdiqləyin. Həmçinin, bu tarix darıxdırıcı olmamalıdır. Heç vaxt getmədiyiniz restorana gedin və içki və sevimli yeməyinizi sifariş edin. Maliyyə planlaşdırmanızı edərkən bu söhbəti romantik və əyləncəli edin.
10. Həm də əylənmək üçün pulu kənara qoyun
Bəli, maddi durumunuzu hər zaman ciddi və ehtiyatlı qəbul etməlisiniz, amma unutmayın ki, həyat qısadır və həyat yoldaşınızla əylənməlisiniz. Əyləncə pullarını bir kənara qoymaq sizə azadlıq hissi verəcək və o pulu istədiyiniz kimi xərcləməyə imkan verəcək, narahatlıqlarınızı aradan qaldıracaq. Bu, həm də aranızdakı bağı gücləndirəcək. Ehtiyatlı olmağınız lazım olan tək şey onu birlikdə keçirməkdir!
Budəfəki mövzu cütlüklərin ən çox rastlaşdığı vəziyyətlərdən biri olan evlilikdə pul idarəçiliyindən bəhs edir. Dəyişən yaşayış şəraiti və nizamı həyatın bir çox sahəsinə təsir etsə də, ailələrdə ən böyük dəyişikliklərdən birini görürük. Qadınların iş həyatına girməsi və pulun ailəyə iki fərqli şəxs tərəfindən daxil olması ənənəvi nizamı dəyişməyə məcbur edir. Əvvəllər yalnız bir nəfərin işlədiyi və bütün nizamın o adamın ətrafında formalaşdığı sistem var idisə, bu gün bu sistemdə ciddi dəyişikliklər baş verib. İndi elə bir sistem var ki, adətən iki nəfər pul mənbəyidir və pul idarəçiliyi iki nəfər ətrafında olur. Bu dəyişən nizam özü ilə bəzi problemlər də gətirir.
Evlilikdə pul problemi
Həyat yoldaşları arasında mübahisələrin ən böyük səbəblərindən biri pul məsələsidir. Öz valideynlərimizdən gördüyümüz və öyrəşdiyimizdən başqa yeni bir nizama uyğunlaşa bilmək və onu qoruyub saxlamaq bir çox insan üçün çox yeni bir vəziyyətdir. Bu səbəbdən bu gün ər-arvad arasında pul idarəçiliyi ilə bağlı müzakirələr olduqca təbiidir. Əsas odur ki, bu məsələdə birgə hərəkət etməyi öyrənək.
Həyat yoldaşlarının ənənəvi nizama nisbətən daha çox maddi cəhətdən müstəqil olduğu bu sistemdə ortaq bir zəmin üzərində görüşmək və birlikdə hərəkət etmək ilk başda çətin görünsə də, onlar bunu əldə etdikdə özlərini çox daha təhlükəsiz və güclü bir əlaqənin içində görürlər. Həyat yoldaşları üçün problem yarada biləcək pul idarəçiliyini təmin etmək üçün bəzi məqamlara diqqət yetirmək lazımdır.
Evlilikdə pulun idarə edilməsi və onu təmin etmək üçün təkliflər
Açıq olun
Pul idarə etmək kimi bir çox ailə vərdişləri həyat yoldaşları arasında fərqli ola bilər. Buna görə də, maddi durumunuz, pulunuzu necə xərclədiyiniz və qənaət etdiyiniz, pulla bağlı narahatlığınız, arzularınız və məqsədləriniz barədə həyat yoldaşınızla açıq və dürüst olun. Tərəfdaşınızın da eyni şeyi etməsi üçün dəstək olun. Bu yolla gələcəkdə yarana biləcək mümkün münaqişənin qarşısını əvvəldən almış olarsınız.
Pul sırası ilə bağlı birgə qərar qəbul edin
Evli cütlüklər arasında pulun necə xərclənəcəyi, xərclərin necə və kim tərəfindən qarşılanacağı kimi mövzularda müxtəlif üsullardan istifadə edilir. Bəzi cütlər ortaq hesabda ticarət etməyi, digərləri isə bütün xərcləri və ya tamamilə fərqli bir sxemi ödəmək üçün tək bir şəxsə üstünlük verirlər. Ancaq hər hansı bir variant üçün ən yaxşı demək düzgün deyil. Çünki hər bir münasibətin dinamikası, ənənəsi və nizamı bir-birindən fərqlidir.
Borcunuzu həyat yoldaşınızdan gizlətməyin
Bir əlaqədə saxlanılan sirlər əlaqəni zədələyərkən, pul kimi balansı dəyişdirən bir şey haqqında yalan danışmaq və ya sirr saxlamaq əlaqəni korlayır. Borcu həyat yoldaşınızla bölüşmək ilk vaxtlarda çətin olsa da, bunu ondan gizlətmək əvəzinə, birlikdə öhdəsindən gəlməyiniz faydalı olacaq.
Maliyyə məqsədlərinizi birlikdə təyin edin
Həyat yoldaşları birlikdə pul yığarkən, biri bu qənaətdən ev almaq, digəri isə dünyanı gəzmək üçün istifadə edə bilər. Həyat yoldaşınızla gördüyünüz iş eyni olsa da, fərqli məqsədlərə xidmət edə bilər. Bu səbəblə bütün digər məsələlərdə olduğu kimi maliyyə məsələlərində də hədəflərinizi təyin edərkən bir-birinizi dinləyib birlikdə hərəkət etməyiniz çox əhəmiyyətlidir və əlaqənizi qidalandıracaq bir məsələdir.
Çətinliklərin öhdəsindən birlikdə gəlin
Evləndiyiniz zaman həyat yoldaşınızla həyatınızın bütün yaxşı və pis tərəflərini paylaşırsınız. Bu səbəbdən də bu prosesdə qarşıya çıxan maddi çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün həyat yoldaşlarının birgə çalışması və bir-birini dəstəkləməsi çox vacibdir. Yaşanan çətinliklərin öhdəsindən gəlmək sizi bir-birinizə daha da yaxınlaşdıracaq və eyni zamanda əlaqələrinizi gücləndirəcək.
Həyat yoldaşları arasında bəzən problem yaradan pul məsələlərindən danışmaq bəzən insanlar üçün çətin ola bilər. Gələcəkdə münasibətlərə xələl gətirməmək və mövcud problemi həll etmək üçün peşəkar dəstək almaq faydalıdır.
SİA məsələ ilə bağlı araşdırma apararaq psixoloq, sosioloq və ekspertlərin fikirlərini öyrənib.
Sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu: “Ailədə büdcənin idarə olunması məsələsi 40-50 il bundan öncəki illər ilə eyni deyil. Əvvəllər bizdə stereotiplər var idi ki, qadın bazara, dükana getməz, pul kişidə olar və s. Onda da təbii ki, büdcəni kişi idarə edirdi. Amma indiki vaxtda çox böyük dəyişikliklər baş verdi. İndi vəziyyət müxtəlifdir. Yəni elə ailə var ki, orada qadının iqtisadi bilikləri, düşüncəsi, vərdişləri daha güclüdür. Elə ailə də var ki, orada bu məsələrdə kişi daha ağıllıdır”.
Psixoloq Vüsalə Əmiraslanova: “Ailə büdcəsi problemli məsələ olduğuna görə cütlüklərin problemlərinin əsasını bu təşkil edir. Ailədə böyüklər daha çox vəzifə bölgüsündə, büdcədə və uşaq tərbiyyəsində problemlə qarşılaşırlar. Budcənin idarəsinə gəlincə isə, əgər hər iki fərd çalışırsa büdcə bir olmalıdır. Əgər büdcə birlikdədirsə, bunun bölgüsünü aparmaq fərdlərin hər ikisinin öhtəsinə düşür. Məsələn, ümumi və əlavə xərclər var ki, bunları düzgün şəkildə formalaşdırsalar heç vaxt problem yaşanmayacaq.
Ailə büdcəsi ailəni maddi tərəfdən ayaqda saxlayan, həmçinin mənəviyyatına təsir edən böyük bir faktordur. Əgər cütlüklərdən biri işləmirsə yenə də büdcəni qarşılıqlı məsləhət əsasında yoluna qoymaq olar. Məsələn, qadın işləmirsə onun həm özünün, həm də övladının xərcləri var. Əsas rolda pulu verən kişidir. Amma arxa planda pulu qadın və kişi bərabər həll edir”.
Psixoloq Zeynəb Eyyubova: “Əgər ailə normal şərtlər əsasında qurulubsa, ortada normal ailə varsa büdcə bir olmalıdır. Yəni, istər qadın, istərsə də kişi qazandığı pulu bir nöqtədə mərkəzləşdirməli və o nöqtədən lazımi yerə istifadə edilməlidir. Beləliklə, ailə öz planlamasını edəcək, aylıq ehtiyac siyahısı tutulacaq və s.
Büdcənin birləşməsi ailəni də möhkəm bağlarla birləşdirəcək. Bəzi hallarda qadın və kişinin pulu ayrı olur bununla da hərənin öz mənfəəti, istəyi və məqsədi var. Burada isə davalar başlayır, söz-söhbətlər olur”.
SİA məsələ ilə bağlı şəhər sakinlərinin də fikirlərini öyrənib:
Şəhər sakini Zeynəb Allahverdiyeva: “Büdcənin idarəsi ailədə bərabər şəkildə tənzimlənməlidir.
Gəlir gəlməli və ailə üzvləri arasında ehtiyacların qarşılanmasına görə bölünməlidir. Mən şəxsən razı deiləm ki, ailəyə pulu kişi gətirirsə kişi, qadın gətirirsə qadın idarə etsin. Xeyr, ailə birlik, bərabərlik deməkdir. Bunun üçün də kimin gəlir gətirməsidən asılı olmayaraq ailə ehtiyacına görə həmfikir şəkildə bölünməlidir”.
Şəhər sakini Zərintac İlhamqızı: “Mənim fikrimcə, ailədə kiminsə rəhbər kimi yer tutması doğru bir şey deyil. Burada hər kəs bərabərhüquqludur. Yəni, hamının fikiri müxtəlif ola bilər. Cütlüklər büdcəni bərabər şəkildə idarə etməlidir. Büdcə onların hər ikisinindir. Planlı bir şəkildə, çiyin-çiyinə aralarında bölgü edə bilərlər. Uşaqlarının gələcəyi üçün maliyyə ayıra bilərlər”.
Şəhər sakini Rüfanə İsmayılova: “Ailə büdcəsi ortaq olmalıdır. Biri-birindən pul gizlətmək ən böyük güvənsizlik səbəbidir. Büdcəni ortaq edim faydalı yerə xərcələmək isə ən ideal seçimdir. Hər şeyin başında güvən dayanır. Biri-birimizə güvənib hər şeyimizi etibar ediriksə, pulumuzu niyə gizlədək?!”.
Şəhər sakini Aytən Məmmədova: “Məncə, ailədə büdcəni xanım idarə etməlidir. Çünki xanımlar kişilərdən daha az israf edir. Bəziləri deyir ki, xanımlar geyimə və makiyaj məhsullarına pul xərcləyir. Amma bu hamıda belə deyil. Xanımlar büdcəyə uyğun hərəkət edir. Yeni evliyəm. Ailədə büdcəni özüm idarə edirəm. Düşünürəm ki, yoldaşım idarə etsə, vəziyyət yaxşı olmaz. Çünki o, sabahı fikirləşmir. Bu, kişilərin çoxunda belədir”.
Ayşən Vəli