Dəniz xərçənglərinin müşahidələri göstərir ki, az miqdarda antidepresant təsiri ilə də yaşayan ekropodların sığınacaqlarından çıxma və yırtıcıların qurbanına çevrilmə ehtimalı 2 dəfə çox olur.
Buğumayaqlılar süst vəziyyətə gəldi
Ecosfer jurnalında dərc olunan bir araşdırmaya görə, Celexa kimi də bilinən - xərçəngkimilər davranışlarını o qədər dəyişdirdilər ki, təhlükəsizlik tədbirlərini unutdular və sığınacaqlarını ehtiyatsızlıqla tərk etdilər.
Su rezervuarının sakinləri vaxtlarının çoxunu yemək axtarmağa sərf etdilər, lakin sığınacaq tapmaqdan xüsusilə narahat deyildilər, bu da onları tamamilə müdafiəsiz etdi. “National Geographic”də dərc olunan məqalə müəllifləri, zaman keçdikcə xərçəngkimilərin etinasızlığının ekosistemlərə ciddi təsir göstərə biləcəyi qənaətinə gəldilər.
Citalopram antidepresantı ən çox yayılmışdır. Bu dərman əhval-ruhiyyənin tənzimlənməsindən məsul olan neyrotransmitter serotoninin səviyyələrini artırır. Bu əczaçılıq məhsulunun az bir hissəsi insan tullantıları və ya səhv yerə atılması nəticəsində su mühitinə axıdılır və orada yaşayanlara təsir göstərir.
Təmizlənmiş çirkab suları əhəmiyyətsiz miqdarda müxtəlif dərman birləşmələri ehtiva edir, çünki hazırda mövcud su təmizləyici sistemlər filtrasiya və təmizlənməsini tam təmin etmir. Ancaq aşağı dozalar belə, su canlılarının kiçik beyinlərindəki neyrokimyanı dəyişdirmək üçün kifayətdir.
İçmə, içmə, içmə!
Antidepressantların xərçəngkimilərə təsirlərini müəyyənləşdirmək üçün onlar müntəzəm bir axın mühitini təqlid edən su rezervuarına yerləşdirilmişdir. Hər akvariumun orqanik şüşə sahəsi var idi.
İki həftə boyunca rezervuarlara hər litr suya qarşı 0,5 mkq sitalopram əlavə edildi. Nəzarətə götürülən adi qrupla müqayisədə antidepresanta məruz qalan xərçəngkimilərin müayinə üçün sığınacaqlarını tərk etmə ehtimalı 2 dəfə çox idi. Araşdırmaçılar rezervuarın kimyəvi "tələlərin" xüsusi yerləşdirildiyi hissəsində 400 faiz daha çox vaxt sərf etdilər.
“National Geographic” yazır ki, təcrübə zamanı tədqiqatçıların bu canlılara mərhəmət etdilər və akvariumda yırtıcılar yerləşdirmədilər, ancaq təcrübə göstərdi ki, bu vəziyyətdə ümidsiz xərçəngkimilər yenotların, tülkülərin və ya digər yırtıcıların asan qurbanına çevrilə bilər.
Unitaz. Tualet
“Guardian”-a görə, suya az miqdarda antidepresant daxil edildikdə mikroorqanizmlərdə və ekosistemdə dəyişikliyə səbəb olub. Yosunlar və digər üzvi birləşmələr antidepressant atılmış suda çılpaq şəkildə çiçək açıb.
Tədqiqatçılar, xərçəngkimilərin daha çox bitki qidası istehlak edərək yosunlarla qidalandığı və daha çox tullantı istehsal etdiyindən şübhələnirlər. Onların artan hərəkətliliyi ilə rezervuarın dibindən çöküntüləri qaldırması mümkündür ki, bu da ekosistemi uzun müddətə təsir edə bilər. “National Geographic” jurnalının məqaləsində bioloqların gələcək təcrübələrində bunu araşdıracaqları iddia edilir.
Tualetə tökülən dərman qalıqları su faunasının ölümünə səbəb ola bilmir, ancaq heyvanların anormal davranışlarına səbəb ola bilir. Maddələrin təbiətə daxil olmasının qarşısını almaq üçün yalnız bir yol qalır- dərmanların düzgün atılması.
Elçin