\"Leykemiya ilə mübarizə\" İctimai Birliyinin rəhbəri Mehriban Bağırova ciddi tədbirlər görməyin vaxtının çatdığını və dəfələrlə bu məsələni gündəmə gətirdiyini desə də problem öz həllini tapmır ki, tapmır.
Uşaq hepatoloji mərkəzi yaradılmalı
M.Bağırova Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən leykozlu uşaqların müalicəsi üçün ayrılan pulsuz dərman və müalicə preparatları xəstələrə pulla satıldığını bildirir: "Ən acınacaqlısı isə odur ki, müalicə alan leykozlu uşaqlara lazımi tibbi müayinə göstərilmədiyindən Qanköçürmə İnstitutundakı uşaqlar dünyasını dəyişir. Buna səbəb, donor çatışmazlığı, düzgün diaqnoz qoyulmamağı, müalicə üçün dərmanların olmamağıdır".
M.Bağırova deyib ki, leykoza mübtəla olmuş böyüklərin problemi uşaqlar qədər deyil: "Çünki yaşlıların müalicəsi üçün Amerikanın \"Maksandeyşn\" fondu tərəfindən ölkəmizə təmənnasız humanitar dərman yardımı edilir. Xroniki miololeykozdan əziyyət çəkən insanlar bu dərmandan istifadə etdikləri üçün vəziyyətləri qənaətbəxşdir. Ancaq uşaqlarda leykozun kəskin forması müşahidə olunduğu üçün xüsusi müalicə tələb olunur. Dərman preparatları, laborator avadanlıqların olmaması səbəbindən uşaqlar tələf olur. Problemə son qoymaq üçün uşaq hepatoloji mərkəzi yaradılmalı, müalicə steril şəraitdə aparılmalıdır. Bizdə xəstə uşaqlara dərman pulla satıldığı halda İranda leykozlu uşaqlar təmənnasız müalicə olunur. Ona görə də, oraya üz tutanların sayı çoxdur. Qonşu ölkədə yerləşən xeyriyyə klinikalarının birində müalicə pulunun 70 faizi dövlət tərəfindən, 30 faizi isə imkanlı şəxslər tərəfindən ödənilir. Həmin klinikada onlarla azərbaycanlı uşağa təmənnasız müalicə olunur\".
M.Bağırova qeyri-rəsmi məlumata görə, ölkədə 500-ə yaxın insanın bu xəstəliyin daşıyıcısı olduğunu deyib: "Onlardan 179 nəfəri uşaqdır. İran və digər ölkələrdə müalicə alan uşaqları da bura daxil etsək, onların sayı 200-ə çatır. Apardığımız araşdırmalara görə, xəstə uşaqların 64-ü qız, 115-i oğlandır. Qalan uşaqlardan məlumatımız yoxdur".
M.Bağırova xəstəliyin yaranma səbəbinin elmə məlum olmadığını deyir: "Stress, qorxu, irsi ötürülmə və ətraf mühitin təsiri də leykoza səbəb ola bilər. Valideynlər çox vaxt uşaqların qorxudan xəstələndiyini deyirlər. Xəstəliyin ilkin əlamətləri qızdırma, oynaq, ayaq ağrılarıdır. Sonradan bədənin müxtəlif nahiyələrində ləkələr görünməyə başlayır. Bəzən xəstəliyin nə olduğunu düzgün təyin olunmur və bu səbəbdən müalicə səhv aparılır. Revmatizm, soyuqdəymə diaqnozu ilə müalicəyə cəlb olunan leykozlu uşağın vəziyyəti daha da ağırlaşır və hematologiya şöbəsinə çatdırılanda sağalmaz vəziyyətə çatır. Onu da deyim ki, xəstəliyi kimya-terapiya ilə tamamilə müalicə etmək mümkündür. Daha kəskin vəziyyətlərdə isə müalicə sümük iliyinin köçürülməsi və ya qanda olan hüceyrənin köçürülməsi ilə həyata keçirilir. Ancaq bu müalicə çox vəsait tələb etdiyi üçün xəstələr dünyasını dəyişir. Ən pisi odur ki, xəstələrin vəziyyətini yüngülləşdirmək üçün apteklərdə satılan preparatların qiymətlər olduqca bahadır. Məsələn bizim apteklərdə 30 manata satılan dərmanın qiyməti Türkiyədə 4 manatdır. Dövlət tərəfindən xəstələrə təyin olunan pulsuz dərmanlar da pulla satılır".
Uşaqlar ağır xəstə olduğu üçün ölümün sayı çoxdur
Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün Elmi-Tədqiqat Hemotologiya və Transfiziologiya İnstitutunun direktoru Azad Hacıyevə müraciət etdik. A.Hacıyev hazırda xəstəxananın 4 mərtəbəsinin təmir olunduğunu və uşaq şöbəsinin ora köçürüləcəyini deyib: "O ki qaldı dərman probleminin olmasına, siyahıda nə qədər dərman varsa xəstələrə təmənnasız verilir".
Ölüm hallarının çox olmasının səbəblərini institutun direktoru belə izah etdi: "Leykozdan əziyyət çəkən uşaqlar ağır xəstə olduğu üçün ölüm hallarının da sayı çoxdur".
A.Hacıyev digər sualları xəstəxananın həkimlərinə ünvanlanmağı məsləhət görüb. Ancaq xəstəxanada telefon zənglərinə cavab verən həkim tapılmadı ki, tapılmadı.
Leykozlu xəstələr antisanitariya vəziyyətində
Övladı leykozun ağır formasından əziyyət çəkən Zemfira xanım isə Qanköçürmə İnstitutunda müalicədən sonra övladının vəziyyətinin daha da ağırlaşdığını deyib: "Dərmanlar pulsuz verilməli olan halda çox vaxt xəstələrə satılır. Əvvəllər yenə iynə-dərman pulsuz verilirdi. İndi onlar da pulla alırdıq. Bir çox hallarda isə xəstələrə firmanın bahalı dərmanları yazılır. Məcbur olub onları alırıq faizi isə həkimlərə qalır. Qan köçürmə institutundakı vəziyyət isə uşaqlara daha çox pis təsir edir.
Otaqların nəmişlik olması, ayaqyolunun müayinə laboratoriyası ilə yanaşı yerləşməsi antisanitariya vəziyyəti yaradıb. Otaqlardan üfunət iyi gəlir. Nəmişliyin olması onsuzda xəstə olan uşaqların vəziyyətini daha da ağırlaşdırır".