Bəzən insan axşam evə gəlir, mətbəxə keçir, soyuducunun qapısını açır və bir müddət qarşısında dayanır. İçəridəki ərzaqlara baxır, rəfləri nəzərdən keçirir, sonra qapını bağlayıb başqa otağa keçir. Bir neçə dəqiqə sonra yenidən mətbəxə qayıdır və eyni hərəkəti təkrarlayır. Əslində, bəlkə də ac deyil. Sadəcə, nəsə axtarır. Amma axtardığının yemək olub-olmadığını özü də dəqiq bilmir.
Bu, gündəlik həyatın ən adi mənzərələrindən biridir. O qədər adi ki, çox vaxt üzərində dayanmağa belə ehtiyac duymuruq. Acanda yemək yeyir, susayanda su içir, yorulanda dincəlirik. Ancaq bəzən fiziki ehtiyaclarımızı ödəmək üçün etdiyimiz hərəkətlərin arxasında başqa səbəblər dayanır. Soyuducunu açmaq da həmin səbəblərdən birinə çevrilə bilər.
Günün yorğunluğu, işdə yaşanan gərginlik, cavabsız qalan suallar, danışmaq istəyib danışa bilmədiyimiz məsələlər axşam saatlarında insanın daxilində qəribə bir boşluq yarada bilər. Gün ərzində fikrimiz işlərə, tapşırıqlara, insanlara və məsuliyyətlərə yönəlir. Evə gələndə isə bütün bunların səsi bir qədər azalır. Elə həmin vaxt insan özü ilə baş-başa qalır. Bəzən bu sakitlik xoşumuza gəlir, bəzən də ondan qaçmaq üçün özümüzə kiçik məşğuliyyətlər tapırıq.
Soyuducunun qapısını açmaq da belə bir məşğuliyyət ola bilər. Çünki yemək təkcə aclığı aradan qaldırmaq vasitəsi deyil. O, uşaqlıqdan etibarən rahatlıq, qayğı, ailə süfrəsi və təhlükəsizlik hissi ilə də əlaqələnir. Yorğun bir günün sonunda sevdiyimiz yeməyin dadını axtarmağımız təbiidir. Problem isə hər narahatlığın qarşısında ilk çıxış yolunu yeməkdə görməyə başladığımız zaman yaranır. İnsan bəzən ac olduğu üçün deyil, darıxdığı, əsəbiləşdiyi və ya özünü mükafatlandırmaq istədiyi üçün nəsə yeməyə yönəlir. Əlbəttə, soyuducunu tez-tez açmaq hər zaman emosional problemin əlaməti deyil. Bəzən bunun səbəbi sadəcə aclıq, vərdiş və ya qərarsızlıqdır. Amma həmin hərəkətin nə vaxt və hansı hisslərlə təkrarlandığı barədə düşünmək maraqlı nəticələr verə bilər.
Müasir həyat insanı gün ərzində daim nəyəsə çatmağa məcbur edir. İşləri vaxtında bitirmək, başqalarının gözləntilərini qarşılamaq, gündəlik problemləri həll etmək və sabah üçün plan qurmaq... Bütün bunların arasında insan özündən nə istədiyini soruşmağa az vaxt ayırır. Yorğunluğunu da bəzən istirahətlə deyil, yeməklə, telefonla və ya başqa bir vərdişlə unutmağa çalışır. Bir müddətlik rahatlıq yaranır, amma həmin rahatlığın səbəbi aradan qalxmır.
Burada daha maraqlı bir məqam var: insan bəzən ehtiyacını düzgün adlandıra bilmir. Yorulub, amma dincəlmək əvəzinə nəsə yeyir. Darıxıb, amma kiməsə zəng etmək əvəzinə mətbəxə gedir. Narahatdır, amma bu narahatlığın səbəbini anlamaq əvəzinə diqqətini başqa yerə yönəldir. Çünki aclıq konkret hissdir, onu doyurmaq üçün də konkret addım var. Daxili narahatlıq isə həmişə bu qədər aydın olmur. Onun səbəbini tapmaq, bəzən qəbul etmək və həll yolu axtarmaq lazımdır.
Bəlkə də buna görə bəzi vərdişlərimizi dəyişmək düşündüyümüzdən çətindir. Biz çox vaxt davranışın özünə diqqət yetirir, onun arxasındakı ehtiyacı görmürük. Gecə gec saatlarda yemək yeməməyə qərar veririk, amma bizi həmin saatlarda mətbəxə aparan səbəbi araşdırmırıq. Halbuki insanın özünü anlamağa başlaması üçün böyük dəyişikliklərə ehtiyac yoxdur. Bəzən soyuducunun qapısını açmazdan əvvəl bir neçə saniyə dayanmaq, həqiqətən ac olub-olmadığını düşünmək kifayət edir. Bu, özünü qınamaq üçün deyil, öz ehtiyacını tanımaq üçün kiçik bir fürsətdir.
Hər vərdişin arxasında dərin məna axtarmaq da lazım deyil. İnsan həyatının bütün adi hərəkətləri psixoloji problemin göstəricisi sayıla bilməz. Ancaq təkrarlanan davranışlarımızın bəzən bizə özümüz haqqında nəsə söylədiyini də unutmaq olmaz. Gündəlik həyatın ən kiçik anları belə yorğunluğumuz, vərdişlərimiz və özümüzə münasibətimiz haqqında ipucu verə bilər.
Soyuducunun qapısı bağlanır, mətbəxin işığı sönür, axşam davam edir. Bəlkə də həmin gün insanın ehtiyacı olan şey bir tikə yemək deyil, bir az istirahət, səmimi söhbət və ya heç nə etmədən sakit oturmaqdır. Bəzən özümüzə qayğı göstərmək nə isə əlavə etməkdən deyil, nəyə ehtiyac duyduğumuzu anlamaqdan başlayır.