Onun sözlərinə görə, həmin ailələrə dövlətin, qeyri-hökumət təşkilatlarının və ictimai birliklərin dəstəyi ilə yardım göstərilməsi vacibdir:“Məktəbli geyimi ilə bağlı mövqeyim qətidir: hesab edirəm ki, bütün şagirdlərin vahid məktəbli forması geyinməsi çox müsbət haldır. Valideynlərin də əksəriyyəti bu yanaşmaya qarşı deyil. Lakin burada diqqət yetirilməli olan əsas məsələ aztəminatlı ailələrin məktəbli forması əldə etməkdə üzləşdikləri çətinliklərdir. Xüsusilə kənd yerlərində və bölgələrdə yaşayan, beş-altı övladı olan çoxuşaqlı ailələr üçün hər uşağa ayrıca məktəbli forması almaq ciddi maliyyə yükünə çevrilə bilər”.
Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında professor, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun baş elmi işçisi Qəzənfər Paşayev deyib.
Onun sözlərinə görə, həmin ailələrə dövlətin, qeyri-hökumət təşkilatlarının və ictimai birliklərin dəstəyi ilə yardım göstərilməsi vacibdir:
”Belə bir dəstək mexanizmi yaradılarsa, vahid məktəbli formasının tətbiqi daha səmərəli olar. Əslində, bu təşəbbüsə qarşı çıxanlardan daha çox, onun həyata keçirilməsi zamanı maddi çətinliklərlə üzləşən ailələr var. Məhz bu çətinliklər bəzən narazılıqların yaranmasına səbəb olur.
Vahid məktəbli formasının tətbiqi şagirdlər arasında sosial bərabərliyin təmin olunması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Məsələn, İngiltərədə məktəbli forması ənənəsi XVIII əsrə gedib çıxır. Şəxsən məktəblərdən eyni formada çıxan uşaqları görəndə qürur hissi keçirirəm. Bu mənzərə məndə xüsusi sevinc yaradır, çünki uşaqlarımızın vahid geyimdə olması onların məktəbli kimliyini və bərabərliyini nümayiş etdirir.
Burada başqa bir mühüm məqam da var. Vahid məktəbli formasının mövcudluğu ilə yanaşı, şagirdlərin gündəlik geyimləri arasında da ciddi fərqlər müşahidə olunur. İmkanlı ailələrin uşaqları daha bahalı və dəbli geyimlərdə məktəbə gəlir, bəzi hallarda isə maddi imkanları məhdud olan yaşıdlarına yuxarıdan aşağı baxırlar. Bu vəziyyət aztəminatlı ailələrin övladlarında mənəvi sıxıntı yarada, onlarda özünü başqaları ilə müqayisə etmək və sosial baxımdan geri qalmaq hissini gücləndirə bilər. Uşaqlar arasında belə fərqlərin aradan qaldırılması, onların eyni geyimdə təhsil alması və bərabər mühitdə formalaşması olduqca vacibdir. Bu baxımdan vahid məktəbli formasının tətbiqini müsbət və məqsədəuyğun təşəbbüs hesab edirəm.
Hicab məsələsinə gəldikdə isə, hesab edirəm ki, orta məktəblərdə bu məsələyə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Uşaqların yaş xüsusiyyətləri, dünyagörüşünün formalaşması və müstəqil düşünmə qabiliyyətinin inkişafı nəzərə alınmalıdır. Bəzi ailələrdə ənənəvi düşüncə tərzinin təsiri ilə uşaqlar hicab taxmağa məcbur edilə bilər. Eyni zamanda, xarici təsirlərin və mümkün maliyyə dəstəyinin bu məsələdə rol oynadığına dair narahatlıqlar da mövcuddur. Mən hesab edirəm ki, belə halların qarşısının alınması, uşaqların hüquqlarının və müstəqil inkişaf imkanlarının qorunması vacibdir.
Mövqeyimə görə, orta məktəblərdə hicabın qadağan olunması məsələsinə qəti yanaşılmalıdır. Çünki bu yaş dövründə uşaqlar hələ dünyanı və ətraflarında baş verən prosesləri tam dərk etmək mərhələsindədirlər. Onların gələcək inkişafına, dünyagörüşünə və müstəqil qərarvermə qabiliyyətinə təsir göstərən amillər diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Bəzi hallarda dini geyim uşaqların üzərində valideynlərin və digər şəxslərin təsir vasitəsinə çevrilə bilər. Bu isə onların müstəqillik və azad seçim imkanları ilə bağlı suallar yaradır.
Ali təhsil müəssisələrində isə vəziyyət fərqlidir. Universitet və akademiyalarda təhsil alan şəxslər, eləcə də həmin müəssisələrdə çalışan hicablı əməkdaşlar öz seçimlərini daha şüurlu şəkildə edə bilirlər. Bu səbəbdən orta məktəblərlə ali təhsil müəssisələrinə eyni yanaşmanın tətbiq edilməsini məqsədəuyğun hesab etmirəm. Dövlətin xarici təsirlərin qarşısının alınması və milli maraqların qorunması istiqamətində atdığı addımların əhəmiyyətini də qeyd etmək istəyirəm. Bu məsələlərdə qəbul edilən qərarların mahiyyəti cəmiyyətə düzgün izah edilməli və hər kəs tərəfindən məsuliyyətlə dəyərləndirilməlidir.
Təbii ki, hər bir insanın fərqli zövqü, düşüncəsi və dünyagörüşü var. Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin məşhur misralarında ifadə olunan fikir də bunu təsdiqləyir: “Bir qəlbi öpsəydi bütün rəylər, dünyaya bir nəfər bəs olmazdımı?” İnsanların müxtəlif düşüncələrə malik olması təbiidir. Lakin cəmiyyətin inkişafı üçün bu fərqliliklər düzgün istiqamətləndirilməli, maarifləndirmə işi gücləndirilməli, ziyalıların və cəmiyyətin fəal üzvlərinin üzərinə düşən məsuliyyət dərk edilməlidir. Bütün bu proseslərdə dövlət dəstəyi də mühüm rol oynayır. Xüsusilə sosial imkanları məhdud ailələrə yardım göstərilməsi, uşaqlar arasında bərabərliyin təmin olunması və onların sağlam dünyagörüşünə malik şəxsiyyətlər kimi yetişməsi üçün dövlətin, cəmiyyətin və ziyalıların birgə fəaliyyəti vacibdir”.