Yeni doğulan uşağın təhlükəsizliyi məsələsində valideynin hüquqları çox genişdir. Valideyn uşağın qidalanması, geyimi, yuxu rejimi, gündəlik qayğısı, tərbiyəsi və tibbi yardımla bağlı qərarların qəbulunda əsas məsul şəxsdir. Lakin valideynin qərarvermə hüququ uşağın həyatına, sağlamlığına və təhlükəsizliyinə ciddi təhlükə yarandığı nöqtədə məhdudlaşır.
Bu sözləri SİA-ya pediatr Səbinə Məmmədova deyib.
O bildirib ki, yeni doğulmuş körpə tamamilə böyüklərdən asılı olduğu üçün təhlükəsizlik qaydalarına xüsusilə ciddi əməl olunmalıdır:
“Körpə arxası üstə, sərt və düz səthdə yatmalı, yatağında yastıq, qalın yorğan, yumşaq oyuncaq və boğulma riski yaradan digər əşyalar olmamalıdır. Körpəni böyüklərin yatağında nəzarətsiz saxlamaq, yüksək yerdə tək qoymaq, avtomobildə uyğun təhlükəsizlik oturacağı olmadan daşımaq kimi davranışlar ciddi risk yaradır.
Valideyn körpənin sağlamlığı ilə bağlı da məsuliyyət daşıyır. Yeni doğulmuş uşaqda nəfəs almaqda çətinlik, göyərmə, qidalanmadan imtina, yüksək və ya aşağı temperatur, qıcolma, həddindən artıq süstlük, davamlı qusma və digər təhlükəli əlamətlər müşahidə olunarsa, tibbi yardım gecikdirilməməlidir. “Özü keçər” düşüncəsi ilə ciddi simptomları nəzərdən qaçırmaq uşağın həyatını riskə ata bilər.
Peyvəndlərin, profilaktik müayinələrin və həkim tərəfindən təyin edilmiş müalicənin əsassız şəkildə gecikdirilməsi də uşağın sağlamlığı baxımından təhlükə yarada bilər. Valideynin tibbi qərarlarda iştirakı və məlumat almaq hüququ vardır, lakin bu hüquq uşağın həyatı üçün ciddi risk yaradan laqeydliyə çevrilməməlidir.
Valideynin uşağı qorumaq hüququ uşağa qarşı zorakılıq tətbiq etmək hüququ demək deyil. Körpəni silkələmək, vurmaq, kobud rəftar etmək və ağlamasına əsəbi reaksiya göstərmək son dərəcə təhlükəlidir. Xüsusilə körpəni silkələmək ağır beyin və göz zədələnməsinə, hətta ölümə səbəb ola bilər. Körpənin ağlaması valideyn üçün yorucu olsa da, bu heç vaxt zorakı davranışa əsas vermir.
Valideynin şəxsi və ya tərbiyə ilə bağlı seçimləri də uşağın üstün mənafeyini aşmamalıdır. Burada əsas prinsip uşağın təhlükəsizliyi, sağlamlığı və normal inkişafının qorunmasıdır. Valideynin hüququ uşağın mənafeyini qorumaq üçün verilmiş məsuliyyətlə birlikdə düşünülməlidir.
Həkim üçün əsas məqam isə budur: pediatr valideynin fikrinə hörmət etməli, qərarların səbəbini izah etməli və valideyni məlumatlandırmalıdır. Lakin uşağın həyatı və sağlamlığı real təhlükə qarşısındadırsa, yalnız valideynin istəyinə uyğun davranmaq düzgün yanaşma deyil. Belə hallarda uşağın üstün mənafeyi əsas götürülür və zəruri tibbi və hüquqi müdafiə mexanizmləri işə düşə bilər.
Valideyn uşağın adından qərar vermək hüququna malikdir, amma uşağın həyatını və sağlamlığını təhlükəyə atmaq hüququna malik deyil. Valideyn hüququ uşağın üstün mənafeyi ilə məhdudlaşır. Yeni doğulmuş körpənin təhlükəsizliyi hər şeydən əvvəl gəlir və həm valideynin, həm də tibb işçisinin əsas vəzifəsi uşağı qorumaqdır”.
Ayşən Vəli