"Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətləri son illərdə keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlib. Bu, təsadüfi proses deyil. Möhtərəm Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən, praqmatik və ardıcıl xarici siyasət kursu Azərbaycanın region dövlətləri ilə əlaqələrinin daha da dərinləşməsinə, yeni əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşmasına və ölkəmizin regional proseslərdə rolunun güclənməsinə imkan verib".
Bu sözləri SİA- ya açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səbinə Salmanova deyib.
Onun sözlərinə görə, oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın bu formatda iştirakı ölkəmizin Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin artıq yüksək siyasi səviyyəyə çatdığını göstərir. Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin görüşdə iştirakı Azərbaycanın region dövlətləri ilə əməkdaşlığa verdiyi strateji əhəmiyyətin bariz nümunəsidir:
"Dövlətimizin başçısının görüşdə səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrinin hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini aydın şəkildə ortaya qoyub. Bu gün Azərbaycan region dövlətləri ilə həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli müstəvidə fəal əməkdaşlıq edir. Siyasi dialoq intensivləşir, qarşılıqlı səfərlər müntəzəm xarakter alır, iqtisadi-ticari əlaqələr genişlənir, investisiya əməkdaşlığı güclənir.
Əslində, bu proses Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi fəal və çoxşaxəli xarici siyasətin məntiqi nəticəsidir. Ölkəmiz öz milli maraqlarını qorumaqla yanaşı, regional sülhə, sabitliyə və iqtisadi əməkdaşlığa mühüm töhfələr verir. Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərin inkişafı da bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri son illərdə əhəmiyyətli inkişaf yolu keçib. Bu münasibətlərin əsasını iki ölkə arasında mövcud olan qarşılıqlı hörmət, etimad, tarixi və mədəni yaxınlıq təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, əlaqələr dinamik şəkildə inkişaf edir və əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir.
Burada xüsusilə siyasi dialoqun yüksək səviyyəsini qeyd etmək lazımdır. Dövlət başçıları arasında mütəmadi təmaslar, qarşılıqlı səfərlər və müxtəlif beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində keçirilən görüşlər ikitərəfli münasibətlərin inkişafına ciddi təkan verir.
Bununla yanaşı, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əməkdaşlıqdır. İki ölkənin nəqliyyat, logistika, enerji, ticarət və digər sahələrdə böyük əməkdaşlıq potensialı mövcuddur. Xəzər dənizi bu baxımdan ölkələrimizi birləşdirən mühüm coğrafi və iqtisadi məkandır.
Bu gün Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında bağlantı imkanlarının genişləndirilməsində oynadığı rol Türkmənistanla əməkdaşlığın əhəmiyyətini də artırır. Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi, Xəzər üzərindən yükdaşımaların artırılması və nəqliyyat-logistika əlaqələrinin daha da inkişaf etdirilməsi qarşılıqlı maraqlara cavab verir.
Ona görə də Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin bugünkü səviyyəsini yalnız ikitərəfli əlaqələr baxımından qiymətləndirmək kifayət deyil. Bu münasibətlər daha geniş regional əməkdaşlıq prosesinin mühüm hissəsinə çevrilib.
Ən mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətləri bütün istiqamətlər üzrə genişlənir. Siyasi əlaqələr yüksək səviyyədədir, qarşılıqlı yüksək səviyyəli səfərlər müntəzəm xarakter alıb. Bununla yanaşı, iqtisadi-ticari əməkdaşlıq güclənir, qarşılıqlı investisiyaların həcmi artır və birgə layihələrin sayı çoxalır.
Prezident İlham Əliyevin görüşdə diqqət çəkdiyi mühüm göstəricilərdən biri Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin ötən il 50 faizdən çox artmasıdır. Bu, münasibətlərin iqtisadi məzmununun nə qədər sürətlə genişləndiyini göstərən ciddi göstəricidir.
Digər mühüm fakt isə hazırda Azərbaycanda Mərkəzi Asiya ölkələrinin kapitalı ilə 400-dən çox şirkətin aktiv fəaliyyət göstərməsidir. Bu göstərici qarşılıqlı investisiya əlaqələrinin artıq mühüm miqyas aldığını göstərir. Yəni münasibətlər yalnız siyasi bəyanatlar və diplomatik təmaslarla məhdudlaşmır, real iqtisadi layihələr və biznes əlaqələri ilə möhkəmlənir.
Əlbəttə, burada böyük potensialın hələ tam reallaşdırılmadığını da nəzərə almaq lazımdır. Qarşılıqlı ticarətin daha da artırılması, investisiya layihələrinin genişləndirilməsi, sənaye kooperasiyasının gücləndirilməsi və yeni nəqliyyat imkanlarının yaradılması üçün geniş imkanlar mövcuddur.
Mən hesab edirəm ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərində hazırda ən mühüm xüsusiyyət siyasi etimadın iqtisadi əməkdaşlıqla tamamlanmasıdır. Bu isə əlaqələrin davamlı və uzunmüddətli xarakter daşımasına imkan verir.
Burada ilk növbədə nəqliyyat və logistika istiqamətini qeyd etmək lazımdır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və son illərdə yaradılmış müasir nəqliyyat infrastrukturu ölkəmizə Şərqlə Qərb arasında mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilmək imkanı verib.
Orta Dəhliz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mərkəzi Asiya ölkələrindən Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan isə Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan marşrutun inkişafı bütün tərəflər üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Azərbaycan bu marşrutun infrastrukturunun inkişafına böyük investisiyalar yatırıb və tranzit imkanlarının artırılması istiqamətində mühüm addımlar atıb.
Bununla yanaşı, enerji əməkdaşlığı da böyük perspektivə malikdir. Azərbaycan həm enerji istehsalçısı, həm də enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara çıxarılması baxımından mühüm ölkədir. Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi regionun ümumi enerji təhlükəsizliyinə də müsbət təsir göstərə bilər.
Ticarət, investisiya, sənaye kooperasiyası və rəqəmsal bağlantılar da mühüm istiqamətlərdir. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında biznes dairələrinin təmaslarının artırılması, birgə müəssisələrin yaradılması və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi iqtisadi əlaqələri daha da möhkəmləndirə bilər.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərinin geosiyasi əhəmiyyəti kifayət qədər böyükdür. Çünki söhbət yalnız iki region arasında əlaqələrdən deyil, Avropa ilə Mərkəzi Asiyanı birləşdirən daha geniş nəqliyyat, enerji və iqtisadi əməkdaşlıq məkanının formalaşmasından gedir.
Azərbaycan bu prosesdə mühüm bağlantı ölkəsi kimi çıxış edir. Ölkəmizin Xəzər dənizinə çıxışı, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu və Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətləri Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında mühüm körpüyə çevirir.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətin nəticələri xüsusi qeyd olunmalıdır. Azərbaycan artıq regional prosesləri kənardan izləyən dövlət deyil. Ölkəmiz təşəbbüsləri, layihələri və diplomatik fəallığı ilə regional əməkdaşlıq gündəliyinin formalaşmasına təsir göstərən mühüm aktora çevrilib.
Digər tərəfdən, Mərkəzi Asiya dövlətləri də Azərbaycanın imkanlarını və potensialını yüksək qiymətləndirirlər. Qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi, artan ticarət dövriyyəsi və investisiya əlaqələri bunun konkret göstəriciləridir.
Prezident İlham Əliyevin şəxsi diplomatik fəallığı Azərbaycanın xarici siyasətinin uğurlarında mühüm amillərdən biridir. Dövlətimizin başçısının Mərkəzi Asiya dövlətlərinin liderləri ilə mütəmadi görüşləri, qarşılıqlı səfərləri və çoxtərəfli platformalarda aparılan müzakirələr ölkəmizin bu regiona verdiyi əhəmiyyətin göstəricisidir.
Prezident İlham Əliyevin xarici siyasətində əsas xüsusiyyətlərdən biri siyasi dialoqu konkret əməkdaşlıq layihələri ilə tamamlamasıdır. Yəni siyasi münasibətlər iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar əlaqələrlə möhkəmləndirilir.
Bu yanaşma Azərbaycanın tərəfdaşları arasında etimadı artırır. Eyni zamanda, ölkəmizin milli maraqlarının qorunması ilə regional əməkdaşlığın inkişafı arasında balans yaradılır. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərində əldə olunan nəticələr də bu siyasətin səmərəliliyini göstərir.
Bu gün Azərbaycan Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərdə qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq prinsiplərini əsas götürür. Bu isə uzunmüddətli və dayanıqlı əməkdaşlıq üçün ən mühüm şərtlərdən biridir.
Mən gələcək perspektivləri kifayət qədər geniş və müsbət qiymətləndirirəm. Çünki hazırda münasibətlərin inkişafı üçün həm siyasi iradə, həm qarşılıqlı etimad, həm də böyük iqtisadi potensial mövcuddur.
Növbəti mərhələdə nəqliyyat və logistika əlaqələrinin daha da genişləndirilməsi, Orta Dəhlizin imkanlarının artırılması, ticarət dövriyyəsinin yüksəldilməsi, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi, enerji və sənaye sahələrində yeni layihələrin həyata keçirilməsi mühüm istiqamətlər olacaq.
Eyni zamanda, rəqəmsal iqtisadiyyat, innovasiya və yeni texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq üçün də geniş imkanlar var. Müasir dünyada dövlətlərarası münasibətlərin yalnız ənənəvi sahələrlə məhdudlaşmaması, yeni texnoloji və iqtisadi reallıqlara uyğun inkişaf etdirilməsi vacibdir.
Türkmənbaşı görüşü bir daha göstərdi ki, Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əməkdaşlıq artıq strateji xarakter daşıyır. Bu əməkdaşlığın əsasında qarşılıqlı maraqlar, siyasi etimad və ortaq iqtisadi perspektivlər dayanır.
Əminliklə demək olar ki, Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi ardıcıl və uzaqgörən xarici siyasət kursu Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərini bundan sonra da yeni məzmunla zənginləşdirəcək. Azərbaycan regionda sülhün, sabitliyin və iqtisadi inkişafın möhkəmlənməsinə öz töhfəsini verməklə yanaşı, Şərqlə Qərb arasında etibarlı və mühüm tərəfdaş kimi mövqeyini daha da gücləndirəcək".